I SA/Lu 407/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca) Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer WSA Małgorzata Fita Protokolant referent stażysta Katarzyna Jacyniuk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 listopada 2019 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2018 r. oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze (organ) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. (organ I instancji) z [...] r. określającą M. P. (podatnik) zobowiązanie z tytułu podatku od środków transportowych za 2018 r. w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że przedmiotem opodatkowania podatkiem od środków transportowych za 2018 r. jest autobus marki MERCEDES [...] o numerze rejestracyjnym [...] Pojazd ten stanowi własność wyłącznie podatnika na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w L. z [...] r. sygn. [...] dokonującego podziału majątku wspólnego podatnika z E. P.. Jednocześnie w rozpatrywanym roku podatkowym wymieniony pojazd był zarejestrowany i tym samym, w świetle prawa, dopuszczony do ruchu. W tych okolicznościach faktycznych, zdaniem organu, należało zastosować art. 21 § 1 pkt 1, § 3 ustawy Ordynacja podatkowa (obecnie Dz.U.2019.900 ze zm.) oraz art. 8 pkt 7, art. 9 ust. 1 - 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U.2017.1785 ze zm., Dz.U.2018.1445 ze zm. w brzmieniu dla rozpatrywanego roku podatkowego - u.p.o.l.) i na tej podstawie określić podatnikowi wysokość zobowiązania w podatku od środków transportowych za 2018 r. z tytułu własności opisanego autobusu. Jednocześnie organ motywował, że - uwzględniając informacje zawarte w karcie pojazdu - przyjęty do opodatkowania autobus należy do kategorii autobusów: - o liczbie miejsc siedzących równej lub wyższej niż 22 miejsca, - niespełniających normy co najmniej EURO 4, - niewyposażonych w instalację gazową, - niezasilanych energią elektryczną. Wobec tego, w myśl § 1 pkt 10 lit. c uchwały Rady Miasta [...] (Dz.Urz.Woj.[...]2015.4343), wysokość rozpatrywanego zobowiązania podatkowego wynosi [...] zł. Kwota podatku podlegała zapłacie w dwóch ratach, pierwsza do 15 lutego i następna do 15 września 2018 r., stosownie do art. 11 ust. 1 u.p.o.l. Odnosząc się do argumentów podatnika organ wyjaśnił, że dla opodatkowania podatkiem od środków transportowych nie ma znaczenia stan techniczny pojazdu, jego wartość, stan posiadania (a więc czy podatnik przejął posiadanie od E. P., która nadal figuruje w systemie Wydziału Komunikacji jako właściciel). Wszystkie te okoliczności, ważne w ocenie podatnika, pozostają poza ustawowymi przesłankami opodatkowania podatkiem od środków transportowych, które sprowadzają się do prawa własności i zarejestrowania pojazdu w danym roku podatkowym. Podatnik złożył skargę na powyższą decyzję organu. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji wraz z decyzją organu I instancji i umorzenia postępowania podatkowego. Zarzucił naruszenie: - art. 6, art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie Dz.U.2018.2096 ze zm. - K.p.a.) i art. 180 ustawy Kodeks cywilny (obecnie Dz.U.2019.1145 - K.c.) z tego powodu, że: - postępowanie organów rażąco narusza zasady praworządności, prawdy obiektywnej, bowiem wydały one decyzje przy nadużyciu kompetencji i władztwa; - organy przeprowadziły postępowanie stronniczo, dowody zgromadziły wybiórczo i oceniły je dowolnie, z pominięciem konsekwentnych twierdzeń podatnika, w myśl których po autobusie pozostała "sterta złomu", porzucona na rzecz Miasta L. lub Skarbu Państwa, której podatnik nie chce; - nieuwzględnienie prośby podatnika o wyrejestrowanie pozostałości po nieistniejącym autobusie, niezdatnej do użytku, było wynikiem zaniedbań pracowników organów albo ich złośliwego nastawienia; - art. 9 ust. 5 u.p.o.l., bowiem autobus nie był zarejestrowany na podatnika, od 1996 r. został definitywnie porzucony jako niezdatny do eksploatacji i bezpiecznego poruszania się po drogach. W uzasadnieniu skargi podatnik wyrażał przekonanie, że od wielu lat jest nękany przez organy, które obciążają go podatkiem od faktycznie nieistniejącego autobusu, stanowiącego "pozostałość złomową". Nigdy nie przejął posiadania tego pojazdu, który też nigdy nie był na niego zrejestrowany. E. P. nie wydała podatnikowi dowodu rejestracyjnego. Na mocy prawomocnego orzeczenia sądowego otrzymał