I SA/Lu 385/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal,, Asesor WSA Wojciech Kręcisz (spr.), Protokolant Asystent sędziego Anna Strzelec, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 września 2007 r. sprawy ze skargi S.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia [...] r., nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego S.M. kwotę 100 /sto/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem wydanym na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 17 i 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia S. M. na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2006 r. znak [...] w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. wystawił na S.M. tytuły wykonawcze nr [...] i [...], obejmując nimi zaległe składki na ubezpieczenie społeczne za lipiec 2002 r. w kwocie 176,60 zł i październik 2002 r. w kwocie 180,90 zł wraz z odsetkami za zwłokę, liczonymi od następnego dnia po upływie terminów płatności. W dniu 10 maja 2006 r. tytuły wykonawcze zostały zaopatrzone w klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu ich do egzekucji administracyjnej. Dyrektor Oddziału ZUS w L. pismami z tego samego dnia zawiadomił Urząd Kontroli Skarbowej o zajęciu na poczet należności dochodzonych na podstawie tych tytułów wykonawczych wynagrodzenia za pracę. Zajęcie zostało dokonane w dniu 15 maja 2006 r. Jednocześnie organ egzekucyjny przesłał stronie odpisy zawiadomień o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych, które zostały doręczone w dniu 29 maja 2006 r. Pracodawca odpowiedział na zajęcie pismem z dnia 22 maja 2006 r. informując organ egzekucyjny, że zostanie ono zrealizowane w dniu 29 maja 2006 r. W dniu 2 czerwca 2006 r. S. M. wystąpił do organu egzekucyjnego z pismem zawierającym zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Wskazując na błędne rozliczenia dokonanych wpłat, zarzucił nieistnienie dochodzonych zaległości oraz rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Podniósł również zarzut braku doręczenia upomnień przedegzekucyjnych. W odpowiedzi na to wystąpienie ZUS Oddział w L.- pismem z dnia 19 lipca 2006 r. - poinformował stronę o stanie rozliczeń dokonanych wpłat i kwot wyegzekwowanych wskazując, iż powstała nadpłata w wysokości 47,86 zł została zwrócona S. M., jak również zawiadomił, że egzekucja prowadzona na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych została zakończona. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r., Dyrektor Oddziału ZUS w L. zarzuty zgłoszone w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego uznał za bezzasadne. Na postanowienie to S. M. złożył zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej , wnosząc o ponowne rozpatrzenie zarzutów. Organ odwoławczy w dniu [...] grudnia 2006 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując, iż postanowienie organu egzekucyjnego zostało wydane z naruszeniem przepisu art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bez uprzedniego uzyskania ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela. Przed ponownym rozpatrzeniem zgłoszonych zarzutów organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o wyrażenie stanowiska w tym zakresie. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L., jako wierzyciel uznał zgłoszone zarzuty za bezzasadne. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, iż na podstawie ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. odmówił uwzględnienia zarzutów. S. M. złożył zażalenie na to postanowienie podtrzymując zarzuty zgłoszone w piśmie z dnia 2 czerwca 2006 r. Podnosił, iż nie zostały one rzetelnie rozpatrzone przez organ egzekucyjny i nie wskazano dowodów ich bezzasadności. Rozpatrując sprawę Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, iż stosownie do przepisu art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Zgodnie zaś z art. 27 § 1 pkt 9 w związku z art. 32 tej ustawy, zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Jak wynika z przepisu art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku, z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4, 4) błąd co do osoby zobowiązanego, 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1, 