I SA/Lu 397/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2014 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 400 zł, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podniósł, że jego majątek ruchomy i nieruchomy został zajęty i sprzedany przez komorników. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, a jedynym dochodem rodziny jest jego emerytura w wysokości 1.378,14 zł (potwierdzenie wypłaty za czerwiec 2015 r.). Dodał, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, ani zasobów finansowych. Mieszka w domu wraz z córką, lecz nie pozostaje z nią w jednym gospodarstwie domowym oraz, że ponosi koszty jego utrzymania. Na wezwanie referendarza sądowego do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń skarżący nadesłał odcinek wypłaty emerytury, polecenie zapłaty za energię elektryczną na kwotę 200 zł oraz fakturę za dostarczenie wody i odprowadzenie ścieków na kwotę 196,91 zł. Rozpoznając wniosek, referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie strony dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przy czym zaznaczenia wymaga, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, spoczywa na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Wskazać bowiem należy, że użyte w powołanym unormowaniu sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że rozstrzygnięcie sądu (referendarza sądowego) zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy należy uznać, że skarżący nie wykazał należycie, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W szczególności wątpliwości oceniającego dotyczą osób prowadzących ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe. Z twierdzeń skarżącego wynika bowiem, że mieszka on w jednym domu z córką, lecz nie pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Pomijając nawet, że skarżący nie wskaz do kogo należy ta nieruchomość i na jakiej podstawie ją zamieszkuje, twierdzenie to stoi w sprzeczności z rzeczywistością w kontekście ponoszenia przez skarżącego kosztów utrzymania domu. To on bowiem uiszcza opłaty za media (energia elektryczna, woda, odprowadzania ścieków). To zaś oznacza, że w skład jego gospodarstwa domowego wchodzą wszystkie osoby zamieszkałe w tym domu. Pozostają bowiem na jego utrzymaniu co najmniej w części dotyczącej tych opłat. Skarżący natomiast wbrew wezwaniu nie złożył zaświadczenia organu ewidencyjnego gminy o wszystkich osobach zameldowanych pod adresem zamieszkania strony. Nie złożył również żadnego oświadczenia w tym zakresie. Jak już raz wskazano, przyznanie prawa pomocy możliwe jest tylko i wyłącznie w sytuacji, w której wnioskodawca w sposób wyczerpujący wykaże jaka jest jego aktualna sytuacji finansowa. Obowiązek ten nie odnosi się tylko do jego osobistej sytuacji finansowej w przypadku, gdy pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. W takim przypadku konieczne jest ustalenie całokształtu stanu majątkowego wszystkich osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. Dlatego też w interesie skarżącego było kompleksowe udokumentowanie ilości osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe i w konsekwencji przedstawienie ich sytuacji majątkowej i dochodowej, czego skarżący nie uczynił. Oczywistym bowiem jest, że skarżący pokrywając koszty eksploatacji domu za inne osoby w nim zamieszkujące, jednocześnie umniejsza swoje możliwości płatnicze pozbawiając się środków na opłacenie kosztów sądowych. Takie zachowanie nie może być natomiast argumentem przemawiającym za zwolnieniem skarżącego od kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie przyznanie skarżącemu prawa pomocy wiązałoby się bowiem z nieuprawnionym wzbogaceniem majątku osób prywatnych, które korzystają z faktu, że skarżący opłaca wszystkie koszty eksploatacyjne domu, podczas gdy powinien ponosić tylko ich część związaną z użytkowaniem przez siebie i żonę, z którą – jak wskazał - pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. W konsekwencji wątpliwości referendarza budzi rzetelność podanych przez skarżącego informacji o stanie materialnym i rodzinnym, to zaś uniemożliwia ustalenie czy jest on w stanie ponieść pełne koszty postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w postanowieniu.