I SA/Lu 409/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz, Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca), WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 listopada 2008 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności ONW w pomniejszonej wysokości na 2007 r. I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi A. H. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie) wynagrodzenie w kwocie [...] w tym VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz zwrot wydatków w kwocie [...]. 1. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa / ARiMR /, po rozpatrzeniu odwołania W.R., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm. / oraz na podstawie art. 5a ust. 3 i 4 ustawy z 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa / Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 264, ze zm./, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] o przyznaniu W.R. płatności ONW na rok 2007 w kwocie 1 576,99 zł. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uzasadniał, że płatność ONW została przyznana na wniosek W.R., złożony 26 kwietnia 2007 r. Wnioskodawca zadeklarował we wniosku o płatność ONW powierzchnię gruntów 10,52 ha. W wyniku kontroli administracyjnej stwierdzono różnicę między powierzchnią deklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną na podstawie ewidencji gruntów i budynków. Wnioskodawca wezwany do wyjaśnienia stwierdzonych różnic w powierzchni deklarowanych gruntów, 17 września 2007 r. złożył korektę wniosku. W korekcie powierzchnię działki rolnej J zmniejszył z 1,20 ha deklarowanej we wniosku do 0,63 ha. Powierzchnia zatwierdzona uległa zmniejszeniu z 10,52 ha na 9,95 ha dla płatności ONW. Zawyżenie powierzchni deklarowanej we wniosku w stosunku do stwierdzonej w rezultacie kontroli dla celów płatności ONW to 5,73%. Ta różnica uzasadnia zastosowanie sankcji z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji /WE/ Nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady /WE/ Nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców / Dz. Urz. UE. L. 345.1 / w związku z art. 15 ust. 3 rozporządzenia Komisji /WE/ 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady /WE/ Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników / Dz. Urz. UE. L. 141.18 /. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR tytułem podstawy prawnej przyznania płatności ONW na 2007 r. wskazał art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich / Dz. U. Nr 64, poz. 427 /; § 2 pkt 2, § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania /ONW/", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 / Dz. U. Nr 68, poz. 448/; art. 7, art. 16 ust. 1 , ust. 3, ust. 4, ust. 6 rozporządzenia Komisji /WE/ nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady /WE/ nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich / Dz. Urz. UE.L. 386.74 /; art. 51 rozporządzenia Rady /WE/ nr 1698/2005 z 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich / EFRROW / - / Dz. Urz. UE. L. 277.1 /; art. 21 ust. 1, ust. 2, art. 50 ust. 1 rozporządzenia Komisji /WE/ 796/2004. 2. W.R. złożył skargę na ostateczną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Argumentował, że we wniosku był błąd w powierzchni deklarowanych działek, którego nie zauważył. Niezgodności z ewidencją gruntów nie zauważyli pracownicy Ośrodka Doradztwa Rolniczego w K., kiedy pomagali przy wypełnianiu wniosku. Niezgodności z ewidencją gruntów nie zauważyli pracownicy ARiMR, kiedy przyjmowali wniosek a powinni sprawdzić czy powierzchnie są zgodne z danymi ewidencji gruntów, które są im znane. Pracownik ARiMR przyjął wniosek bez uwag. Błąd został zauważony przez pracowników ARiMR we wrześniu 2007 r. Zawyżenie powierzchni gruntów we wniosku o płatność to błąd ARiMR. 3. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko, argumentację wyrażone w zaskarżonej decyzji. Podkreślił odpowiedzialność wnioskodawcy za treść wniosku, który podpisuje. Tej odpowiedzialności nie zdejmuje z wnioskodawcy powierzenie przygotowania wniosku osobie trzeciej. Wnioskodawca powinien zapoznać się z treścią wypełnionego wniosku przed podpisaniem i złożeniem ARiMR. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Skarga nie jest uzasadniona. 5. Zgodnie z art. 1 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich / Dz. U. Nr 64 poz. 427 / akt ten określa: zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, określonym w rozporządzeniu Rady /WE/ nr 1698/2005 z 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich /EFRROW/ - / Dz. Urz. UE. L. 277.1 / oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia / pkt 1 /; warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej: a / w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, zwanej dalej "pomocą", b / na realizację zadań określonych w art. 66 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 1698/2005, zwanej dalej "pomocą techniczną" - w zakresie nieokreślonym w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w pkt 1, lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej / pkt 2 /. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 12 tej ustawy program jest realizowany na terytorium RP i obejmuje wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania / ONW /. 6. Rozporządzenie Rady / WE / nr 1698/2005 z 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich / EFRROW/ w art. 2 lit. c stanowi, że "osie" to spójna grupa środków, których wdrożenie prowadzi bezpośrednio do osiągnięcia szczegółowych celów i przyczynia się do realizacji jednego lub więcej celów określonych w art. 4. W art. 4 ust. 1 stanowi, że wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: a / poprawy konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji; b / poprawy środowiska naturalnego i terenów wiejskich poprzez wspieranie gospodarowania gruntami; c / poprawy jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania różnicowania działalności gospodarczej. W art. 4 ust. 2 stanowi, że cele określone w ust. 1 są wykonywane w ramach czterech osi określonych w tytule IV. Rozporządzenie Rady / WE / nr 1698/2005 w tytule IV, w sekcji 2, normuje oś 2, która zgodnie z art. 36 lit. a obejmuje wsparcie dotyczące między innymi środków ukierunkowanych na zrównoważone użytkowanie gruntów rolnych poprzez: i / płatności z tytułu naturalnych utrudnień dla rolników na obszarach górskich; ii / płatności z tytułu naturalnych utrudnień dla rolników na obszarach innych niż obszary górskie. 7. Rozporządzenie Komisji /WE/ nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady /WE/ nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich / Dz. Urz. UE. L. 368.74 / stanowi w art. 7 akapit pierwszy, że w odniesieniu do niektórych działań w ramach osi 2 stosuje się mutatis mutandis art. 2 ust. 10, 22 i 23 oraz art. 9, 18, 21 i 25 ust. 1 rozporządzenia /WE/ nr 796/2004. W art. 8 ust. 3 stanowi, że artykuły 11 ust. 3, 12 i 15 rozporządzenia /WE/ nr 796/2004 stosuje się mutatis mutandis do wniosków o płatność w ramach niniejszego tytułu. W art. 16 ust. 1 stanowi, że podstawę obliczania pomocy w odniesieniu do działań związanych z obszarem określa się zgodnie z art. 50 ust. 1, 3 i 7 rozporządzenia /WE/ nr 796/2004. Do celów niniejszego artykułu, obszary zadeklarowane przez beneficjenta, które otrzymują tę samą stawkę pomocy, uznaje się za tworzące jedną grupę upraw. W art. 16 ust. 4 stanowi, że w drodze odstępstwa od ust. 2 i ust. 3 akapit pierwszy, w odniesieniu do beneficjentów w państwach członkowskich stosujących system jednolitej płatności obszarowej przewidziany w art. 143b rozporządzenia /WE/ nr 1782/2003 stosowane redukcje i wykluczenia oblicza się zgodnie z art. 138 ust. 1 akapit pierwszy i drugi rozporządzenia Komisji /WE/ nr 1973/2004. 8. Rozporządzenie Komisji /WE/ 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady /WE/ 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników / Dz. U. UE. L.04.141.18 / w art. 2 pkt 22 stanowi, że "obszar zatwierdzony" oznacza obszar spełniający wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy, w przypadku systemu płatności jednolitych obszar zadeklarowany uważa się za zatwierdzony jedynie gdy towarzyszy mu odpowiednia liczba uprawnień do płatności. W art. 15 ust. 1 stanowi, że po wygaśnięciu limitu czasu na złożenie pojedynczego wniosku, poszczególne działki rolne wraz z ewentualnie towarzyszącymi im uprawnieniami do płatności nie zadeklarowane w pojedynczym wniosku w celu otrzymania pomocy w ramach jakiegokolwiek systemu pomocy obszarowej, mogą być dodane do pojedynczego wniosku pod warunkiem że przestrzegane są wymogi w ramach stosownych programów pomocowych. Zmian dotyczących użytkowania ziem lub systemu pomocowego w odniesieniu do poszczególnych działek rolnych lub w odniesieniu do uprawnień do płatności zadeklarowanych w pojedynczym wniosku można dokonać na tych samych warunkach. Jeśli poprawki, o których mowa w akapicie pierwszym i drugim, mają związek z jakimikolwiek dokumentami pomocniczymi oraz umowami do dostarczenia, stosowne poprawki do tych dokumentów lub umów są również dozwolone. W art. 15 ust. 3 stanowi, że jeśli właściwe władze poinformowały rolnika o nieprawidłowościach w pojedynczym wniosku lub jeśli powiadomiły go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu i jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, poprawki zgodnie z ust. 1 nie będą zatwierdzone w odniesieniu do działek rolnych, w przypadku których wykryto nieprawidłowości. W art. 21 ust. 1 stanowi, że poza przypadkami działania siły wyższej oraz sytuacjami wyjątkowymi, o których mowa w art. 72, złożenie wniosku pomocowego zgodnie z niniejszym rozporządzeniem po wyznaczonym terminie będzie prowadziło do zmniejszenia o 1 % na każdy dzień roboczy kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik gdyby wniosek został złożony w terminie. Z zastrzeżeniem określonych działań, które mają być podjęte przez Państwo Członkowskie w odniesieniu do potrzeby złożenia dokumentów pomocniczych w wyznaczonym czasie w celu umożliwienia wyznaczenia terminu oraz przeprowadzenia kontroli, pierwszy akapit ma również zastosowanie w odniesieniu do dokumentów, umów oraz oświadczeń, które należy dostarczyć właściwym władzom zgodnie z art. 12 i 13 jeśli takie dokumenty, umowy oraz oświadczenia stanowią o kwalifikowalności do otrzymania rozpatrywanej pomocy. W tym przypadku zmniejszenie płatności będzie odnosiło się do kwoty wypłacanej w ramach rozpatrywanej pomocy. Jeśli opóźnienie będzie wynosiło ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek nie zostanie przyjęty. W art. 21 ust. 2 stanowi, że zgłoszenie poprawki do pojedynczego wniosku dokonane po ostatecznym terminie przewidzianym w art. 15 ust. 2 spowoduje zmniejszenie o 1 % na każdy dzień roboczy kwoty płatności odnoszącej się do faktycznego wykorzystania rozpatrywanych działek rolnych. Poprawki do pojedynczego wniosku będą uwzględnianie wyłącznie, jeśli zostaną dokonane przed ostatecznym terminem złożenia pojedynczego wniosku, jak określono w trzecim akapicie ust. 1. Jednak jeśli termin ten wypada wcześniej lub jest ten sam jak ostateczny termin przewidziany w art. 15 ust. 2, poprawki do pojedynczego wniosku nie zostaną przyjęte po terminie przewidzianym w art. 14 ust. 2 / zob. § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania /ONW/", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - Dz. U. Nr 68, poz. 448 oraz art. 18 ust. 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – Dz. U. Nr 35, poz. 217 /. W art. 50 ust. 3, stanowi, że z zastrzeżeniem jakiegokolwiek zmniejszenia płatności lub wykluczenia z płatności zgodnie z art. 51 i 53, w przypadku wniosków o pomoc w ramach systemu pomocy obszarowej, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaków, nasion i tytoniu, jak przewidziano w tytule IV rozdział 6, 9 i 10c rozporządzenia /WE/ nr 1782/2003, jeśli obszar zadeklarowany w pojedynczym wniosku przekracza obszar ustalony dla danej grupy upraw, do obliczania pomocy zostanie zastosowany obszar ustalony dla tej grupy upraw. 9. Rozporządzenie Komisji /WE/ nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady /WE/ nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców / Dz.U.UE.L.04.345.1/ w art. 138 ust. 1 stanowi, że z wyjątkiem przypadków siły wyższej bądź okoliczności nadzwyczajnych zgodnie z definicją zawartą w art. 72 rozporządzenia /WE/ nr 796/2004, jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź kontroli na miejscu wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a stwierdzonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia /WE/ nr 796/2004 przekracza 3 %, lecz nie więcej niż 30 % stwierdzonego obszaru, to kwota, jaka ma być przyznana w ramach programu płatności za jeden obszar, jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę / akapit pierwszy /. Jeżeli ta różnica przekracza 30 % stwierdzonego obszaru, za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy / akapit drugi /. 10. Organ nie naruszył prawa, kiedy ustalił, że wnioskodawca zawyżył deklarowaną we wniosku powierzchnię gruntów rolnych w stosunku do powierzchni zatwierdzonej dla celów płatności ONW; że to zawyżenie wynosi 5,73%; że skarżący wnioskodawca skorygował wniosek po ostatecznym terminie złożenia pojedynczego wniosku, po poinformowaniu przez organ o stwierdzonych nieprawidłowościach w rezultacie kontroli administracyjnej / z przedstawionych akt wynika, że zawiadomienie o stwierdzonych nieprawidłowościach zostało doręczone 14 września 2007 r., korekta wniosku złożona 17 września 2007 r. /. 11. W przestawionym stanie faktycznym i prawnym organ nie naruszył prawa, kiedy nie przyjął zgłoszonej poprawki i zastosował sankcję z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji /WE/ 1973/2004 w odniesieniu do wnioskowanej płatności ONW. Wbrew argumentacji skarżącego zastosowanie tej sankcji nie jest związane z zawinionym umyślnie popełnianiem błędów. Ta sankcja jest wynikiem stwierdzenia niezgodności przez organ, której wnioskodawca nie skorygował przed ostatecznym terminem złożenia pojedynczego wniosku, przed poinformowaniem o nieprawidłowości przez organ. Zgodnie z art. 72 rozporządzenia Komisji /WE/ 796/2004 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 40 ust. 4 rozporządzenia Rady /WE/ 1782/2003 wraz ze stosownymi dowodami zgodnymi z wymogami właściwego organu podlegają zgłoszeniu temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od daty ustania tych okoliczności. Zgodnie z art. 40 ust. 4 rozporządzenia Rady /WE/ 1782/2003 działanie siły wyższej lub nadzwyczajne okoliczności są uznawane przez właściwy organ w przypadkach takich, jak na przykład: a / śmierć rolnika; b / długookresowa niezdolność rolnika do pracy; c / poważna klęska żywiołowa w znacznym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa; d / zniszczenie budynków inwentarskich gospodarstwa w drodze wypadku; e / epidemia dotykająca część lub cały żywy inwentarz gospodarza. Twierdzenia skarżącego, że zawyżył powierzchnię deklarowaną do płatności, bo nie wypełniał sam wniosku, bo pracownicy ARiMR przy przyjmowaniu wniosku powinni stwierdzić niezgodność powierzchni deklarowanej z ewidencyjną, użytkowaną rolniczo, nie stanowią ani o sile wyższej, ani o okolicznościach nadzwyczajnych, w rozumieniu powołanych przepisów. Nadzwyczajne okoliczności, siłę wyższą należy oceniać w każdym konkretnym przypadku według obiektywnego kryterium, nie według przekonania samego wnioskodawcy. Organ nie naruszył prawa, kiedy stwierdził, że obowiązkiem rolnika jest zadeklarowanie we wniosku o płatność powierzchni gruntów rolnych, które użytkuje rolniczo; że obowiązkiem rolnika jest wypełnienie wniosku przy dołożeniu należytej staranności. To wnioskujący rolnik dysponuje wiedzą o powierzchni gruntów użytkowanych rolniczo, decyduje o treści wniosku, który podpisuje i składa ARiMR. Organ nie naruszył prawa, kiedy w okolicznościach tej sprawy nie stwierdził żadnych przeszkód do prawidłowego zadeklarowania przez rolnika powierzchni działek we wniosku o płatność ONW czy do zmiany tego wniosku przed ostatecznym terminem złożenia pojedynczego wniosku, przed poinformowaniem przez organ o nieprawidłowościach w deklarowanej powierzchni działek. 12. Z tych względów niezasadna skarga podlegała oddaleniu na postawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. /. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 250 tej ustawy.