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Organ odwoławczy podniósł również, iż stosownie do przepisu art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 - 5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W tym względzie Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż pismem z dnia 2 czerwca 2006 r. skarżący zgłosił zarzuty nieistnienia obowiązku, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej i braku uprzedniego doręczenia upomnień przedegzekucyjnych, a jako ich podstawę wskazał przepis art. 33 pkt 1, 2 i 6 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z przepisem art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej, postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów organ egzekucyjny wydaje po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Organ odwoławczy podkreślił w tym zakresie, iż w przedmiotowej sprawie wypowiedź ZUS Oddział w L. zawarta została w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2006 r. W postanowieniu tym wierzyciel uznał zarzuty za bezzasadne wyjaśniając, iż w dniu [...]lutego 2005 r. przystąpił do umowy nr [...] określającej sposób i warunki rozłożenia na raty należności z tytułu składek. Ze względu na opłacenie IV raty w niepełnej wysokości oraz nieopłacenie V raty pismem z dnia 19 października 2005 r. podano S. M. aktualne zadłużenie. Po rozliczeniu dokonanych przez dłużnika wpłat z dnia 3, 7 listopada oraz 1 i 13 grudnia 2005 r. do uregulowania pozostało zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za lipiec i październik 2002 r. W dniu 10 listopada 2005 r. wystawiono upomnienia wzywające do uregulowania zadłużenia. Odbiór upomnień dłużnik potwierdził w dniu 24 listopada 2005 r. Następnie po kolejnych zaliczeniach na poczet zaległości kwoty 33 zł z tytułu opłaty restrukturyzacyjnej i wpłaty z dnia [...] maja 2006 r. ZUS wystawił tytuły wykonawcze nr [...] i [...]. Wobec powyższego, Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wydając w tej sprawie postanowienie z dnia [...] grudnia 2006 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano również, iż nie jest trafny zarzut, że organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu nie odniósł się do kwestii braku doręczenia upomnień wzywających do uregulowania należności za okres lipiec i październik 2002 r. Organ odwoławczy wskazał w tym zakresie, iż zarówno z zaskarżonego postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS w L. z dnia [...] grudnia 2006 r., jak i z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że ZUS Oddział w L. wystawił w dniu [...] listopada 2005 r. upomnienia, którymi wezwał skarżącego do uregulowania należności za okres od maja do października 2002 r., a fakt odebrania tych upomnień w dniu 24 listopada 2005 r. dłużnik potwierdził własnoręcznym podpisem (potwierdzenie odbioru przesyłki listowej nr [...]). Według Dyrektora Izby Skarbowej nie ma wpływu na rozpoznanie zarzutów w przedmiotowej sprawie argumentacja odnosząca się do się postępowania sądowego przed Sądem Okręgowym Sądem Ubezpieczeń Społecznych VIII Wydział Ubezpieczeń sygn. akt [...] dotyczącego należności ZUS określonych w decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. oraz wykreślenia hipoteki przymusowej. Jak wskazano, postępowanie egzekucyjne w sprawie prowadzone było na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] wystawionych na podstawie deklaracji za lipiec i październik 2002 r., a decyzja z dnia [...] lipca 2004 r. stanowiła - zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych podstawę do dokonania wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości dłużnika. W tym względzie, organ odwoławczy przyznał jednak, iż jakkolwiek hipoteka przymusowa zabezpieczała egzekwowane zaległości, a tytuły wykonawcze nie zawierają informacji na ten temat w polu nr 46, to jednak zarzut niespełnienia wymogów formalnych określonych w art. 27 § 1 pkt 4, tj. wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową mógł być przez dłużnika skutecznie podnoszony w terminie 7 dni od dnia otrzymania odpisów wskazanych tytułów wykonawczych. Zgłoszenie więc zarzutu na etapie postępowania zażaleniowego nie jest skuteczne. S. M. wystąpił