I SA/Lu 410/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu w zakresie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego dotyczącego odmowy przyznania prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wniosek R. M. dotyczący przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata postanowieniem z dnia 8 września 2014 r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił przyznania R. M. prawa pomocy, z uwagi na niewyjaśnienie przez skarżącego wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej i rodzinnej, co uniemożliwiło ocenę realnych możliwości finansowych. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł w terminie ustawowym sprzeciw, w którym podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez referendarza sądowego. Zdaniem skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy jest uzasadniony jego trudną sytuacją finansową. Do sprzeciwu dołączył oświadczenia swojej matki i siostry, które mają potwierdzać iż wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) dalej jako p.p.s.a., wskutek wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego traci moc, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez sąd. W niniejszej sprawie sprzeciw został wniesiony skutecznie, co oznacza utratę mocy prawnej postanowienia referendarza i konieczność rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez sąd. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a. wynika, że strona wnioskująca o zwolnienie od opłat sądowych powinna we wniosku złożyć oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym niezbędne dla wykazania, że pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym członkowie rodziny nie dysponują środkami ponad niezbędne dla koniecznego utrzymania, czyli że poniesienie przez stronę postępowania opłat sądowych spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego również dla członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Należy mieć na uwadze, że to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania w sposób wyczerpujący i kompleksowy swojej sytuacji majątkowej tak aby organ orzekający o ewentualnym zwolnieniu od kosztów postępowania nie miał wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji materialnej w jakiej znajduje się wnioskodawca. Jeżeli zatem skarżący w sposób wybiórczy i fragmentaryczny dokumentuje swoją sytuację majątkową musi liczyć się z faktem, że organ nie oceni jako wiarygodnych informacji, czy oświadczeń złożonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie skarżący starał się wskazać, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Nadmienił, że wykonuje pracę "na próbę" z wynagrodzeniem 600 zł brutto. Nie posiada jako osoba bezrobotna prawa do zasiłku, a mieszkanie, w którym zamieszkuje należy do jego siostry, która wraz z matką również je zamieszkującą ponosi koszty jego utrzymania. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada samochodu oraz nie korzysta z pomocy społecznej. Należy zauważyć, że wnioskodawca nie przedstawił w całości dokumentów pozwalających na kompleksową ocenę jego możliwości płatniczych. Złożone wraz ze sprzeciwem oświadczenia członków jego rodziny, w których matka i siostra oświadczają, że tworzą odrębne gospodarstwa domowe zamieszkując jednocześnie ten sam lokal co wnioskodawca zdają się przeczyć logice i doświadczeniu życiowemu. Ponadto zdaniem Sądu materiał przedstawiony przez wnioskodawcę pozostawia wątpliwości co do kwestii związanej z jego możliwościami finansowymi. Z jednej strony utrzymuje on konsekwentnie, że jest bezrobotny, z drugiej jednak informuje, że pracował na "próbę" i w związku z charakterem zatrudnienia nie mógł dostarczyć zaświadczeń o wynagrodzeniu za wcześniejsze okresy. Z analizy twierdzeń skarżącego i złożonych oświadczeń wynika, że nie przedstawił on swojej sytuacji materialnej, poziomu uzyskiwanych środków finansowych, w sposób wyczerpujący. Zawarte we wniosku informacje wydają się być jedynie fragmentaryczne i ukierunkowane na wyeksponowanie okoliczności mających świadczyć o tym, że jego sytuacja jest trudna. Należy podkreślić, że rzeczą strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji życiowej, materialnej, która zrealizuje ustawowe przesłanki przyznania tego prawa. Wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji materialnej wymaga co do zasady, obok wiarygodnego wykazania wydatków, także wiarygodnego wykazania rzeczywiście uzyskiwanych dochodów. Dopiero zestawienie przedstawionych we wskazanym zakresie informacji stanowi podstawę do prawidłowej oceny czy w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu. Sąd mając na uwadze przedłożone przez skarżącego oświadczenia doszedł do przekonania, że nie wykazał on w pełni swojej sytuacji materialnej. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie stanowiskiem przyznanie prawa pomocy, powinno mieć charakter wyjątkowy. Jest to w istocie pomoc państwa, skierowana do osób, które znajdują się w na tyle trudnej sytuacji życiowej, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla zasobów i środków, jakimi dysponują na bieżące utrzymanie. W tej sytuacji nie można było uznać, aby spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 260 oraz art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.