I SA/Lu 387/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Małgorzata Fita (sprawozdawca), Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer,, WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Referent stażysta Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz B. M. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania B. M., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że Aktem Notarialnym nr [...] z dnia [...] B. M. nabył od Gminy T. udział wynoszący 3678/4308 części w nieruchomości położonej w miejscowości S. Na podstawie informacji podatkowych złożonych przez podatnika, organ podatkowy decyzją z dnia [...] określił stronie wysokość zobowiązania w podatku rolnym i od nieruchomości. W odwołaniu od powyższej decyzji podatnik zakwestionował powierzchnię budynku i sposób jego wykorzystania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, wskazując na konieczność ustalenia w sprawie niniejszej rzeczywistej powierzchni budynku, z uwzględnieniem części wspólnych, sposobu wykorzystania oraz naliczenia podatku. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu podatkowym, na skutek zaistniałych rozbieżności co do powierzchni budynku, dnia 14 grudnia 2007 r. organ podatkowy przeprowadził kontrolę podatkową, dokonując pomiaru całego budynku mieszkalno-usługowego: pomieszczeń stanowiących własność B. M. oraz części wspólnych budynku bez klatki schodowej oraz dokonując ich klasyfikacji na powierzchnię mieszkalną, piwnice, powierzchnie zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej oraz część pozostałą i wspólną. Kontrolowany nie kwestionował ustaleń kontroli, wobec czego stosując stawki wynikające z uchwały Rady Gminy z dnia 22 grudnia 2003 r. nr [...] , ustalono stronie podatek kwocie 1.176 zł. Od powyższej decyzji B. M. odwołał się, zarzucając: naruszenie przepisów postępowania, w szczególności przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na niezgodnym ze stanem faktycznym ustaleniu sposobu wykorzystania lokali, oraz niezgodność ustaleń faktycznych z zebranym materiałem dowodowym poprzez przyjęcie, że wyodrębniona część budynku znajdująca się w obiekcie położonym w K. podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, ponieważ nie wchodzi w skład gospodarstwa rolnego skarżącego, a lokale znajdujące się tam to lokale mieszkalne, użytkowe i poddasze użytkowe, co doprowadziło do naruszenia prawa materialnego. W odwołaniu podniósł także, że obiekt, którego część nabył, jest usytuowany na nieruchomości rolnej, został nabyty wraz z inną nieruchomością rolną celem zwiększenia posiadanego gospodarstwa oraz poszerzenia w przyszłości działalności rolniczej o agroturystykę. Zakupiony obiekt w części miałby stanowić składy i magazyn, a w pozostałej części – pokoje gościnne. W okresie objętym decyzjami podatkowymi pomieszczenia generalnie stanowiły pustostan – jedynie niektóre pomieszczenia i to przez krótki okres były wynajęte. Decyzja podatkowa nie uwzględnia stanu technicznego obiektu oraz sposobu faktycznego wykorzystywania pomieszczeń. Budynek znajduje się w katastrofalnym stanie technicznym, wymaga wymiany pokrycia dachowego oraz naprawy kominów, gdyż ich obecny stan uniemożliwia ogrzewanie budynku. Użytkowanie budynku jest obecnie niemożliwe, a strona bezskutecznie stara się uzyskać zgodę na rozpoczęcie koniecznych prac. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na treść art. 1a ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.), definiujący określenie powierzchni użytkowej budynku lub jego części, art. 2 ust. 1 pkt 2 tejże ustawy obejmujący opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości budynki lub ich części, oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 i 5 cyt. ustawy ustanawiający krąg osób, na których ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Wskazał dalej iż podstawę opodatkowania budynków lub ich części stanowi, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 cyt. ustawy, stanowi ich powierzchnia użytkowa, przy czym pomieszczenia o wysokości od 1.40 m do 2.20 m zalicza się do powierzchni użytkowej budynku w 50 %, a jeśli wysokość jest mniejsza od 1.40 m powierzchnię pomija się. Organ odwoławczy wskazał na niesporne w sprawie okoliczności, iż: aktem notarialnym z dnia 13 czerwca 2005 r. B. M. nabył cały należący do gminy T. udział (3678/4308) części nieruchomości. Nieruchomość tę, objętą księgą wieczystą nr [...], stanowi działka nr [...] o powierzchni 1407 m2, zabudowana budynkiem mieszkalno-usługowym, murowanym, jednopiętrowym o powierzchni 430,80 m2. Wskazał też, że z uwagi na to, iż strona pomimo obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 6 w/w ustawy nie złożyła informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, organ podatkowy zobowiązany był do wszczęcia z urzędu postępowania i wezwania strony do złożenia informacji podatkowych. W roku 2006 informacje