I SA/Lu 394/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Halina Chitrosz, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 lutego 2009 r. sprawy ze skargi Z. M. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz Z. M. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Lu 394/08 UZASADNIENIE 1. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa / ARiMR /, po rozpatrzeniu wniosku S.H., decyzją z [...] przyznał wnioskodawcy jednolitą płatność obszarową i uzupełniającą płatność obszarową na 2005 r. Decyzja o przyznaniu płatności została doręczona osobiście S.H.16 listopada 2007 r. 2. W dniu 16 kwietnia 2008 r. wpłynęło do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR odwołanie Z.M. od decyzji z [...], przyznającej S. H. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na 2005 r. Odwołanie Z. M. zostało opatrzone datą 12 kwietnia 2008 r. Data stempla urzędu pocztowego nadania odwołania nie jest czytelna. 3. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR postanowił stwierdzić niedopuszczalność odwołania Z. M. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...], przyznającej S. H.płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na 2005 r., na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – k.p.a. /. Organ odwoławczy uzasadnił, że Z. M.nie jest stroną postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na 2005 r. S. H., w rozumieniu art. 28 k.p.a. w związku z art. 127 § 1 k.p.a. Uzasadnił, że powyższe stwierdził na podstawie przeprowadzonego postępowania. 4. Z.M. złożył skargę na ostateczne postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Uzasadniał, że w 2005 r. był właścicielem gruntów objętych decyzją o przyznaniu płatności bezpośrednich na 2005 r. S. H. Te grunty wydzierżawiał i były uprawiane przez dzierżawcę K.M. Dzierżawca został zmuszony do zaniechania prowadzenia upraw na gruntach zadeklarowanych przez S. H.we wniosku o płatności bezpośrednie na 2005 r. Decyzja przyznająca płatności bezpośrednie S.H. na 2005 r. została oparta na nieprawomocnym postanowieniu o przybiciu prawa własności nieruchomości oraz na uchylonym postanowieniu o przysądzeniu prawa własności tych nieruchomości na rzecz S.H., wydanych w trybie egzekucji sądowej. Argumentował, że kiedy wydzierżawił grunty, które S.H. zadeklarował we wniosku o płatności bezpośrednie na 2005 r., to jako wydzierżawiający ponosi wobec dzierżawcy odpowiedzialność za nieuprawnione działania S.H. S. H. swoimi działaniami zmierzał do nieuprawnionego uzyskania płatności bezpośrednich na 2005 r. Skarżący na podstawie przedstawionych okoliczności stwierdzał, że przysługuje mu status strony postępowania, zainicjowanego wnioskiem S.H. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 r. 5. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko, argumentację, wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Uzasadniał, że ewentualne spory między wydzierżawiającym a dzierżawcą należą do drogi procesu cywilnego i nie stanowią o interesie prawnym skarżącego w sprawie przyznania S.H. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu. Naruszenie prawa podlegało stwierdzeniu poza granicami skargi, na podstawie art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – ustawa p.p.s.a. /. 7. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2 - 5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 149 § 3, 151 § 1, 157 § 1 i 158, wydaje się postanowienie. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. 8. W tym stanie prawnym, kiedy organ odwoławczy postanowił stwierdzić niedopuszczalność odwołania, to był obowiązany uzasadnić tej treści stanowisko w sposób odpowiadający wymogom z art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a. Był obowiązany przedstawić w uzasadnieniu podstawę faktyczną i prawną stanowiska, że odwołującemu się nie przysługuje status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Był obowiązany przytoczyć i rozważyć okoliczności, na podstawie których odwołujący się stwierdzał, że jest stroną postępowania z wniosku S. H. Był obowiązany wyjaśnić dlaczego okoliczności, które wskazał odwołujący się pozostają poza zakresem przesłanek z art. 28 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy w żaden sposób nie odnosi się do uzasadnienia odwołania Z. M. W nim odwołujący się prezentował stanowisko, że legitymuje się interesem prawnym w sprawie rozstrzygniętej decyzją skierowaną do S.H., od której złożył odwołanie. Wskazał na brak tytułu właścicielskiego S. H. do gruntów zadeklarowanych we wniosku o płatności bezpośrednie na 2005 r. Wskazał na brak uprawnienia S. H.do użytkowania gruntów zadeklarowanych we wniosku o płatności bezpośrednie na 2005 r. i na brak faktycznego użytkowania tych gruntów przez S.H. Wbrew powołanemu art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a., organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia poprzestał na stwierdzeniu, że " w wyniku przeprowadzonego postępowania – organ odwoławczy stwierdza, iż Pan Z.M.nie jest stroną postępowania w sprawie przyznania płatności Panu S. H. w rozumieniu art. 28 k.p.a.". Organ odwoławczy nie wskazał jakie okoliczności stanu faktycznego / wskazane w odwołaniu Z. M. / objął oceną prawną i dlaczego nie wyczerpują przesłanek zawartych w art. 28 k.p.a. Stwierdzone naruszenie art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a. nie podlega sanowaniu na etapie postępowania sądowego, w odpowiedzi na skargę. Postępowanie sądowe nie jest kontynuacją postępowania przed organem. Sąd, który kontroluje legalność zaskarżonego aktu nie jest uprawniony do zastępowania organu w rozstrzyganiu sprawy merytorycznie czy formalnie. Naruszenie przez organ odwoławczy art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a. spowodowało, że organ odwoławczy nie zrealizował zasad zawartych w art. 7, art. 8 k.p.a. Stwierdzone naruszenie przepisów postępowania przed organem odwoławczym mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 9. Rozstrzygając o statusie odwołującego się na gruncie art. 28 k.p.a., organ odwoławczy powinien mieć na uwadze stanowisko prawne zawarte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 1999 r. w sprawie OPS 16/98. Za stanowiskiem prawnym wyrażonym w powołanej uchwale, stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. 10. Z tych względów zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 i art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a.