I SA/Lu 39/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. D. o wznowienia postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lubinie z dnia 7 października 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 441/21 odrzucającym skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r. znak [...] w przedmiocie odmowy prawa do renty rodzinnej p o s t a n a w i a odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. Z akt sprawy I SA/Lu 441/21 wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 7 października 2021 r. odrzucił skargę S. D. z dnia 26 sierpnia 2021 r. na decyzję ZUS z dnia [...] r. znak [...] w przedmiocie odmowy prawa do renty rodzinnej. Odpis postanowienia z uzasadnieniem i pouczeniem o prawie złożenia skargi kasacyjnej został skarżącemu doręczony w dniu 18 października 2021 r. (k.28 a.s. I SA/Lu 441/21). Skarga kasacyjna nie została złożona i postanowienie stało się prawomocne od dnia 18 listopada 2021 r. W uzasadnieniu wskazanego postanowienia, Sąd, odwołując się do treści art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym co do zasady od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach K.p.c. oraz do treści art. 83 ust. 4 tej ustawy określającego wyjątki od wskazanej zasady, stwierdził, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawach uprawnień emerytalnych i rentowych. Z tego powodu, Sąd we wskazanym postanowieniu z dnia 7 października 2021 r. odrzucił skargę na decyzję w przedmiocie odmowy prawa do renty rodzinnej na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tzn. z tego powodu, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Pismem z dnia 6 grudnia 2021 r. zatytułowanym "Wniosek o sprostowanie postanowienia i wznowienie postępowania" S. D., dalej: "skarżący", wniósł o sprostowanie postanowienia z dnia 7 października 2021 r. w przedmiocie odrzucenia skargi oraz wznowienie postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że Sąd błędnie przyjął, i jest to błąd rażący, że skarżący zaskarżył decyzję odmawiającą przyznania renty rodzinnej z dnia [...] r., od której przysługuje odwołanie do sądu powszechnego. Zdaniem skarżącego, złożył on skargę na decyzję prawomocną, od której nie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, ponieważ termin do wniesienia odwołania upłynął, a prawomocną zgodnie z K.p.a., jest decyzja, która została utrzymana w mocy w postępowaniu sądowym. Zaznaczył także, że zaskarżył do Sądu prawomocną ostateczną decyzję, co wynika ze skargi, wraz z jej załącznikami, i z akt sprawy. Zaznaczył też, że skargi na decyzje prawomocne, ostateczne rozpatruje WSA, zgodnie z ustawą p.p.s.a. Z tego względu tak oczywista omyłka Sądu podlega sprostowaniu i wznowieniu postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 16 grudnia 2021 r. w sprawie sygn. akt I SA/Lu 441/21 odmówił sprostowania postanowienia z dnia 7 października 2021 r. przyjmując, że nie zachodzą okoliczności ujęte w treści art. 156 § 1 p.p.s.a., tzn. niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Skarżący odpowiadając zaś na wezwanie Sądu z dnia 7 grudnia 2021 r., pismem z dnia 27 grudnia 2021 r. (złożonym po upływie wyznaczonego terminu) wyjaśnił, że jego intencją (wyrażoną w piśmie z 6 grudnia 2021 r.) jest złożenie skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 273 § 2 p.p.s.a., ponieważ on, jako skarżący dowiedział się o okolicznościach faktycznych mających wpływ na wynik sprawy, a mianowicie, że zgodnie z obowiązującymi przepisami zaskarżył do Sądu prawomocną ostateczną decyzję organu, ponieważ – jak przyjmuje skarżący - zgodnie z K.p.a. ostateczną jest decyzja, która została utrzymana w mocy w postępowaniu sądowym, a więc od której skargę oddalono, czy odrzucono, a także takie, które nie zostały zaskarżone z powodu upływu terminu do złożenia skargi. Tak więc, jak konkluduje ten wątek skarżący – prawomocną jest decyzja ostateczna, której nie można zaskarżyć do sądu. Następnie skarżący powtórzył argumentację wyrażoną we wniosku z dnia 6 grudnia 2021 r., że zgodnie z prawem złożył skargę na prawomocną ostateczną decyzję organu, czyli zgodnie z p.p.s.a. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I pismo skarżącego z dnia 6 grudnia 2021 r. wraz z pismem z dnia 27 grudnia 2021 r. uznane zostało za skargę o wznowienie postępowania sądowego, a sprawa wpisana do repertorium pod nowym numerem sygn. akt I SA/Lu 39/22. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozważył, co następuje: W niniejszej sprawie skarżący wniósł o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem z dnia 7 października 2021 r. w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie sygn. akt I SA/Lu 441/21. Należy wskazać, że zgodnie z treścią powołanego przez skarżącego art. 273 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", można żądać wznowienia postępowania przed sądem administracyjnym w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Należy podkreślić, że możliwość wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu w drodze wznowienia postępowania ma charakter nadzwyczajny. Zatem przesłanki wznowienia muszą być interpretowane ściśle, a ich wyliczenie w art. 271-273 jest