I SA/Lu 40/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska - Kręcisz Sędziowie Sędzia WSA Marcin Małek (sprawozdawca) Sędzia WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 maja 2025 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 listopada 2024 r. znak SKO.41/1720/P/2024 w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia uchyla zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z 14 listopada 2024 r. znak SKO.41/1720/P/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (organ odwoławczy, Kolegium) stwierdziło pozostawienie bez rozpatrzenia odwołania J. M. (skarżący), wniesionego od decyzji Burmistrza B. z 5 lutego 2024 r. nr FN.3120.51.558.389.2024 w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości na 2024 r. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie sprawy: Decyzją z 5 lutego 2024 r. Burmistrz B. ustalił skarżącemu wymiar podatku od nieruchomości za 2024 r. w kwocie 6 751,00 zł. Wysokość podatku ustalono na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków oraz złożonej przez skarżącego informacji w sprawie podatku od nieruchomości, podatku rolnego, podatku leśnego. Decyzja została doręczona skarżącemu 27 lutego 2024 r. Pismem z 12 marca 2024 r. skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji. Do odwołania dołączono pełnomocnictwa dla adw. M. B. i dla P. sp. z o.o. W piśmie z 26 kwietnia 2024 r. organ odwoławczy poinformował stronę o prawie do wypowiedzenia się na piśmie w sprawie zebranego materiału dowodowego 9art. 200 O.p.). Następnie postanowieniem z 19 września 2024 r. organ odwoławczy wezwał skarżącego do usunięcia w terminie 7 dni braków wniesionego odwołania przez pisemne jego uzupełnienie w zakresie wskazania, czy jest ono wnoszone osobiście, czy za pośrednictwem pełnomocnika, a jeżeli za pośrednictwem pełnomocnika - także uzupełnienie brakującego jego podpisu, wskazanie adresu do doręczeń, identyfikatora podatkowego, dowodów uzasadniających żądanie będące przedmiotem odwołania. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że odwołanie zostało wniesione przez pełnomocnika skarżącego S. sp. z o. o. z siedzibą w W., zastępowanego przez adw. dr M. B.. Do pisma dołączono odwołanie podpisane przez pełnomocnika - adw. M. B., wypisy z aktów notarialnych i rejestru gruntów dla działek nr [...] i [...] oraz wypis z Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego. Postanowieniem z 14 listopada 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie stwierdziło pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ stwierdził, że odwołanie to zawierało braki formalne, zostało sporządzone z danymi identyfikującymi S. (w tym jego danymi adresowymi), oznaczeniem adwokata ale bez jej podpisu. W aktach znajdują się dwa pełnomocnictwa udzielone zarówno adw. M. B., jak i P. sp. z o. o. W ocenie organu treść pełnomocnictw nie pozawala na ustalenie, czy pełnomocnik jest umocowany do działania w niniejszej sprawie. W treści pełnomocnictw użyto sformułowania "w sprawach związanych z prowadzoną stałą obsługą prawną", nie wskazano czego ona dotyczy i na czym polega jej "stałość". Ponadto istnieje wątpliwość, kto jest osobą wnoszącą odwołanie, czy podatnik działa osobiście, czy za pośrednictwem pełnomocnika, który powinien sygnować odwołanie. Odwołanie nie zawiera oznaczenia identyfikatora podatkowego, a w przypadku działania przez pełnomocnika także wskazania tego faktu oraz podania jego adresu do doręczeń. Odwołanie wniesione przez podatnika nie zawierało także wykazu dowodów uzasadniających jego żądanie, ani wykazu załączników i z tego powodu wezwał podatnika do uzupełnienia braków odwołania. W ocenie Kolegium wskazane w wezwaniu braki formalne odwołania nie zostały jednak w pełni wyeliminowane. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie osobiście. Nie podano identyfikatora podatkowego strony - podatnika. Wskazany w treści pisma pełnomocnika skarżącego NIP jest identyfikatorem P. sp. z o.o. Organ podkreślił, że adw. M. B. nie może wywodzić swojego mocowania do działania w imieniu i na rzecz podatnika z substytucyjnego "zastępowania" fałszywego pełnomocnika, jakim w zakresie postępowania podatkowego jest P. sp. z o.o. Dysponuje ona własnym pełnomocnictwem cywilnoprawnym, jednak odpowiadając na wezwanie do usunięcia braków formalnych oświadczyła, że odwołanie zostało wniesione przez innego pełnomocnika – S. sp. z o. o. Powinna zatem przedłożyć pełnomocnictwo substytucyjne, jej pełnomocnictwo udzielone bezpośrednio przez podatnika nie spełnia wymagań formalnych pełnomocnictwa szczególnego w sprawach podatkowych, którego wzór został określony przez Ministra Finansów. Nie wskazano adresu do doręczeń adw. M. B., ani w treści odwołania, ani w piśmie stanowiącym uzupełnienie braków odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższe postanowienie z 14 listopada 2024 r. skarżący reprezentowany przez pełnomocnika zarzucił naruszenie: 1) art. 228 § 1 pkt 2 O.