I SA/Lu 374/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer,, NSA Ewa Gdulewicz (spr.), Protokolant specjalista Iwona Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 października 2006 r. sprawy ze skargi A SA w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych - oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem, Dyrektor Izby Skarbowej, na podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954) - po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w sprawie kosztów egzekucyjnych w kwocie 1.582,60 zł - utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszoinstancyjnego. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, iż Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego otrzymał do egzekucyjnej realizacji tytuł wykonawczy nr [...] (zmieniony na [...]) wystawiony na A S.A. Centrala Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w L. przez Urząd Miasta. Tytułem tym objęto zaległy podatek od nieruchomości za listopad 2004 r. w kwocie 23.797,10 zł oraz odsetki za zwłokę. W celu realizacji tego tytułu wykonawczego Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego dokonał zawiadomieniem z dnia 25 kwietnia 2005 r., nr [...] zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u M. R. oraz zawiadomieniem z tego samego dnia nr [...] zajęcia wierzytelności pieniężnej u R. W. W dniu 8 sierpnia 2005 r. Spółka wystąpiła do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Ponieważ postępowanie egzekucyjne w sprawie zostało zakończone, postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r. organ określił wysokość kosztów w kwocie 1.582,60 zł. Od tego postanowienia strona wniosła zażalenie zarzucając naruszenie art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej poprzez bezpodstawne naliczenie i pobranie kosztów postępowania egzekucyjnego, w sytuacji, gdy wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, tj. art. 19, 22 § 2 i 3, art. 27 § 1 pkt 1, 5, 7 oraz art. 29 § 2 ustawy egzekucyjnej. Zdaniem Spółki, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego był niewłaściwym organem egzekucyjnym do prowadzenia egzekucji wobec A S.A. Spółka A spełniała bowiem kryteria uznania ją za duży podmiot (art. 5 ust. 9 b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych), w związku z czym urzędem właściwym miejscowo do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych od 1 stycznia 2004 r. był urząd utworzony dla obsługi tzw. "dużych podatników". Dodatkowo wskazała, że tytuł wykonawczy zawiera wady formalne, skutkujące naruszeniem art. 27 § 1 pkt 7, a w konsekwencji art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jej zdaniem w poz. 45 tytułu wykonawczego nie umieszczono pieczęci urzędowej wierzyciela i nie wskazano podstawy pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej. Z tych względów Spółka zażądała uznania, iż pobrane od A S.A. koszty egzekucyjne powinny zostać zwrócone wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi. Abstrahując od tego, że koszty egzekucyjne są nienależne, zarzuciła, iż podana w postanowieniu kwota 7.953,70 zł opłaty za zajęcie wierzytelności została naliczona nieprawidłowo. Zdaniem A opłata za zajęcie wierzytelności wynosi jedynie 7.733,50 zł. Spółka wskazała, że opłaty za zajęcie pobiera się tylko raz w toku postępowania egzekucyjnego, chociażby takie same czynności były następnie ponawiane. Rozpatrując zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż zgodnie z art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. W myśl art. 26 § 5 ustawy egzekucyjnej, wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W niniejszej sprawie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnych zostały doręczone dłużnikom zajętej wierzytelności 29 kwietnia 2005 r. i 29 sierpnia 2005 r., natomiast odbiór odpisu tytułu wykonawczego wraz z odpisami zawiadomień Spółka potwierdziła 16 maja 2005 r. i 16 września 2005 r. Doręczony odpis tytułu wykonawczego w części G. zawierał pouczenie o przysługującym zobowiązanemu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, stosownie