podatkowe złożone zostały przez stronę kilkukrotnie i zawierały rozbieżności. W celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego, w dniu 18 czerwca 2007 r. organ przeprowadził oględziny nieruchomości, na które podatnik, pomimo prawidłowego powiadomienia o ich przeprowadzeniu nie stawił się. Ponownie wezwany do złożenia informacji podatkowej B. M. w dniu 26 października 2007 r. złożył informacje za lata 2005-2007, zawierające rozbieżności co do powierzchni budynku, przy czym w żadnej informacji nie wykazano całej powierzchni budynku oraz części wspólnych wskazanych w akcie notarialnym. Powyższe skutkowało przeprowadzeniem kontroli podatkowej, w trakcie której dokonano pomiaru budynku w części należącej do strony, w obecności pełnomocnika podatnika, co pozwoliło na jednoznaczne ustalenie powierzchni oraz okresów najmu i sposobu wykorzystania budynków (oświadczenie pełnomocnika strony). Stronie został wyznaczony 7-dniowy termin na wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Organ podniósł na koniec iż ustalenia kontroli podatkowej nie były kwestionowane przez stronę, stąd też, zgodnie z art. 21 § 5 Ordynacji podatkowej przyjęto je jako podstawę ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego. W odniesieniu do argumentacji odwołania podniósł także, że przedmiotowy budynek podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości z uwagi na to, iż działka nr [...] zabudowana jest budynkiem mieszkalno-usługowym (co wynika z operatu szacunkowego i aktu notarialnego), a nie gospodarczym. Co do podnoszonych przez stronę względów technicznych, to pod pojęciem tym należy rozumieć zdarzenia niezależne od podatnika – w pozostałych przypadkach nawet zły stan techniczny budynków nie wyłącza ich z opodatkowania. Zmiana sposobu wykorzystania budynku również wynika z woli podatnika. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie B. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając organom naruszenie prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie z mocy art. 4, art. 121, art. 122, art. 123, art. 124 i art. 125 Ordynacji podatkowej, przyjęcie przez organ stanu faktycznego sprawy niezgodnego z rzeczywistością oraz wydanie decyzji bez dostatecznego wyjaśnienia okoliczności faktycznych pod kątem prawidłowej oceny materiału dowodowego, co stanowi naruszenie art. 180, art. 181, art. 182 § 1, art. 187, art. 188, art. 192 i art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej. Zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz nie wzięcie pod uwagę art. 7 ust. 1 pkt 4 lit b i c oraz art. 7a ust. 2 tejże ustawy oraz niezastosowanie rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38 , poz. 454). W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że w jego ocenie, ustawa o podatkach i opłatach lokalnych obejmuje zakresem opodatkowania nieruchomości posiadane i użytkowane. Zły stan techniczny i "użytkowy" budynków stanowi podstawę wyłączenia z opodatkowania. Zdaniem strony wykładnia zwrotów "lokal mieszkalny" czy "poddasze użytkowe" wskazuje na to, iż chodzi tu o mieszkanie lub inny lokal nadający się do użytkowania ze względu na sposób wykorzystywania np. na cele gospodarcze, czy mieszkalne. Kwalifikacja pomieszczeń na użytkowe czy mieszkalne dokonana została przez organy podatkowe w sposób arbitralny. Przedmiotowy budynek objęty decyzjami podatkowymi nigdy nie był i nie jest wykorzystywany na cele mieszkalne. Oprócz jednego pomieszczenia o powierzchni 31 m2 stanowi on pustostan. Strych zaś nie stanowi poddasza użytkowego, a cały budynek znajduje się w katastrofalnym stanie technicznym. Skarżący stwierdził ponadto, że nie został zapoznany prawidłowo z zebranym materiałem dowodowym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy, organ podatkowy ustalił skarżącemu podatek od nieruchomości z tytułu posiadania przez niego budynku położonego na działce nr [...] w miejscowości S., którą nabył aktem notarialnym nr [...] z dnia 13 czerwca 2005 r. od Gminy T. Podczas postępowania dowodowego przeprowadzonego w niniejszej sprawie, toczącego się w związku ze stwierdzeniem rozbieżności w podanej przez podatnika powierzchni budynku w informacjach podatkowych za lata 2005 – 2008 oraz wynikającej z aktu notarialnego, organy ustaliły, że nieruchomość skarżącego stanowi położony na działce oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków symbolem B-R budynek mieszkalno – użytkowy. Powierzchnię poszczególnych pomieszczeń oraz części wspólnych w budynku (strych i korytarz bez klatki schodowej) organy określiły po dokonaniu pomiarów budynku w obecności pełnomocnika skarżącego w dniu 14 grudnia 2007 r. W tym też dniu pełnomocnik skarżącego złożył oświadczenie odnośnie wykorzystania powierzchni tego budynku przez podatnika w latach 2005 – 2007 (k. 23), wskazując na okresy wynajmowania części budynku TP S.A. (od 1 lipca 2005 r. do dnia oględzin – 31 m2- to jest cały rok 2007) oraz KPRD (od 13 września 2005 r. do 31 grudnia 2005 r. – 49, 96 m2). W aktach sprawy znajduje się także pismo Gminnego Ośrodka Kultury w T. dotyczące zwolnienia przez Bibliotekę Publiczną w B. w kwietniu 2007 r. pomieszczeń należących do skarżącego. Wydając decyzję w sprawie ustalenia skarżącemu zobowiązania w podatku od w/w nieruchomości za lata 2005 – 2008 (badanych przez sąd w sprawach sygn. akt I SA/Lu 385/08, I SA/Lu 386/08, I SA/Lu 387/08 oraz I SA/Lu 488/08) organ, pomimo tożsamości przedmiotu opodatkowania na przestrzeni tych lat stosował różne stawki co do wskazanych w decyzjach części budynku, nie wyjaśniając precyzyjnie sposobu takiego ich stosowania. To powoduje, że podane przez organ wyliczenia, bez szczegółowego wskazania, do których dokładnie części budynku zastosowano określone stawki i dlaczego tak te powierzchnie zaklasyfikowano (zwłaszcza jeżeli nastąpiły zmiany w podanych powierzchniach i stosowanych stawkach w stosunku do roku poprzedniego), nie pozwalają na dokonanie kontroli prawidłowości zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym, sąd podzielił stanowisko skarżącego odnośnie naruszenia w niniejszej sprawie przez organy podatkowe przepisów procesowych, a mianowicie art. 210 § 4 w związku z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Odnosząc się natomiast do kwestii zastosowania przez organy przepisów prawa materialnego, sąd podzielił wyrażone przez nie stanowisko odnośnie stosowanych w sprawie przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tj. Dz.U. z 2006 r., Nr 121, poz. 844 ze zm.), której przepisy stanowią podstawę ustalania podatku od nieruchomości. Nie zgodził się natomiast ze skarżącym, że w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości w części dotyczącej określenia przeznaczenia czy rodzajów budynków mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38 , poz. 454). Ewidencja ta ma znaczenie przy ustaleniu podatku związanego z klasyfikacją gruntów. Jak słusznie wskazały organy, w powołanej ustawie o podatkach i opłatach lokalnych określono, że budynkiem jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach (art. 1 a ust. 1 pkt 1). Za grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, zgodnie z w/w ustawą, uznaje się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych (art. 1a ust. 1 pkt 3). Działalnością gospodarczą jest natomiast zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły (art. 1a ust. 1 pkt 4 tej ustawy w związku z art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej). Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych określa także, że powierzchnia użytkowa budynku lub jego części jest to powierzchnia mierzona po wewnętrznej długości ścian na wszystkich kondygnacjach, z wyjątkiem powierzchni klatek schodowych oraz szybów dźwigowych, przy czym za kondygnację uważa się również garaże podziemne, piwnice, sutereny i poddasza użytkowe (art. 1 a ust. 1 pkt 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Powierzchnia użytkowa budynków stanowi podstawę opodatkowania, przy czym o tym, czy mamy do czynienia z powierzchnią użytkową budynku nie decyduje sam fakt jej rzeczywistego użytkowania lecz spełnienie przez pomieszczenia określonych w art. 4 ust. 2 cyt. ustawy oraz w przepisach prawa budowlanego wymogów. Zgodzić się również należy z organami podatkowymi, że regulacja odnosząca się do opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów i budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, która z podstawy opodatkowania według stawki najwyższej wyłącza m.in. nieruchomości, które nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych dotyczy jedynie właścicieli nieruchomości, będących przedsiębiorcami, a nie osób fizycznych. Dlatego nie zasługuje na aprobatę stanowisko podatnika, że z podstawy opodatkowania powinien być wyłączony budynek w części, w której nie był i nie jest wykorzystywany na cele mieszkalne oraz strych nie stanowiący poddasza użytkowego. Niemożność wykorzystania budynku do określonych celów, czy konieczność jego remontu nie mają wpływu na obowiązek podatkowy. Niezależnie od powyższego, ze względu na wcześniej wskazane naruszenie przez organ podatkowy przepisu art. 210 § 4 w związku z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, zaskarżoną decyzję należało uchylić. Ponownie rozstrzygając sprawę w przedmiocie ustalenia skarżącemu podatku od nieruchomości, organ podatkowy w decyzji uzasadni precyzyjnie w jaki sposób określił powierzchnię poszczególnych części budynku należącego do skarżącego (które podlegają wymienionym w ustawie różnym stawkom podatku) oraz dlaczego zastosował określone stawki do określonych (zaklasyfikowanych zgodnie z przepisami) części budynku. Z tych też względów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) w zw. z art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.