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wydaniu zaskarżonego postanowienia wskutek błędnego uznania przez organ odwoławczy, że odwołanie obarczone było brakami formalnymi, które nie zostały usunięte, podczas gdy pełnomocnik uzupełnił wszystkie braki zgodnie z wezwaniem; 2) art. 122, art. 187 i art. 191 O.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący i obiektywny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skutkującego w konsekwencji błędnym przyjęciem przez organ, że braki formalne odwołania nie zostały uzupełnione w terminie podczas, gdy braki te zostały uzupełnione dokładnie zgodnie z wezwaniem organu. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego argumentował, że wbrew twierdzeniom organu odwołanie zawierało dane adresowe a inne dane identyfikacyjne, jak NIP wynikały z dokumentów zawartych w aktach. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych odwołania zostało nieprecyzyjnie sformułowane i wynikało z niego, że organ zwraca się o NIP pełnomocnika, a nie skarżącego. Z dołączonych do odwołania pełnomocnictw wynika natomiast, że skarżący udzielił pełnomocnictwa do reprezentowania go we wszelkich sprawach związanych z bieżącą obsługą prawną i nie ma podstaw, aby odwołanie traktować jako wyłączone z zakresu pełnomocnictwa. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z jego treścią, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie budzi natomiast wątpliwości, że przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym kończące postępowanie (art. 228 § 2 O.p.). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Dalej wyjaśnić należy, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.). Oznacza to, że badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Kierując się powyższym, sąd uznał, że skarga podlegała uwzględnieniu, gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością jego uchylenia. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do stwierdzenia czy Kolegium prawidłowo orzekło o pozostawieniu odwołania skarżącego od decyzji Burmistrza B. z 5 lutego 2024 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2024 r. bez rozpatrzenia, na podstawie art. 228 § 1 pkt 3 O.p. W pierwszej kolejności wskazać należy, że odwołanie od decyzji, jako jedno z podań w rozumieniu art. 168 O.p. aby spowodowało zamierzony skutek prawny, powinno odpowiadać warunkom formalnym określonym w tym przepisie oraz wymienionym w art. 222 tej ustawy, tj. powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adres (miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności) lub adres do doręczeń w kraju, identyfikator podatkowy, a w przypadku nierezydentów - numer i serię paszportu lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość, lub inny numer identyfikacyjny, o ile nie posiadają identyfikatora podatkowego, a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych (art. 168 § 2). Jednocześnie wskazać należy, że aktualnie w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, zgodnie z którym pełnomocnictwo nie jest podaniem w rozumieniu art. 168 § 1 O.p. W rezultacie brak formalny w zakresie pełnomocnictwa nie podlega usunięciu na zasadach określonych w art. 169 § 1 O.p. Przepis ten ma zastosowanie jedynie do podań, których braki uniemożliwiają nadanie właściwego biegu tym podaniom, w tym również związane z wadliwością dokumentu zawierającego umocowanie do działania w imieniu strony postępowania - o ile jednak uniemożliwia to nadanie sprawie dalszego biegu (por. wyrok z 3 czerwca 2022 r., sygn. akt II FSK 2377/19, Wyrok WSA w Gdańsku z 18 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 41/25). Stosownie do treści art. 169 § 1 O.p. jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Brak podpisu na odwołaniu bezspornie stanowi brak formalny. W sytuacji zatem - jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - gdy wniesione w terminie odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zostało wniesione w imieniu skarżącego przez jego pełnomocnika będącego adwokatem, zasadnym było wezwanie pełnomocnika