do art. 33 pkt 9 i 10 ww. ustawy, może być prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny oraz niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Termin do wniesienia zarzutów upłynął z dniem 23 maja 2005 r. Organ odwoławczy wskazał, iż zarzuty zgłoszone w zażaleniu na postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych nie wywołują zamierzonego skutku w postaci ich rozpoznania. Wskazano dalej, iż w celu wyegzekwowania wymagalnych należności z tytułu podatku od nieruchomości Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego zastosował środki egzekucyjne przewidziane w art. 1a pkt 12 ww. ustawy, tj. egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych. Zdaniem organu II instancji Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego, prawidłowo wskazał w zaskarżonym postanowieniu, że na koszty egzekucyjne w niniejszej sprawie składa się opłata manipulacyjna w kwocie 254,60 zł oraz opłata za zajęcie wierzytelności pieniężnych 1.328,03 zł. Dyrektor Izby Skarbowej szczegółowo wyjaśnił też sposób wyliczenia – w oparciu o postanowienia art. 64 – kosztów egzekucyjnych w rozpatrywanej sprawie, nie stwierdzając w tym zakresie naruszenia tego przepisu. Od tego postanowienia A S.A. w W. wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania strona skarżąca zarzuciła: - naruszenie prawa materialnego przez błędna interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 64c § 1 i 3 ustawy egzekucyjnej przez przyjęcie, że naruszenie art. 22 § 2 i 3, art. 27 § 1 pkt 1, 5 i 7 oraz art. 29 § 2 ustawy egzekucyjnej nie świadczy o niezgodnym z prawem wszczęciu i prowadzeniu egzekucji, a tym samym o naruszeniu art. 64c § 3 ustawy; - naruszenie art. 64 § 5 przez przyjęcie, że dokonanie kilku, tego samego rodzaju czynności egzekucyjnych spełnia wymienioną w tym artykule przesłankę i w konsekwencji naruszenie art. 64 § 4 ustawy; - naruszenie art. 7, 8 oraz art. 124 § 2 kpa w zw. z art. 107 § 1 i 3 tej ustawy poprzez niewyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego i nieustosunkowanie się do okoliczności wszczęcia egzekucji z naruszeniem prawa oraz poprzez uznanie, iż dopuszczalne jest czerpanie przez organ egzekucyjny – kosztem majątku zobowiązanego – zysków z postępowania egzekucyjnego wszczętego i prowadzonego z naruszeniem prawa. W obszernym uzasadnieniu skargi, strona na poparcie swoich zarzutów wskazała, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, gdyż tytuł egzekucyjny był wadliwy, co organ winien zbadać z urzędu na podstawie art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej. Wywodzi, że prawidłowość wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie jest uzależniona od tego, czy zobowiązany złoży zarzuty na to postępowanie w trybie art. 33 ustawy. Wskazuje, że egzekucja była wszczęta i prowadzona przez niewłaściwy organ egzekucyjny, którym według skarżącej powinien być od 1 stycznia 2004 r. urząd utworzony dla obsługi tzw. dużych podatników, a to w związku ze zmianą wprowadzoną do art. 5 (ust. 9b) ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach skarbowych. Zdaniem strony art. 64 § 5 ustawy egzekucyjnej odnosi się do sytuacji, w której w sprawie wyegzekwowania tej samej należności dokonuje się różnych czynności egzekucyjnych wymienionych w art. 64 § 1 pkt 2-6 ustawy, tj. takich czynności za które przysługuje różna stawka opłaty. Odnosząc się do wad tytułu wskazuje na naruszenie art. 27 § 5 i art. 27 § 1 pkt 1. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Strona skarżąca, w piśmie z dnia 6 października 2006 r. nie zgodziła się z argumentacją zawartą w odpowiedzi na skargę, podtrzymując jej zarzuty. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję zawartą w przepisie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - wskazać w pierwszej kolejności należy, iż w myśl przepisu art. 64c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954) - zwanej dalej ustawą egzekucyjną - opłaty za czynności egzekucyjne oraz wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym obciążają zobowiązanego. Zasada, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucji nie może budzić wątpliwości, gdyż całe postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonywania nałożonych na niego obowiązków (por. Komentarz do Postępowania egzekucyjnego w administracji pod red. R. Hausera i innych, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2004 r, str.180-184, por. także wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 listopada 2004 r., III SA 2028/03, LEX, nr 164523). Przedstawiona regulacja ponoszenia przez zobowiązanego kosztów egzekucyjnych jest jednak w pewnych przypadkach ograniczona, a ograniczenia te wynikają wprost z przepisów ustawy dotyczących kosztów egzekucyjnych. Z art. 64c § 3 tej ustawy wynika, że zobowiązanego nie obciążają koszty egzekucyjne, gdy spowodowane one zostały niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego, przy czym stwierdzić trzeba, iż przesłanki te muszą być wykazane w sposób jednoznaczny i przekonujący. Wykładnia tego przepisu jest uzależniona od należytego rozumienia pojęcia "niezgodnego z prawem wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego". Przyjmuje się w orzecznictwie, iż przy jego wykładni należy odwołać się do zasad Kodeksu postępowania administracyjnego, który ma odpowiednie zastosowanie w sprawach nie uregulowanych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 18 tej ustawy). W Kodeksie postępowania administracyjnego jest zaś zasadą, że stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (art. 262 § 1 pkt 1). Innymi słowy mówiąc, w postępowaniu egzekucyjnym przy odpowiednim zastosowaniu zasady z art. 262 § 1 kpa, nie można obciążać strony kosztami postępowania, jeżeli nie wynikły one z jej winy (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 1999 r., I SA/Gd 1599/97, LEX nr 40370, z dnia 7 stycznia 1999 r., SA/Sz 1758/98, LEX nr 36135 oraz z dnia 9 grudnia 1998 r., I SA/Gd 1893/97, LEX nr 36119, a także wyrok SN z dnia 8 maja 1998 r., III RN 27/98, M. Podat. 1999/3/3). Nie ma racji strona skarżąca wywodząc, iż egzekucja została wszczęta niezgodnie z prawem i była prowadzona w ten sam sposób. Trafnie bowiem podkreśla Dyrektor Izby Skarbowej, iż jej wszczęcie zostało dokonane z poszanowaniem zasad, o których mowa w art. 26 § 1 ustawy egzekucyjnej. Strona nie kwestionuje, iż zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnych zostały doręczone dłużnikom zajętej wierzytelności odpowiednio 29 kwietnia 2005 r. i 29 sierpnia 2005 r., a odbiór odpisu tytułu wykonawczego wraz z odpisem ww. zawiadomień Oddział Gospodarowania Nieruchomościami potwierdził w dniu 16 maja 2005 r. oraz w dniu 16 września 2005 roku. Zgodzić się również należy z poglądem zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż zarzuty zgłoszone w zażaleniu na postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych, a także powtórzone w uzasadnieniu skargi odnośnie błędów formalnych tytułu wykonawczego, zawierającego – zdaniem strony skarżącej nieprawidłowy napis na pieczęci urzędowej oraz co do niewłaściwości organu egzekucyjnego, którym według skarżącej powinien być od 1 stycznia 2004 r. urząd utworzony dla obsługi tzw. "dużych podatników", a to w związku ze zmianą wprowadzoną do art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych, nie mogły wywołać zamierzonego skutku w postaci ich rozpoznania w granicach niniejszej sprawy. Strona mogła je bowiem podnieść w formie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 9 i 10 ustawy egzekucyjnej w terminie wskazanym w art. 29 pkt 9 ustawy. Wbrew twierdzeniom strony nie ma też podstaw ma podstaw do weryfikacji stanowiska organów obu instancji co do wysokości kosztów egzekucyjnych i podstawy prawnej ich wyliczenia znajdującej oparcie w przepisach art. 64 ustawy egzekucyjnej. W tym stanie rzeczy, nie stwierdzając w niniejszej sprawie zarzucanych naruszeń tak w sferze prawa materialnego jak i przepisów postępowania, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.