I SA/Lu 382/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne p o s t a n a w i a 1. przyznać J. H. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata; 2. odmówić przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W treści wniosku oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe utrzymując się z emerytury w kwocie [...]zł netto ([...] brutto). Nie posiada żadnego majątku, ani przedmiotów wartościowych. Dom w którym zamieszkuje jest własnością jego siostry za co nie uiszcza czynszu najmu, ponosząc jedynie koszty związane z jego eksploatacją (media, niezbędne remonty). Wskazał, że posiadane przez niego grunty rolne o pow. 5,9043 ha nie są przez nikogo użytkowane, są zarośnięte samosiejkami. Dodał, że spłaca również pożyczkę zaciągniętą na zakup pompy ciepła oraz, że część środków zabiera mu komornik sądowy w ramach prowadzonej egzekucji. Referendarz sądowy zważył, co następuje. Rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie ustanowienie adwokata sprowadza się do ustalenia czy w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej: p.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym - obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata - może być przyznane gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Pomoc prawna jakiej żąda wnioskodawca jest najszerszą formą pomocy przewidzianej przepisami ww. ustawy i skierowana jest tylko dla tej grupy osób, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Będą to osoby, które nie mają jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie należności sądowych, a nie takie, dla których pokrycie tych kosztów wiązało by się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Za osobę taką nie może uchodzić osoba, która posiada stałe źródło dochodu oraz ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe. Dlatego też w ocenie referendarza sądowego analiza sytuacji finansowej strony skarżącej nie daje podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku w całości. Strona skarżąca spełnia bowiem wyłącznie wymóg warunkujący przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Rozpocząć należy od wskazania, iż na obecnym etapie postępowania opłaty sądowe sprowadzają się wyłącznie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Również pozostałe mogące wystąpić w sprawie koszty sądowe nigdy nie przekroczą jednorazowo kwoty 100 zł. Wysokość wymaganych obecnie kosztów jak i mogących wystąpić w przyszłości nie jest zatem wysoka. Zestawiając tę wartość z sytuacją finansową skarżącego brak jest podstaw do uznania, iż jest ona na tyle trudna, aby uniemożliwiała poniesienie wymaganych w sprawie opłat. Skarżący posiada bowiem stałe źródła dochodów w postaci emerytury w kwocie [...]zł netto ([...] brutto). Z kwoty tej skarżący zaspokaja wszystkie niezbędne wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Z akt sprawy nie wynika by zalegał z jakimikolwiek płatnościami. Co prawda uzyskiwana kwota dochodu nie jest wysoka, jednakże jej wielkość nie pozwala uznać, że uiszczenie przez skarżącego mogących wystąpić kosztów postępowania przekracza jego możliwości płatnicze. Tym bardziej jeśli uwzględnić fakt, że skarżący oprócz wskazanych dochodów posiada grunty rolne o powierzchni niespełna 6 ha mogące w sposób oczywisty stanowić dodatkowe źródło dochodów. Powyższe skutkuje uznaniem, że skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe. Co przy tym istotne obowiązkiem ubiegającego się o prawo pomocy jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy bowiem traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (np. spłatą pożyczek). Z tych względów referendarz sądowy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Za zasadne natomiast oceniający uznał żądanie ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika do reprezentowania strony w przedmiotowym postępowaniu. Analiza sytuacji dochodowej i majątkowej strony wykazała bowiem, iż jakkolwiek jest w stanie ponieść koszty postępowania, to poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru byłoby dla niej niemożliwym do uniesienia ciężarem. Konkludując, w ocenie referendarza sądowego zasadne jest przyznanie stronie skarżącej jedynie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, które to koszty, w większym zakresie niż wymagane w niniejszej sprawie koszty sądowe, obciążyłyby budżet domowy strony. Mając na względzie powyższą argumentację, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. postanowiono jak na wstępie.