I SA/Lu 377/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca), WSA Małgorzata Fita, Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 listopada 2008 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności do gruntów rolnych na 2007 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję w części odmawiającej przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w 2007 r.; II. oddala skargę w pozostałym zakresie; III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A. S. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w po rozpatrzeniu odwołania A. S. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 25 lutego 2008 r. w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 - utrzymał w mocy decyzję I instancji. W dniu 11 kwietnia 2007 r. A. S. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, w którym zadeklarowała 10 działek rolnych o łącznej powierzchni 12,32 ha do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO), 7,30 ha do Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) oraz 4,82 ha do Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ). W wyniku przeprowadzonego postępowania organ pierwszej instancji wydał decyzję, w której przyznał wnioskodawczyni płatność do gruntów rolnych na rok 2007 w wysokości 5867,81 zł, w tym z tytułu: Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) 3714,97 zł, Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) 2152,84 ha oraz odmówił przyznania Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ). W odwołaniu od powyższej decyzji strona zakwestionowała poprawności rozstrzygnięcia w części dotyczącej płatności zwierzęcej. Podniosła, iż z uzasadnienia decyzji o odmowie przyznania w/w płatności wynika, że płatność zwierzęca przysługuje jeżeli od 15 września poprzedzającego rok złożenia wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych do dnia 14 marca roku złożenia wniosku była właścicielem bydła (H'). W jej ocenie warunek ten spełniła, bowiem w wymaganym okresie była właścicielem stada, które zostało zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich. Na potwierdzenie faktu posiadania zwierząt do skargi dołączyła dwie faktury dokumentujące sprzedaż bydła. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. W uzasadnieniu podniósł, iż w wyniku przeprowadzonej kontroli wniosku wykryto nieprawidłowości dotyczące m.in. deklaracji działki ewidencyjnej o numerze [...], położonej w województwie l., powiat r., gmina K., obręb K., oraz znajdującej się na niej działki rolnej G (PZ) o zadeklarowanej powierzchni 1,60 ha. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień pełnomocnik strony, K. S., złożyła korektę wniosku, w której m.in. dokonała podziału działki rolnej G na dwie działki rolne: G (PZ) o powierzchni 1,48 ha oraz GG (JPO) o powierzchni 0,12 ha. Dalsza kontrola administracyjna ujawniła nieścisłość dotyczącą ilości zwierząt zarejestrowanych w wymaganym okresie referencyjnym w systemie IRZ. W złożonej przez pełnomocnika korekcie wniosku została zmieniona deklaracja grupy upraw działek rolnych D, E, G, H i I z PZ na JPO. Organ Odwoławczy wskazał na art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. z 2007 r., Nr 35, poz. 217, ze zmianami), której tytuł został zmieniony ustawą z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2008, Nr 44, poz. 262) w związku z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007 r., Nr 35, poz. 217, ze zmianami), który stanowi iż rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia nr 1973/2004 w załączniku XX do Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003. W odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. U. L 345 z 20.11.2004, str. 1, ze zmianami) minimalna powierzchnia zakwalifikowanego obszaru na gospodarstwo w ramach planu jednolitych dopłat obszarowych dla Rzeczpospolitej Polski wynosi -1 ha. W myśl art. 7 ust. 2 wyżej powołanej ustawy rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, o której mowa wart. 14 b ust. 1 rozporządzenia nr 1782/2003 zwanej dalej jednolitą płatnością obszarową, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw: 1) chmielu; 2) roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych; 3) innych roślin. Rodzaje roślin objęte płatnością uzupełniającą określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. z 2007 r., Nr 46 poz. 309). Powyższe ustalenia stanowiły podstawę przyznania płatność do gruntów rolnych na rok 2007 w wysokości 5867,81 zł oraz odmowy przyznania Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ). Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy stwierdził, że w myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. z 2007 r., Nr 46 poz. 309) płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje jeżeli: 1) rolnik w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez tego rolnika zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt; 2) na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 r. rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych. Płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni TUZ zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) i współczynnika 0,3 oraz nie większej niż powierzchnia trwałych użytków zielonych, do której została przyznana płatność, o której mowa w ust. 1 pkt 2 ( ust. 2) Zgodnie z ust. 4 tego przepisu liczbę zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, ustala się na podstawie: 1) danych zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt - w przypadku bydła, owiec i kóz; 2) zaświadczenia wydawanego przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przypadku koni. Na podstawie powyższych przepisów organ odwoławczy wywiódł, iż liczbę zwierząt ustala się na podstawie danych zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych (IRZ) – w przypadku bydła, owiec i kóz oraz zaświadczenia wydawanego przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - w przypadku koni. Dalej Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, iż na podstawie informacji zawartych w rejestrze zwierząt oznakowanych stwierdzono, że strona nie zgłosiła w okresie referencyjnym tj. od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. przebywających w swoim gospodarstwie zwierząt zarejestrowanych w systemie IRZ. Zgłoszenia te zostały dokonane przez stronę dopiero w dn. 11 stycznia 2007 r. (data zdarzenia - przemieszczenia zwierzęcia – 7 styczeń 2007 r.). Organ odwoławczy wskazał, że przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. z 2007 r., Nr 46 poz. 309) odnosi się tylko i wyłącznie do rolników, którzy w bieżącym roku po raz pierwszy składają wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych. tzn. takich, którzy w poprzednich latach nie ubiegali się o płatności do gruntów rolnych. A. S. ubiegała się natomiast o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych również w 2006 roku. W ocenie organu odwoławczego wnioskodawczyni nie spełnia warunków przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności, a więc płatność zwierzęca nie mogła być jej przyznana. Na powyższą decyzję A. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zakwestionowała stanowisko organów administracyjnych w zakresie odmowy przyznania uzupełniających płatności obszarowych do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca). Wskazała, iż z uzasadnienia decyzji o odmowie przyznania w/w płatności wynika, że płatność zwierzęca przysługuje jeżeli od 15 września poprzedzającego rok złożenia wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych do dnia 14 marca roku złożenia tego wniosku była właścicielem bydła. W związku z tym, że w wymaganym okresie była właścicielem stada, które zostało zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich, więc spełniła wymóg uprawniający do uzyskania żądanej płatności. O fakcie posiadania bydła świadczą dwie faktury sprzedaży, których kopie dołączyła do skargi. Z dokumentów tych wynika, że jałówka i byk zostały sprzedane w okresie koniecznym do uzyskania wymienionej płatności. Ponadto stwierdziła, iż zwierzęta te były w jej gospodarstwie od roku 2005. Podniosła także, że decyzja o odmowie przyznania płatności zwierzęcej została wydana na podstawie Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2007 r., (Dz. U. Nr 46, poz. 509), a więc przepisów, które weszły w życie już po określonym w tych przepisach wymaganym okresie posiadania zarejestrowanych zwierząt. W jej ocenie przepisy te działają z mocą wsteczną. Wskazała także, iż wolą ustawodawcy nie była chęć pozbawienia dopłat zwierzęcych rolników, którzy stali się właścicielami bydła w wyniku przekazania gospodarstwa rolnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie choć z innych przyczyn niż podnosi to skarżący. Skarżąca wnioskiem z dnia 11 kwietnia 2007 r. domagała się m.in. Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Zgodnie z § 4 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2007 r. ( Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zmianami) w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli : 1.rolnik w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez tego rolnika zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt; 2. na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 r. rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych. Natomiast w przypadku gdy rolnik nie występował uprzednio z wnioskiem o przyznanie płatności do gruntów rolnych, z wyłączeniem przypadków nie mających w sprawie zastosowania, płatność zwierzęca przysługuje mu, jeżeli w okresie od dnia 15 września roku poprzedzającego rok złożenia wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych do dnia 14 marca roku złożenia tego wniosku, był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez tego rolnika zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (§ 5 ust.1). Z przepisów tych wynika, iż pierwszy z nich ma zastosowanie w przypadku, gdy rolnikowi w 2006 r. przyznano płatność zwierzęcą, natomiast drugi stosuje się w sytuacji, gdy rolnik nie występował uprzednio z wnioskiem o przyznanie płatności do gruntów rolnych. Okoliczność, czy skarżącej w 2006 r. przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych jest istotna dla ustalenia, który z powyższych przepisów znajdzie w sprawie zastosowanie. Natomiast ustalenia czy skarżąca posiadała zarejestrowane zwierzęta, a jeżeli tak, to w jakim okresie, stanowią podstawę do przyznania lub odmowy przyznania płatności zwierzęcej. Podstawowym obowiązkiem organu administracyjnego, prowadzącego postępowanie administracyjne, jest zebranie materiału dowodowego, który pozwoliłby ustalić wszystkie okoliczności istotne w sprawie ( art. 7 i 77 k.p.a) a następnie ocena zebranego materiału ( art. 80 k.p.a.). Organy podatkowe powinny ustalić stan faktyczny na podstawie dowodów zgromadzonych w sprawie. Aby określona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów nie przybrała formy dowolności, wydawane rozstrzygnięcia winny opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Rozpatrując materiał dowodowy organ nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu ani też uwzględnić dowodu, którego nie ma w aktach sprawy. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ odwoławczy przyjął, że skarżąca w roku 2006 ubiegała się o przyznanie płatności do gruntów rolnych, a także że w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. nie była posiadaczem bydła, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez nią zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich, a zgłoszenia takie dokonane zostały dopiero w dniu 11 stycznia 2007 r. Twierdzenia te jednak nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. W sytuacji gdy w aktach sprawy brak jest dokumentacji potwierdzającej przyznanie dopłat w roku 2006 oraz braku rejestracji lub zgłoszenia w wymaganym okresie posiadanego bydła, organ zaś w treści uzasadnienia decyzji na takie okoliczności się powołuje, stwierdzić należy, iż wobec braku pełnego materiału dowodowego decyzja wydana została bez należytego jego zebrania oraz bez wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, co stanowi naruszenie art. 7, 77 i 80 k.p.a. odnoszących się do zasad prowadzenia postępowania dowodowego. Powoływanie się w uzasadnieniu decyzji na okoliczności, które nie są należycie udokumentowane w aktach sprawy, jest niewątpliwie wadą postępowania, która może mieć istotny wpływ na wynik podejmowanego rozstrzygnięcia. Tak więc organ naruszył zasady określone w treści art. 7 k.p.a., który zobowiązuje organ administracji do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak również art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. ustanawiające obowiązek zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego oraz właściwej jego oceny. W skardze podniesiony został zarzut odmowy przyznania płatności zwierzęcej w oparciu o przepisy, które działają z mocą wsteczną. Uzasadniając ten zarzut skarżąca wskazała, że zaskarżoną decyzję wydano na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2007 r. , (Dz. U. Nr 46, poz. 509), które weszło w życie z dniem 15 marca 2007 r., to jest już po określonym w tych przepisach okresie posiadania przez rolnika zarejestrowanych zwierząt, wymaganym dla uzyskania płatności zwierzęcej w roku 2007. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Zważyć należy, iż płatność zwierzęca, jako nowa forma płatności dla producentów rolnych obowiązująca od 2007r., ma charakter tzw. płatności historycznej, albowiem aby nabyć uprawnienie do jej uzyskania w danym roku kalendarzowym, należy spełnić przesłanki określone w § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia. Stosownie do wskazanej regulacji rolnik w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. musiał być posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez tego rolnika zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, a także na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 r. rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych. Należy wskazać, iż w przedmiotowej sprawie organ wydał zaskarżoną decyzję na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących, tj. ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz wskazanego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych uzupełniającą płatnością oraz szczegółowych warunków i trybu przyznania tej płatności, regulującego szczegółowe warunki niezbędne do otrzymania przez wnioskodawczynię płatności zwierzęcych. Wskazany akt wykonawczy został wydany na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 2 lit a) oraz art. 23 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności cukrowej. Podstawą prawną wydania decyzji w sprawie z wniosku A. S., stanowiły zatem obowiązujące przepisy rozporządzenia wydanego na podstawie i w granicach wyraźnego upoważnienia zawartego w akcie ustawodawczym. Zatem powyższy zarzut strony należy uznać za bezzasadny. Stwierdzone uchybienia zwalniają Sąd od ustosunkowywania się do pozostałych merytorycznych zarzutów skargi. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I wyroku. Podstawę rozstrzygnięcia w pkt II wyroku stanowi art. 151 tej ustawy. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 ustawy.