autobus bez silnika i opon, uszkodzony, nienadający się do eksploatacji (rocznik 1973), na co nie wyrażał zgody. E. P. porzuciła autobus, a podatnik ten stan rzeczy zaakceptował. Wzywał organy do sprzedaży "pozostałości złomowej" na cele charytatywne, społeczne (na potrzeby osób niepełnosprawnych, inwalidów, sierot.). Występował też o wyrejestrowanie pojazdu. Podatnik motywował, że prawo przewiduje utratę własności rzeczy przez porzucenie, co miało miejsce w okolicznościach rozpatrywanej sprawy. Powołał się przy tym na art. 180 K.c. Postępowanie organów podatnik oceniał jako upór i złośliwość, a decyzje jako naruszające elementarne zasady sprawiedliwości prawnej i społecznej. Tłumaczył, że w żadnym innym europejskim kraju nie można przypisywać własności osobie, która tego nie chce i nie chce korzystać z rzeczy. Postrzegał kwestionowane rozstrzygnięcia podatkowe jako wynik "despotyzmu prawnego, sprzecznego z zasadami Konstytucji RP". Wyjaśniał również, że nie może wyrzucić "pozostałości złomowej" po autobusie jak wyrzuca się śmiecie do kosza z uwagi na jej rozmiary. Konsekwentnie zwracał się do organów o zabranie "pozostałości złomowej" na cele charytatywne. Zdaniem podatnika, sprawę należy załatwić "po ludzku". Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] zważył, co następuje: Skarga podatnika nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja organu jest zgodna z prawem. Spór podatnika z organem sprowadza się do zagadnienia czy zarejestrowany pojazd - autobus, którego podatnik jest jedynym właścicielem (i był w 2018 r.), podlega opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych i czy właśnie podatnik jest adresatem obowiązku podatkowego z tego tytułu. Dla rozstrzygnięcia tej kwestii należy przypomnieć, że w myśl art. 8 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych podlegają: 1) samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i poniżej 12 ton; 2) samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej równej lub wyższej niż 12 ton; 3) ciągniki siodłowe i balastowe przystosowane do używania łącznie z naczepą lub przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów od 3,5 tony i poniżej 12 ton; 4) ciągniki siodłowe i balastowe przystosowane do używania łącznie z naczepą lub przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów równej lub wyższej niż 12 ton; 5) przyczepy i naczepy, które łącznie z pojazdem silnikowym posiadają dopuszczalną masę całkowitą od 7 ton i poniżej 12 ton, z wyjątkiem związanych wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego; 6) przyczepy i naczepy, które łącznie z pojazdem silnikowym posiadają dopuszczalną masę całkowitą równą lub wyższą niż 12 ton, z wyjątkiem związanych wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego; 7) autobusy. Następnie art. 9 omawianej ustawy podatkowej stanowi, że obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Jak właścicieli traktuje się również jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, na które środek transportowy jest zarejestrowany, oraz posiadaczy środków transportowych zarejestrowanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako powierzone przez zagraniczną osobę fizyczną lub prawną podmiotowi polskiemu (art. 9 ust. 1). Jeżeli środek transportowy stanowi współwłasność dwóch lub więcej osób fizycznych lub prawnych, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (art. 9 ust. 2). W przypadku zmiany właściciela środka transportowego zarejestrowanego, obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności (art. 9 ust. 3). Obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego - od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty (art. 9 ust. 4). Obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, powstaje także od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został dopuszczony ponownie do ruchu po upływie okresu, na jaki została wydana decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu tego pojazdu z ruchu (art. 9 ust. 4a). Zarejestrowanie środka transportowego oznacza jego rejestrację, z wyjątkiem rejestracji czasowej, w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym (art. 9 ust. 4b). Obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany lub wydana została decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, lub z końcem miesiąca, w którym upłynął