wyczerpujące, czyli wznowić postępowanie można tylko w przypadkach, które w tych przepisach przewidziano. Wznowienie postępowania jest instytucją, która pozwala na wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń sądowych, dotkniętych szczególnie ciężkimi wadami - art. 271 p.p.s.a., względnie takich, które wyeliminować należy ze względu na wyjątkowe okoliczności - art. 272, art. 273 p.p.s.a.. Dlatego też instytucja ta nie może służyć jako sposób poddania kontroli orzeczenia prawomocnego pod kątem wszelkich uchybień, do jakich mogło dojść podczas jego wydania, a zatem nie stanowi drogi do rozpoznania sprawy co do istoty po raz kolejny. Skarga o wznowienie jest dopuszczalna wyłącznie wówczas, gdy opiera się na jednej z podstaw, wskazanych w art. 271-273 p.p.s.a. Jak zaś stanowi art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, po pierwsze, czy skarga jest wniesiona w terminie i po drugie, czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania wynosi zaś, jak o tym stanowi art. 277 p.p.s.a., trzy miesiące licząc od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Zdaniem Sądu z treści pism składających się na skargę o wznowienie postępowania sądowego wynika, że skarżący jako postawę wznowienia powołuje tę okoliczność, że - według niego zgodnie z obowiązującymi przepisami - zaskarżył do sądu "prawomocną ostateczną decyzję organu". Składa zaś skargę o wznowienie postępowania ponieważ dowiedział się o okolicznościach faktycznych mających wpływ na wynik sprawy, tj. że jako skarżący zaskarżył do Sądu "prawomocną ostateczną decyzję organu" i że było to działanie zgodne z obowiązującymi przepisami, bo jego zdaniem mieści się to w podstawie wznowienia ujętej w treści art. art. 273 § 2 p.p.s.a. Natomiast Sąd – zdaniem skarżącego błędnie przyjął, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja odmawiająca przyznania prawa do renty i na tej podstawie odrzucił skargę. Rozpoznając wniosek skarżącego należy zauważyć, że zgodnie z treścią powołanego wyżej art. 280 § 1 i art. 277 p.p.s.a, sąd w pierwszej kolejności bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga została wniesiona w trzymiesięcznym terminie od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Przyjmując zatem, zgodnie z wyjaśnieniami skarżącego, że okolicznością mającą według niego wpływ na wynik sprawy jest zaskarżenie przez niego do sądu "prawomocnej ostatecznej decyzji organu", to należy zauważyć, że okoliczność ta miała miejsce 26 sierpnia 2021 r., kiedy skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie za pośrednictwem ZUS Oddział w L.. O tej okoliczności skarżący wiedział od dnia złożenia skargi, tj. od 26 sierpnia 2021 r., jako że skargę tę złożył osobiście w siedzibie organu. Skargę o wznowienia postępowania sądowego wniósł zaś w dniu 7 grudnia 2021 r. Przyjmując zatem, jak utrzymuje skarżący, że podstawą wznowienia jest złożenie przez niego skargi z dnia 26 sierpnia 2021 r., co nastąpiło tego samego dnia, wniesienie skargi o wznowienie postępowania miało miejsce po upływie 3 miesięcy liczonych od dnia, w którym dowiedział się o okoliczności przyjmowanej przez siebie, jako podstawa wznowienia. Trzymiesięczny termin upłynął bowiem w dniu 26 listopada 2021 r., zaś skarga o wznowienie postępowania wniesiona została dopiero w dniu 7 grudnia 2021 r. Nadto, jak stanowi art. 280 § 1 p.p.s.a., na posiedzeniu niejawnym sąd bada, czy skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Wobec tego zauważyć trzeba, że wskazany przez skarżącego przepis art. 273 § 2 p.p.s.a., przewiduje, jako podstawę wznowienia postępowania przed sądem administracyjnym późniejsze, tj. mające miejsce po wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W związku z tym zauważyć należy, że okolicznością, na którą powołuje się skarżący, twierdząc, że stanowi ona podstawę wznowienia, jest złożenie przez niego skargi na "prawomocną ostateczną decyzję organu". Analiza pism skarżącego prowadzi do wniosku, zgodnie z którym owa skarga na "prawomocną ostateczną decyzję organu" to skarga z dnia 26 sierpnia 2021 r. Należy podkreślić, że złożenie przez skarżącego tej skargi było wiadome dla niego od dnia, w którym tę skargę złożył, tj. od 26 sierpnia 2021 r., zaś dla Sądu od 24 września 2021 r., w którym to dniu skarga złożona została w Biurze Podawczym WSA w Lublinie wraz z odpowiedzią na skargę. Zauważyć też należy, że skarga ta inicjowała postępowanie zakończone postanowieniem z dnia 7 października 2021 r., a zatem postępowanie objęte skargą o wznowienie. Oczywiste jest więc to, że powoływana przez skarżącego jako przyczyna wznowienia okoliczność wniesienia skargi z dnia 26 sierpnia 2021 r. nie została wykryta po wydaniu postanowienia z dnia 7 października 2021 r. Przeciwnie, znana była zarówno skarżącemu, jak i Sądowi przed wydaniem postanowienia z dnia 7 października 2021 r. Już więc z tego powodu nie może być, w świetle treści art. 273 § 2 p.p.s.a, uznana za podstawę wznowienia. Zgodnie zatem z treścią art. 280 § 1 p.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania przed sądem administracyjnym należało odrzucić na posiedzeniu niejawnym. Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.