I SA/Lu 412/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2008 r., nr [...] w przedmiocie interpretacji co do sposobu i zakresu zastosowania prawa podatkowego - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata; postanawia: przyznać J.K. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 3 grudnia 2008 r. oddalił skargę J.K.. W zakreślonym terminie skarżący wniósł o sporządzenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. Po uzupełnieniu braków formalnych skarżący złożył także na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Ze złożonego wniosku wynika, iż skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe. Jego majątek stanowi dom o powierzchni [...] m, z czego część mieszkalna zajmuje [...] m2. W skład jego majątku wchodzi również nieruchomość rolna o powierzchni około [...] ha. Skarżący wskazał również, iż uzyskuje dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych w wysokości około 2000 zł. Wskazując na swoje dochody skarżący podał, iż z tytułu posiadanego gospodarstwa domowego osiąga dochód w wysokości [...] zł. Przy badaniu przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie określonym w rozpoznawanym wniosku wzięto pod uwagę i włączono do akt sprawy również nadesłane przez skarżącego dokumenty źródłowe (tzn. zaświadczenie urzędu gminy z dnia [...] 2007 r.) odnoszące się do jego wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Lu [...]. Z ww. zaświadczenia wynika, iż skarżący posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha fizycznych ([...] ha przeliczeniowych) z czego dochód roczny wynosi [...] zł (w przeliczeniu daję to kwotę [...] zł miesięcznie - przypis własny). Przy ocenie możliwości ponoszenia przez wnioskodawcę kosztów niniejszego postępowania tj. kosztów sądowych i kosztów ustanowienia adwokata wzięto pod uwagę, iż ze skargi strony toczy się przez tut. sądem jeszcze jedno postępowanie, w którym może on ponosić jego koszty (sygn. akt I SA/Lu 413/08). Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata stwierdził, co następuje: Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" , stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – art. 245 § 2 ppsa. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu (bądź referendarza sądowego) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Z uwagi na obecny etap postępowania sądowoadministracyjnego (tj. po oddaleniu skargi przed sąd I instancji) koszty sądowe, które strona skarżąca musiałaby ponieść sprowadzają się do opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 za odpis orzeczenia z uzasadnieniem (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192) oraz wpisu sądowego w wysokości 100 zł od skargi kasacyjnej od ww. wyroku WSA z dnia 3 grudnia 2008 r. (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Na koszty tego postępowania składa się również koszt ustanowienia adwokata (nie są to koszty sądowe - przypis własny), którego stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej (istnieje przymus adwokacki lub radcowski - przypis własny) oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, w tym wypadku wynosi co najmniej 240 zł netto (§ 18 ust. 1 pkt 2 lit. a/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu – Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym przyznawane jest tej stronie, która wykaże, że obiektywnie i rzeczywiście nie dysponuje żadnymi środkami pozwalającymi jej na poniesienie kosztów udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym i nie ma możliwości pozyskania tych środków. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowany w przypadku osób charakteryzującym się ubóstwem. Odnosząc to na grunt niniejszej sprawy biorąc pod uwagę: uzyskiwane dochody nawet w wysokości określonej we włączonym do akt sprawy zaświadczeniu z urzędu gminy, koszty utrzymania, których nie sprecyzowano na urzędowym formularzu, jak również możliwość poniesienia kosztów postępowania w takiej samej wysokości w innej sprawie) stwierdzić należy, iż wnioskodawca wykazał, iż nie jest w stanie ponieść zarówno kosztów sądowych jak i kosztów postępowania związanych z ustanowieniem adwokata. Zatem spełnione zostały przesłanki do przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.