ze skargą na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zarzucał niezgodność z prawem przebiegu postępowania egzekucyjnego, wszczętego przez ZUS O/L. na podstawie tytułów wykonawczych [...] i [...]; nie doręczenie upomnienia; zastosowanie jednocześnie hipoteki przymusowej na nieruchomości i egzekucji z wynagrodzenia za pracę; nie powiadomienie przez pracodawcę dłużnika o zastosowaniu egzekucji z wynagrodzenia; nie rozpatrzenie zarzutów wniesionych w dniu 2 czerwca 2006 r., w obowiązującym terminie i zgodnie z procedurą przez ZUS; "bezczynność organu", tj. ZUS przez nie przekazanie w obowiązującym terminie organowi odwoławczemu zażalenia skarżącego z dnia 22 sierpnia 2006 r.; naruszenie zasady prawdy obiektywnej w trakcie rozpatrywania odwołania przez organ odwoławczy; nie powiadomienie dłużnika oraz współwłaściciela o zastosowaniu hipoteki przymusowej i braku możliwości zaskarżenia tej decyzji; bezprawne ograniczenie prawa własności nieruchomości przez wykreślenie hipoteki przymusowej dopiero w dniu 18 grudnia 2006 r.; dokonanie nierzetelnego rozliczenia poprzez nie uwzględnienie kolejnych wpłat skarżącego na poczet zaległości i dokonanie ich po przeprowadzeniu egzekucji z wynagrodzenia; naruszenie § 5 i 7 umowy nr [...] zawartej pomiędzy ZUS O/L. a skarżącym. Wnosił o unieważnienie tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora ZUS o/L. [...] i [...]. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej, odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wnosił o oddalenie skargi. Sąd zważył, co następuje. Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Kontrola zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia organu I instancji, przeprowadzona zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych prowadzi do wniosku, iż zostały one wydane z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. z naruszeniem przepisów postępowania o istotnym wpływie tego naruszenia na wynik sprawy. W tym względzie odwołać się należy do przepisów obowiązującego prawa stanowiących podstawę działania organów egzekucyjnych w przedmiotowej sprawie. Podkreślić należy, iż w sprawie będącej przedmiotem orzekania Sądu, jako organy egzekucyjne rozstrzygały w niej, właściwe w rozumieniu przepisu 19 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organy umocowane do stosowania środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Prowadziły postępowanie egzekucyjne, wszczęte na podstawie wskazanych wyżej tytułów egzekucyjnych. Kwestia ta ma istotne znaczenie z punktu widzenia oceny zasadności zarzutów i argumentów skargi, w zakresie w którym wynika z nich, że postępowanie egzekucyjne prowadzone było niezgodnie z prawem. Zgodnie z przepisem art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Z przepisu art. 27 § 1 pkt 9 w związku z art. 32 ustawy egzekucyjnej wynika zaś, iż zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, stosownie do przepisu art. 33 tej ustawy może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art.15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. W tym względzie podkreślić należy, iż zgodnie z przepisem art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W świetle przywołanych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, skonfrontowanych ze stanem faktycznym sprawy i zarzutami skargi, stwierdzić należy, iż postanowienia organów egzekucyjnych wydane zostały z naruszeniem przepisu art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jako podstawę zarzutów z dnia 2 czerwca 2006 r. S. M. wskazał nieistnienie obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej i brak uprzedniego doręczenia upomnień przedegzekucyjnych, tj. przepis art. 33 pkt 1, 2 i 7 ustawy egzekucyjnej. Stosownie do przepisu art. 34 § 4 ustawy, postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów organ egzekucyjny wydaje po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Stanowisko ZUS Oddział w L., udzielone w trybie przywołanego przepisu, zawarte została w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2006 r., w którym wypowiadając się jako wierzyciel zarzuty te uznał za bezzasadne. Organ egzekucyjny I instancji postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. zgłoszone zarzuty również uznał za bezzasadne, a stanowisko to w zaskarżonym postanowieniu podzielił Dyrektor Izby Skarbowej. W tym kontekście odnieść się należy do tożsamego z treścią zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów, zarzutu skargi z którego wynika, iż skarżącemu nie zostały doręczone upomnienia wzywające do uregulowania należności za okres lipiec i październik 2002 r. Według Sądu, jest to zarzut trafny i przekonujący, co jednocześnie czyni zbędnym odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi, które podlegać będą ocenie organów egzekucyjnych przy ponownym rozpoznawaniu sprawy. Podkreślić należy, iż jakkolwiek nie jest sporne, że z akt sprawy wynika, iż skarżący odebrał adresowaną do niego przesyłkę listową nr [...] (k. 31 i k. 36 akt sprawy), która miała zawierać według oznaczenia rodzaju pisma na duplikacie "potwierdzenia odbioru" przedmiotowe upomnienia przedegzekucyjne oznaczone, jak wynika z "potwierdzenia odbioru" numerem "[...]", to jednak, według Sądu, brak jest jakiejkolwiek pewności, co do tego, iż wskazana przesyłka zawierała upomnienia wzywające do uregulowania należności za okres lipiec i październik 2002 r. Wynika to z faktu, iż z "potwierdzenia odbioru", w zakresie odnoszącym się do oznaczenia rodzaju pisma w ogóle nie wynika, ile tychże pism było (w sprawie nie jest kwestionowane, że skarżącemu przedmiotową przesyłką przesłano kilka upomnień, tj. tzw. pakiet), jak również, jaki indywidualny numer (indywidualne oznaczenie) każde z tych pism posiadało. W tym względzie, z akt sprawy wynika, iż organ egzekucyjny I instancji wystawił sześć upomnień, tj. za miesiące: maj 2002 nr UP [...]; czerwiec nr UP [...]; lipiec nr [...]; sierpień nr UP [...]; wrzesień nr [...]; październik [...], wszystkie oznaczone ponadto jednakowym zbiorczym numerem DR [...]. W związku z powyższym, wobec wskazanych wyżej wątpliwości odnoszących się do tego, co dokładnie zawierał pakiet odebrany przez skarżącego w dniu 24 listopada 2005 r., tj. ile znajdowało się w nim pism, jakiego rodzaju i jak konkretne oznaczonych, co jednoznacznie wynika z zaniechania dokładnego opisania przesyłki nr [...] adresowanej przez organ egzekucyjny I instancji do skarżącego, stwierdzić należy, iż brak jest jakichkolwiek przekonujących podstaw, aby uznać, że pakiet ten zawierał jednak upomnienia wzywające do uregulowania należności za okres lipiec i październik 2002 r. Znamienne jest przy tym, iż okoliczność nieotrzymania tychże upomnień skarżący konsekwentnie podnosił zarówno w zarzutach zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, w zażaleniu, jak również w skardze do Sądu. Organy egzekucyjne zaś, ograniczając się do wyżej przywołanego stanowiska, nie przedstawiły żadnego przekonującego argumentu i dowodu, który skutecznie mógłby podważyć czy to zarzuty skarżącego, czy też wskazaną wyżej argumentację. W tej mierze podkreślić również należy, iż to na organie administracji publicznej (organie egzekucyjnym) spoczywa ciężar wykazania, iż pismo adresowane do strony (uczestnika postępowania) skutecznie doręczył w sposób przewidziany przepisami obowiązującego prawa. Wynika to tak z zasady legalizmu działania, zasady informowania stron postępowania, zasady gwarantowania czynnego udziału w toczącym się postępowaniu i realizacji praw strony toczącego się postępowania, jak również zasady transparencji działania organów administracji publicznej władczo ingerujących w sferę praw jednostki. W związku z tym, zarzut nie doręczenia upomnień wzywających do uregulowania należności za okres lipiec i październik 2002 r. uznać należy za uzasadniony. Jego uwzględnienie skutkować musi uchyleniem zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia organu I instancji. Czyni jednocześnie zbędnym, jak wyżej już to wskazano, odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi, które stanowić będą przedmiot oceny organów egzekucyjnych w ponownie prowadzonym postępowaniu. W świetle wyżej przywołanych argumentów, ocen i wniosków z nich wypływających zarzuty skargi uznać należało więc za zasadne. W związku z tym, Sąd na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak na wstępie.