I SA/Lu 413/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2008 r., nr [...] w przedmiocie interpretacji co do sposobu i zakresu zastosowania prawa podatkowego - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata; postanawia: I. odmówić J.K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać J.K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Lublinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 3 grudnia 2008 r. oddalił skargę J.K.. W zakreślonym terminie skarżący wniósł o sporządzenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. Po uzupełnieniu braków formalnych skarżący złożył także na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Ze złożonego wniosku wynika, iż skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe. Jego majątek stanowi dom o powierzchni [...] m, z czego część mieszkalna zajmuje [...] m2. W skład jego majątku wchodzi również nieruchomość rolna o powierzchni około [...] ha. Skarżący wskazał również, iż uzyskuje dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych w wysokości około [...] zł. Wskazując na swoje dochody skarżący podał, iż z tytułu posiadanego gospodarstwa domowego osiąga dochód w wysokości [...] zł. Przy badaniu przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie określonym w rozpoznawanym wniosku wzięto pod uwagę i włączono do akt sprawy również nadesłane przez skarżącego dokumenty źródłowe (tzn. zaświadczenie urzędu gminy z dnia [...] 2007 r.) odnoszące się do jego wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Lu [...]. Z ww. zaświadczenia wynika, iż skarżący posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha fizycznych ([...] ha przeliczeniowych) z czego dochód roczny wynosi [...] zł (w przeliczeniu daję to kwotę [...] zł miesięcznie - przypis własny). Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata stwierdził, co następuje: Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" , stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – art. 245 § 2 ppsa. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu (bądź referendarza sądowego) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Z uwagi na obecny etap postępowania sądowoadministracyjnego (tj. po oddaleniu skargi przed sąd I instancji) koszty sądowe, które strona skarżąca musiałaby ponieść sprowadzają się do opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 za odpis orzeczenia z uzasadnieniem (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192) oraz wpisu sądowego w wysokości 100 zł od skargi kasacyjnej od ww. wyroku WSA z dnia 3 grudnia 2008 r. (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Na koszty tego postępowania składa się również koszt ustanowienia adwokata (nie są to koszty sądowe - przypis własny), którego stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej (istnieje przymus adwokacki lub radcowski - przypis własny) oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, w tym wypadku wynosi co najmniej 240 zł netto (§ 18 ust. 1 pkt 2 lit. a/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu – Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym przyznawane jest tej stronie, która wykaże, że obiektywnie i rzeczywiście nie dysponuje żadnymi środkami pozwalającymi jej na poniesienie kosztów udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym i nie ma możliwości pozyskania tych środków. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowany w przypadku osób charakteryzującym się ubóstwem. Odnosząc to na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż jak wykazano w niniejszym postępowaniu skarżący uzyskuje dochody z tytułu gospodarstwa rolnego w wysokości około 900 zł miesięcznie. Dochody te mogą być powiększone o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych. Dodatkowo na skarżącym nie ciąży obowiązek ponoszenia kosztów postępowania z tytułu innych postępowań toczących się przez tut. sądem, ponieważ w innej sprawie, w której skarżący jest stroną przyznano jemu prawo pomocy w zakresie całkowitym. Dlatego też nie można przyjąć, że wnioskodawca wykazał w tej sprawie, że obiektywnie i rzeczywiście nie dysponuje żadnymi środkami umożliwiającymi poniesienie przynajmniej części kosztów udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym lub aby nie miał możliwości pozyskania tych środków. Wobec powyższego brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie mniej jednak, brak podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym nie oznacza możliwości rozważenia przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w ww. przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu z drugiej strony jej możliwości finansowych. Wobec osiąganych przez gospodarstwo domowe skarżącego (samodzielnie prowadzone) dochodów uiszczenie przez niego ww. kosztów sądowych nie spowoduje braku możliwości zapewnienia jemu minimum warunków socjalnych. Na pozytywną oceną możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych wskazuje też uiszczenie przez wnioskodawcę w tej sprawie wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł (k. nr 12). Uzasadnia to rozstrzygnięcie jak w pkt. I postanowienia Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienia adwokata należy stwierdzić, iż zasługuje on na uwzględnienie. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna. Dlatego też stawka minimalna adwokata jak wyżej wykazano wyniesie co najmniej 240 zł netto. Biorąc pod uwagę możliwość uiszczenia przez wnioskodawcę jeszcze kosztów sądowych w łącznej wysokości 200 zł z tytułu opłaty kancelaryjnej oraz wpisu od skargi kasacyjnej, jak również biorąc pod uwagę koszty samodzielnego utrzymania, których niesprecyzowano na urzędowym formularzu skłania to do wniosku, iż poniesienie przez stronę jeszcze kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika mogłoby spowodować uszczerbek w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie. W związku z tym, orzeczono jak pkt. II postanowienia. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.