I SA/Lu 398/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 19 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. K-B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] 2011 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata; postanawia: przyznać D. K.-B. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. D. K._B. wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w wys. 500 zł złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy zakreślając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z uzasadnienia urzędowego formularza oraz z nadesłanych na wezwanie dodatkowych dokumentów odnoszących się do sytuacji materialnej wnioskodawczyni wynika, iż skarżąca jest obecnie zatrudniona na umowę o pracę na czas określony z wynagrodzeniem w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto). Powyższe wynagrodzenia jest zajęte przez Dyrektora Izby Celnej do kwoty [...] zł. Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym tylko z małoletnim synem. Z nadesłanego na wezwanie oświadczenia wynika, iż koszty jej utrzymania wynoszą ok. [...] zł. Z urzędowego formularza wynika, iż jej sytuacja finansowa jest o tyle zła, że jej dochody służą głównie zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdził, co następuje: Koszty sądowe związane z niniejszym postępowaniem sądowym, które strona skarżąca może ponieść, z uwagi na charakter sprawy sprowadzają się do: wpisu stałego od wniesionej skargi w kwocie 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193) oraz innych pozostałych kosztów sądowych (zażalenie, opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem), które mogą, ale nie muszą wystąpić na późniejszym etapie postępowania, a nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł ( § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192). Sytuacja ta dotyczy również potencjalnych kosztów związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej, od której wpis sądowy wynosi połowę wpisu od skargi nie mniej jednak niż 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dyspozycja art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" statuuje w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadę zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co do zasady ponosi koszty swojego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym chyba, że przepis szczególny zwalnia ją od tego obowiązku. Odstępstwem od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych jest - zawarta w cytowanej wyżej ustawie - instytucja prawa pomocy. Celem tej instytucji jest zapewnienie prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Wynika z tego wprost, iż jedyną przesłanką podlegającą ocenie jest sytuacja ekonomiczna wnioskodawcy i jego wspólnego gospodarstwa domowego. Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ustawy ppsa, stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Skarżący wnosząc m.in. o zwolnienie od kosztów sądowych, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w ww. przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Strona [...] zobowiązana jest do dostarczenia "materiału" co oceny zasadności jej żądań, natomiast sąd (referendarz sądowy) ma ocenić w oparciu o dostarczone dane, ewentualnie o okoliczności znane z urzędu (np. inne zawisłe przed tym samym sądem sprawy), a także doświadczenie życiowe i zasady logiki, czy zgłoszone żądanie w świetle odpowiednich przepisów jest zasadne (por. postanowienie NSA z dnia 19-08-2009 r., sygn. akt I FZ 290/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Odnosząc to na grunt niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę możliwość wystąpienia wszystkich ww. kosztów sądowych jak również łączne dochody wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawczyni i kosztów jej utrzymania należy stwierdzić, iż pozwala to na przyjęcie, że wnioskodawczyni nie byłaby w stanie ponieść w całości kosztów tego postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe, działając art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.