I SA/Lu 386/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków S. K. i W. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi S. K. i W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący S. K. i W. K. wraz ze skargą na opisaną wyżej decyzję złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Skarżący oświadczyli, że wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Źródłem ich utrzymania są świadczenia emerytalne w wysokości 766 zł i 2.084,53 zł brutto, dochód z wynajmu mieszkań w kwocie 550 zł oraz dochód z umowy o działo w kwocie 145,80 zł. Odnośnie posiadanego majątku, wskazali na dom o powierzchni 164,50 m2, budynki gospodarcze o pow. 51,79 m2 i 47,74 m2 oraz mieszkanie o pow. 80 m2. Ponadto skarżący posiada udział wielkości 1/12 części w nieruchomościach gruntowych (4 działki) o pow. 6669 m2. Jednocześnie wskazali na swoje problemy zdrowotne, które utrudniają im występowanie przed sądem. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z przepisu art. 246 §1 pkt 1 tej ustawy wynika z kolei, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym może nastąpić wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze treść przywołanych wyżej przepisów zaznaczyć wypada, iż prawo pomocy jest odstępstwem od generalnej reguły ponoszenia przez strony kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to tym samym, iż odstępstwo od tej zasady może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, gdy strona nawet przy dołożeniu jak największych starań nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych niezbędnych na pokrycie wspomnianych kosztów. Uwzględniwszy treść przywołanych wyżej przepisów i konfrontując ją z przedstawionym przez skarżących stanem majątkowym uznać przyjdzie, że ich wnioski nie zasługują na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć wypada, że wnioskodawcy utrzymuje się z nie małych dochodów. Mianowicie łączna miesięczna wysokość dochodu skarżących wynosi 3.546,35 zł (emerytury, dochód z wynajmu mieszkania oraz umowy o dzieło). Do wymaganych na obecnym etapie sprawy kosztów sądowych należy natomiast wyłącznie wpis od skargi w wysokości 100 zł - § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Ponadto w razie niepomyślnego dla skarżącego wyniku sprawy przed sądem pierwszej instancji i woli zaskarżenia orzeczenia może pojawić się konieczność uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku sądu z uzasadnieniem (100 zł) oraz ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej, wynoszącego również 100 zł (§ 3 ww. rozporządzenia). Dokonując zatem zestawienia pomiędzy wysokością kosztów sądowych w sprawie, a przedstawioną sytuacją majątkową i finansową skarżących nie da się stwierdzić, aby skarżący wykazali, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Innymi słowy sytuacja finansowe nie jest na tyle trudna aby uniemożliwiała poniesienie wskazanych kosztów. Skarżący dysponuje stałym dochodem w wysokości ponad 3.000 zł, mają zapewnione warunki mieszkaniowe, nie wykazują przy tym żadnych problemów z regulowaniem bieżących zobowiązań i należności, a także nie korzystają z instytucjonalnej pomocy społecznej, co przy relatywnie niewysokich kosztach postępowania pozwala na wydatki w kwocie 100 zł, rozłożone w czasie. Wygospodarowanie takich kwot nie będzie stanowiło dla skarżących wydatku zagrażającego zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. Nie bez znaczenia jest również fakt posiadania majątku znacznej wartości (dom w Zamościu o pow. 164,50 m2 wraz z budynkami gospodarczymi oraz mieszkanie o pow. 80 m2 i nieruchomości gruntowe o pow. 6669 m2). Jednocześnie nie stwierdzono uzasadnionych podstaw do pozytywnego rozpoznania wniosku w części dotyczącej ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Po pierwsze ze względu na przedstawioną sytuację materialną wnioskodawców byłoby to nieuzasadnione, a po drugie udział profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie jest potrzebny. Należy wskazać, że zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 8 kwietnia 2013 r. I FZ 70/13, Sąd (referendarz sądowy) decydując o udzieleniu stronie prawa pomocy musi przede wszystkim kierować się przesłankami z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a więc brakiem jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych, ale również odnośnie wniosku o przyznanie pełnomocnika procesowego z urzędu, powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania. W tym aspekcie bierze pod uwagę, w szczególności aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych. Otóż zgodnie z art. 175 § 1 p.p.s.a. oraz art. 194 § 4 p.p.s.a. – wymóg posiadania profesjonalnego pełnomocnika staje się niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej od orzeczenia sądu kończącego postępowanie lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 p.p.s.a. Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany granicami skargi i kontroluje sprawę w jej całokształcie. Poczynione wyżej uwagi pozwoliły na negatywną ocenę działań wnioskodawców zmierzających do przeniesienia ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa, a w ostatecznym rozrachunku na innych obywateli, w sytuacji, gdy posiadane przez nich środki są w stanie zabezpieczyć rzeczone należności budżetowe. Na marginesie należy jeszcze zaznaczyć, iż w razie uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, przysługuje stronie skarżącej (na jej wniosek) od organu, który wydał zaskarżony akt - zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 p.p.s.a.). Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.