czas, na który pojazd powierzono (art. 9 ust. 5). Podmioty, o których mowa w ust. 1, są obowiązane: 1) składać, w terminie do dnia 15 lutego właściwemu organowi podatkowemu, deklaracje na podatek od środków transportowych na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku; 2) odpowiednio skorygować deklaracje w razie zaistnienia okoliczności mających wpływ na powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego, lub zmianę miejsca zamieszkania, lub siedziby - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tych okoliczności; 3) wpłacać obliczony w deklaracji podatek od środków transportowych - bez wezwania - na rachunek budżetu właściwej gminy (art. 9 ust. 6). Z kolei według art. 11 u.p.o.l. podatek od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, jest płatny w dwóch ratach proporcjonalnie do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 lutego i do dnia 15 września każdego roku (art. 11 ust. 1). Jeżeli obowiązek podatkowy powstał: 1) po dniu 1 lutego, a przed dniem 1 września danego roku, podatek za ten rok płatny jest w dwóch ratach proporcjonalnie do czasu trwania obowiązku podatkowego w terminie: a) w ciągu 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego - I rata, b) do dnia 15 września danego roku - II rata; 2) od dnia 1 września danego roku, podatek jest płatny jednorazowo w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego (art. 11 ust. 2). Jeżeli obowiązek podatkowy powstał lub wygasł w ciągu roku, podatek za ten rok ustala się proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których istniał obowiązek (art. 11 ust. 3). Na gruncie przytoczonego wyżej stanu prawnego konsekwentnie i jednolicie Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że okolicznościami, z którymi ustawodawca wiąże powstanie obowiązku podatkowego od środków transportowych jest rejestracja oraz nabycie zarejestrowanego środka transportowego. Z żadnego fragmentu zacytowanych wyżej przepisów nie wynika, że konieczność opłacania podatku od środków transportowych uzależniona jest od użytkowania pojazdu czy też jego fizycznego posiadania. Wobec tego okoliczności jak niewykorzystywanie pojazdu, brak badań technicznych, zły stan techniczny pojazdu, jego fizyczna likwidacja, czy brak możliwości korzystania z niego - nie oznaczają, że doszło do wygaśnięcia obowiązku podatkowego. Do tego niezbędne jest bowiem wyrejestrowanie pojazdu lub wydanie decyzji organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu. Dopóki dany pojazd jest zarejestrowany, na jego właścicielu ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, stosownie do art. 9 ust. 1 u.p.o.l., nawet jeśli z pojazdu tego faktycznie nie korzysta. Obowiązek zapłaty podatku od środków transportowych nie jest bowiem uzależniony od faktycznego korzystania z pojazdu czy od poruszania się nim po drogach (por. przykładowo sprawy sygn.: II FSK 2812/18, II FSK 1053/18, II FSK 1054/18 czy II FSK 690/15 - strona internetowa orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie orzekającym podziela powyższe zapatrywanie prawne, utrwalone w orzecznictwie sądowym. Podatnik nie przedstawił żadnych argumentów, nawiązujących do przepisów prawa, które mogłyby uzasadniać przyjęcie odmiennego poglądu prawnego. W istocie podatnik u podstaw prezentowanego stanowiska pomija obowiązujący stan prawny w zakresie przesłanek powodujących powstanie obowiązku zapłaty podatku od środków transportowych. Nie ma bowiem prawnego znaczenia - z punktu widzenia przesłanek powstania obowiązku podatkowego i opodatkowania podatkiem od środków transportowych - jaki jest stan techniczny autobusu, gdzie się on fizycznie znajduje, czy podatnik chce i może z niego korzystać. Ważne i rozstrzygające jest natomiast to, że podatnik: - w wyniku podziału majątku wspólnego w 2018 r. był jedynym właścicielem autobusu; - pojazd ten w rozpatrywanym roku podatkowym nie został wyrejestrowany ani nie był czasowo wycofany z ruchu. Podatnik w toku postępowania podatkowego, w dalszej kolejności sądowego nie wykazał zmian w prawie własności autobusu (w tym na rzecz Skarbu Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego). Z kolei wyrejestrowanie omawianego pojazdu podatnik uważał za zbędną i nadmiernie dolegliwą formalność. W tym stanie sprawy uwzględnienie skargi podatnika oznaczałoby nieuzasadnione odstąpienie od opodatkowania