również do jego podpisania. Brak ten został uzupełniony w zakreślonym terminie, poprzez nadesłanie podpisanego przez pełnomocnika odwołania. W ocenie sądu brak było jednak podstaw do uzupełniania przez skarżącego pozostałych danych wymienionych przez organ odwoławczy w wezwaniu z 19 września 2024 r. W kontekście akt sprawy oczywistym było, że przedmiotowe odwołanie zostało wniesione przez skarżącego zastępowanego przez pełnomocnika będącego adwokatem. Zawierało ono również adres do doręczeń oraz w sposób zrozumiały zawierało istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywało dowody uzasadniające żądanie odwołania. Bezspornym również jest, że akta sprawy zawierały identyfikator podatkowy skarżącego. Analizując wezwanie organu w tym zakresie wyjaśnić należy, że z treści art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. z 2025 r. poz. 237) wynika, że w przypadku podatników będących osobami fizycznymi niebędących zarejestrowanymi podatnikami podatku od towarów i usług lub nieprowadzących działalności gospodarczej identyfikatorem podatkowym jest numer PESEL. Numer PESEL skarżącego znajduje się w aktach sprawy (m.in. w wypisie z aktu notarialnego – k. 22, k. 31 akt adm., w pełnomocnictwie – k. 17 i k. 18 akt adm.). Tym samym w ocenie sądu organ odwoławczy wadliwie przyjął, że braki odwołania nie zostały prawidłowo uzupełnione. To, że w aktach znajdowały się dwa pełnomocnictwa z 7 marca 2024 r. o identycznej treści, co do zakresu umocowania, jedno dla adw. M. B. a drugie dla P. sp. z o.o. w żaden sposób w ocenie sądu nie powinno tworzyć po stronie organu jakichkolwiek wątpliwości. Oczywistym bowiem jest, że tylko jedno z nich, tj. udzielone dla adw. M. B. jest odpowiednie i jako takie mogło być skutecznie w toku postępowania podatkowego. W świetle art. 138a i art. 138bO.p. oczywistym jest, że (co do zasady) strona może działać przez pełnomocnika, którym może być adwokat, radca prawny i doradca podatkowy lub osoba fizyczna nie wykonująca takiego zawodu. Ustawa wyłącza natomiast możliwość udzielenia pełnomocnictwa osobie prawnej. Również treść pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego adw. M. B. nie powinna budzić żadnych zastrzeżeń organu. Z jego treści wprost wynika, że zostało one udzielone: "do reprezentowania wobec osób fizycznych i prawnych, organów administracji publicznej, policji i prokuratury, sądów oraz innych podmiotów, a także do składania oświadczeń woli, wniosków i pism, odbioru i kwitowania odbioru wszelkiej korespondencji, przesyłek oraz dokumentów, w sprawach związanych z prowadzoną stałą obsługą prawną". Było zatem skuteczne do zastępowania skarżącego przed organami prowadzącymi przedmiotowe postępowanie podatkowe. W tej sytuacji, sąd nie podziela stanowiska Kolegium, że w sprawie nie wykonano wezwania, co uzasadniało pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia. Rygoryzm z jakim organ odwoławczy dokonał oceny istnienia braków formalnych odwołania i w efekcie zastosowane rozstrzygnięcie, nie znajdowały uzasadnienia w obowiązujących przepisach. W konsekwencji uniemożliwiono skarżącemu merytoryczne rozpatrzenie sprawy podatkowej. Należy przy tym mieć na uwadze, że celem wezwania do usunięcia braków nie jest nakładanie na stronę zbędnych formalności, ale doprowadzenie do sytuacji, w której odwołanie nadaje się do merytorycznego rozpatrzenia. Biorąc pod uwagę zasadę ochrony zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.), prawo do zaskarżania przez strony decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP) stwierdzić należy, że odmowa merytorycznego rozpatrzenia odwołania w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięciem naruszającym poczucie sprawiedliwości. Odwołanie było właściwie podpisane przez skarżącego oraz - w wyniku wezwania - przez jego pełnomocnika adw. M. B.. Zawierało również wszystkie pozostałe elementy niezbędne do jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Stąd rolą organu odwoławczego było merytoryczne rozpoznanie odwołania wniesionego przez skarżącego. Mając na uwadze powyższe sąd stwierdził, że wydane w niniejszej sprawie postanowienie naruszało przepisy art. 228 § 1 pkt 3 w zw. z art. 169 § 1 i art. 222 § 1 O.p., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wobec braku żądania skarżącego w tym przedmiocie sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ odwoławczy zobowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną sądu zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku.