I SA/Lu 41/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2007 r., nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i sankcji - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. postanawia: odmówić W.K. przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 12 marca 2008 r. oddalił skargę W.K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. W zakreślonym terminie skarżący złożył wniosek o wydanie odpisu wyroku z uzasadnieniem jednocześnie składając na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawca jest wdowcem mającym na utrzymaniu 4 dzieci, w tym 3 na studiach dziennych. Miesięczna opłata za akademiki wynosi [...] zł. Natomiast miesięczna opłata za wyżywienie i utrzymanie wynosi ponad [...] zł. Wnioskodawca mieszka w domu swoich rodziców. Ponosi on miesięcznie opłaty za gaz, wodę i energię elektryczną w łącznej wysokości około [...] zł. Z uwagi na swoje schorzenia na leki wydaję około [...] zł miesięcznie. Na egzystencję skarżący jest zapożyczony u rodziny na kwotę około [...] zł. jako posiadany majątek skarżący wykazał nieruchomość rolną o powierzchni około [...] ha. Jako dochody swojego gospodarstwa domowego skarżący wykazał kwotę [...] zł netto tytułem renty rodzinnej uzyskiwane przez swoje dzieci. Z posiadanego gospodarstwa rolnego skarżący nie uzyskuje dochodów. Nie uzyskuje również dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych. W myśl art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z tym, że złożone na urzędowym formularzu PPF oświadczenie w ocenie referendarza sądowego okazało się niewystarczające, co do prawidłowej oceny sytuacji finansowej oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy, stwierdzono, że zachodzi konieczność doprecyzowania jego sytuacji finansowej poprzez złożenie szeregu dokumentów źródłowych. W związku z tym, wezwano skarżącego do nadesłania: wyciągu z rachunku bankowego skarżącego z ostatnich 3 miesięcy, zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o wysokości dochodów uzyskiwanych z nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha, zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydane przez właściwą do spraw opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy (miasta). Mimo prawidłowego doręczenia wezwania w sposób prawem przewidziany (k. nr 50) w zakreślonym terminie wnioskodawca żądanych dokumentów źródłowych nie nadesłał. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W.K. wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – art. 245 § 2 ppsa. Podkreślenia wymaga, iż przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie całkowitym lub częściowym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe, z przyczyn niezależnych od niej lub spowodować może uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. W ocenie referendarza sądowego, przedstawione przez stronę skarżącą na urzędowym formularzu oświadczenie na okoliczność jej sytuacji finansowej nie dawało podstaw do pełnej i prawidłowej oceny możliwości (lub ich braku) poniesienia kosztów postępowania (koszty sądowe oraz koszty ustanowienia pełnomocnika) w tej sprawie. Składane przez stronę skarżącą oświadczenie stanowi środek dowodowy, za pomocą którego strona wykazuje zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, dlatego powinno ono zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 ppsa). W rozpoznawanej sprawie ten warunek nie został spełniony. Strona skarżąca dochodząc swego prawa na drodze sądowej może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy, jednak dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, regulującymi instytucję prawa pomocy – między innymi wymogu unormowanego w art. 252 § 1 w związku z art. 255 ppsa. Złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie odpowiadał obowiązkom wynikającym z treści zacytowanych wyżej przepisów i nie pozwalał na stwierdzenie, iż skarżący wykazał, że nie może on w ogóle ponieść kosztów toczącego się postępowania. Sytuacja finansowa skarżącego musiała być zbadana tym bardziej, że skarżący poniósł już w tej sprawie koszty wpisu sądowego od skargi. Budziła również wątpliwości okoliczność, iż wnioskodawca nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów z posiadanej nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha. Informacja o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydana przez właściwą do spraw opieki społecznej jednostkę organizacyjną mogłaby dać odpowiedź czy rodzina wnioskodawcy korzysta lub korzystała z pomocy opieki społecznej. Stąd konieczne było wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych. W.K. nie wykonując w ogóle wezwania do nadesłania dokumentów źródłowych odnoszących się do potencjalnych możliwości uzyskiwania dochodów z gospodarstwa domowego jak również do jego sytuacji rodzinnej nie wykazał by zachodziły przyczyny uzasadniające przyznanie jemu prawa pomocy uniemożliwiając przez to referendarzowi sądowemu pełną i rzetelną analizę możliwości poniesienia przez siebie kosztów postępowania w tej sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.