podatkiem od środków transportowych z naruszeniem nie tylko ustawowych, ale również konstytucyjnych zasad obowiązującego porządku prawnego, o których będzie mowa niżej. Dla dopełnienia oceny prawnej należy odnotować, że stan własności i parametry techniczne pojazdu - istotne z punktu widzenia opodatkowania podatkiem od środków transportowych - organ przyjął w oparciu o dokumenty. Podatnik nie podważył ustaleń organu w tej materii. Tak więc w podsumowaniu należy stwierdzić, że stan faktyczny sprawy, istotny dla jej wyniku, został odtworzony bezspornie. W dalszej kolejności organ odniósł do niego adekwatne regulacje ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, które prawidłowo zinterpretował, wprost zgodnie z ich treścią. W następstwie trafnie przyjął, że autobus o parametrach opisanych w karcie pojazdu jest przedmiotem opodatkowania podatkiem od środków transportowych (por. art. 8 pkt 7 u.p.o.l.). Podatnikiem jest właściciel tego pojazdu (por. art. 9 ust. 1 u.p.o.l.). W konsekwencji w 2018 r. na podatniku spoczął obowiązek podatkowy w tym podatku (por. art. 9 ust. 4a u.p.o.l.). Stawka podatkowa wynosi [...] zł (por. § 1 pkt 10 lit. c uchwały Rady Miasta [...] w odniesieniu do omawianego autobusu). Podatek z mocy prawa podlegał zapłacie w dwóch ratach (art. 11 ust. 1 u.p.o.l.). Odmienna argumentacja podatnika nie uwzględnia obowiązującego stanu prawnego, jak również roli orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponownie należy zaakcentować, że podatnik nie sformułował żadnego argumentu - nawiązującego do brzmienia omówionych wyżej przepisów prawa - który mógłby uzasadniać uwzględnienie jego skargi. Natomiast okoliczność, że ustawodawca wprowadził do porządku prawnego inne rozwiązania niż oczekiwane przez podatnika nie wystarczy, aby mogło dojść do zasadnego uchylenia kontrolowanej decyzji, gdyż uchylenie rozstrzygnięcia organu w takiej sytuacji naruszałoby przede wszystkim art. 2, art. 7 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483 ze zm.), według których w demokratycznym państwie prawnym organy działają na podstawie i w granicach prawa, a jednocześnie każdy ma obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Podatnik ma obowiązek stosować się do obowiązującego prawa, bez względu na to czy reguły opodatkowania przyjęte przez ustawodawcę odpowiadają jego przekonaniom, oczekiwaniom i interesom majątkowym. Na zakończenie rozważań prawnych należy odnotować, że w motywach prawomocnego wyroku w sprawie sygn. III SA/Lu 543/15 (por. strona internetowa orzeczenia.nsa.gov.pl), wydanego w rezultacie rozpatrzenia skargi podatnika na odmowę wyrejestrowania pojazdu, dokładnie i szeroko opisana została istota instytucji prawnej wyrejestrowania pojazdu oraz jej ustawowe warunki w odniesieniu do tego konkretnego autobusu (odmowa wyrejestrowania miała u podstaw brak zaświadczenia o przekazaniu pojazdu czy niekompletnego pojazdu przedsiębiorcy prowadzącemu stację demontażu lub punkt zbierania pojazdów przy jednoczesnym ustaleniu, że podatnik posiada nadwozie pojazdu z podzespołami zawieszenia układu jezdnego, układu kierowniczego i hamowania). Stanowisko prawne wyrażone w prawomocnym wyroku w sprawie sygn. III SA/Lu 543/15 podatnik pozostawia poza zakresem swojej uwagi. Domaga się odstąpienia od opodatkowania zarejestrowanego pojazdu bez jednoczesnego udokumentowania trwałej i zupełnej utraty jego posiadania bądź zmian w prawie własności. Podatnik nie wykazał też okoliczności świadczących o usunięciu pojazdu z drogi i w rezultacie o przepadku w trybie art. 130a ust. 1, ust. 2 oraz ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym (obecnie Dz.U.2018.190 ze zm.). Warto przy tym zwrócić uwagę na sprzeczności zawarte w twierdzeniach podatnika, który mówi o nieistnieniu autobusu i jego złym stanie technicznym, o "pozostałości złomowej" czy też ogólnie o jego porzuceniu. Ściśle rzecz biorąc - są to istotnie różne sytuacje faktyczne. Jednocześnie żadnej z nich podatnik rzetelnie, wiarygodnie nie potrafił wykazać. Tym samym wyłącznie tej treści rozbieżne twierdzenia podatnika nie stanowiły uzasadnionej podstawy do uwzględnienia jego stanowiska zarówno przez organ, jak i następnie przez sąd w ramach kontroli legalności rozstrzygnięcia organu. Z powodów omówionych wyżej niezasadna skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 ze zm.).