I SA/Lu 414/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca) WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 lutego 2017 r. sprawy ze skargi Z. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę. Zaskarżonym postanowienia z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia Z. W. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w H. z dnia [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], wystawionych przez P. P. S.A. - uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawiony został następujący stan sprawy: Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej P. P. S.A. jako wierzyciel skierował do egzekucyjnej realizacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w H. wystawione na Z. W. tytuły wykonawcze z dnia [...] o numerach: od [...] do [...], obejmujące zaległe opłaty abonamentowe RTV za okres od stycznia 2009 r. do listopada 2013 r. w kwocie należności głównej [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Organ egzekucyjny na podstawie zawiadomienia z dnia [...] dokonał zajęcia świadczenia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.. Pismem z dnia [...] Z. W. zgłosił do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych, podając jako ich podstawy nieistnienie obowiązku, brak wymagalności obowiązku, a ponadto brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jednolity tekst: Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 z późn. zm.), zwanej dalej "u.p.e.a." oraz wystawienie tytułów wykonawczych bez zachowania wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. W treści pisma dłużnik wyjaśnił, że w okresie od stycznia 2009 r. do listopada 2013 r. nie posiadał zarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, tak więc żądania P. P. S.A. są nieuzasadnione. Przez wiele lat opłacał abonament telewizyjny, ostatnia wpłata została uiszczona za okres do końca marca 2001 r. Z uwagi na uszkodzenie odbiornika w kwietniu 2001 r. zawiadomił Urząd Pocztowy w H. na właściwym druku, że zaprzestaje używać odbiornika telewizyjnego. Od tamtego czasu nie otrzymywał żadnej dokumentacji na okoliczność niewywiązania się z opłaty abonamentowej. Brak wymagalności obowiązku, w ocenie dłużnika, potwierdza również fakt niezamieszkiwania na stałe pod adresem zapisanym w tytułach wykonawczych, ponadto wniosek o rejestrację odbiornika złożyła żona dłużnika, która posiada zwolnienie z opłat za jego używanie. Dłużnik zarzuca również, że nie zostało mu dostarczone upomnienie, zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., natomiast powołany przepis § 13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. (D.U. 2001 Nr 137, poz. 1541) nie ma tu zastosowania, ponieważ został on zmieniony rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (D.U. 2003, Nr 9, poz. 106). Podnosi również, że wystawiony tytuł wykonawczy nie zawiera prawidłowych danych identyfikacyjnych i adresowych zobowiązanego, ograniczając się tylko do imienia i nazwiska oraz błędnego adresu stałego zamieszkania, który od lat jest nieaktualny. Składając przedmiotowe zarzuty dłużnik wniósł jednocześnie o zwolnienie od egzekucji, tj. niepodejmowanie lub odstąpienie od egzekucji w całości oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozstrzygnięcia sprawy. Postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny, na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku dłużnika do czasu wydania ostatecznego postanowienia wierzyciel w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. W tym samym dniu organ egzekucyjny na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. wystąpił do wierzyciela - P. P. S.A. - o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej P. P. S.A. postanowieniem z dnia [...] uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Po rozpoznaniu zażalenia wierzyciel orzeczeniem z dnia 27 stycznia 2016 r. postanowienie to utrzymał w mocy. W dniu [...] po otrzymaniu ww. postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, Naczelnik Urzędu Skarbowego w H. uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. W dniu [...] na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego dłużnik złożył zażalenie, w którym zasadniczo powtórzył swoją argumentację prezentowaną w pismach z dnia [...] oraz z dnia [...] Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej przytoczył obowiązujące w sprawie przepisy, tj. art. 27 § 1 pkt 9, art. 33, art. 34 u.p.e.a. Stwierdził, że zgodnie art. 34 § 1 u.p.e.a. przy egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Regułą wynikającą z przepisu art. 34 § 1 u.p.e.a. jest obowiązek udzielenia przez wierzyciela wypowiedzi odnośnie podnoszonych przez zobowiązanego okoliczności i opartych na nich zarzutów. W myśl art. 34 § 4 powyższej ustawy, organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Wierzyciel w wydanym postanowieniu wypowiedział się w odniesieniu do wszystkich zgłoszonych zarzutów, tj. do zarzutów: nieistnienia egzekwowanego obowiązku, braku wymagalności obowiązku, niedoręczenia upomnienia oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Natomiast organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia wierzyciela z dnia [...] odmówił uwzględnienia jedynie zgłoszonych zarzutów dotyczących: nieistnienia obowiązku, braku uprzedniego doręczenia upomnienia oraz niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów z art. 27 u.p.e.a. Natomiast podniesiony przez dłużnika zarzut braku wymagalności obowiązku, określony w art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. nie został rozpatrzony w ogóle przez organ egzekucyjny. Mając na uwadze przedstawiony wyżej stan faktyczny i prawny sprawy, Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ocenie organu nadzoru rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, co, stosownie do treści art. 138 § 2 K.p.a. stanowi podstawę do uchylenia przez organ odwoławczy zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wadliwe postępowanie organu pierwszej instancji nie może być w takim wypadku sanowane przez organ odwoławczy, gdyż prowadziłoby to do naruszenia obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady dwuinstancyjności postępowania, zawartej w art. 15 K.p.a. Organ drugiej instancji nie może bowiem dokonać oceny zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów, w sytuacji gdy organ egzekucyjny nie uczynił ich przedmiotem rozpatrzenia i nie przedstawił swojego stanowiska w tej kwestii w uzasadnieniu postanowienia. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał , że organ egzekucyjny ponownie rozpatrując zarzuty w zakresie określonym przez dłużnika, zobowiązany jest, biorąc pod uwagę stanowisko wierzyciela, ustosunkować się do treści zarzutów wynikających z art. 33 § 1 pkt 1, 2, 7 i 10 u.p.e.a. i podjąć rozstrzygnięcie, wskazując w uzasadnieniu jego podstawy faktyczne i prawne. Z. W. wniósł na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...], w której zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów art. 7, art. 8, art. 75 § 1 w związku z art. 73 § 1 i art. 74 § 2 oraz art. 77 § 1 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie żądania strony wydania przez wierzyciela - P. P. - z akt uwierzytelnionych odpisów kompletu dokumentów, na podstawie których wysunięto roszczenie oraz wystawiono tytuły wykonawcze, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których winno być oparte rozstrzygnięcie oraz nieprawdziwe i nieuzasadnione stwierdzenie w wydanym przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowieniu z dnia [...]., że wierzyciel w wydanym postanowieniu wypowiedział się w odniesieniu do wszystkich zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w zażaleniu. Skarżący w złożonym zażaleniu podniósł sprawę wielokrotnego żądania od P. P. wydania z akt sprawy odpisu kompletu dokumentów na podstawie art. 73 § 1 i 2 K.p.a., niespełnienia przez P. P. obowiązku skutecznego doręczenia numeru identyfikacyjnego w terminie do listopada 2008 r., a tym samym naruszenie przepisów § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników ( Dz.U. 2007 nr 187 poz. 1342 ) w związku z zapisem art. 39 i 46 § 1 K.p.a., braku skutecznego doręczenia upomnienia, zważywszy na fakt, że od daty wyrejestrowania odbiornika w 2001 r. operator publiczny (P. P.) nie podejmował przez okres 14 lat żadnych czynności windykacyjnych - nie były prowadzone roszczenia procesowe ani administracyjno-prawne wobec skarżącego. Czynem tym naruszone zostały przepisy art. 118 i 119 Kodeksu cywilnego, co bezspornie spowodowało przedawnienie roszczeń. Organ odwoławczy oraz organ I instancji nie zajęły i nie uzasadniły stanowiska skarżącego w zakresie przedawnienia roszczeń wynikających z art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. Nr 85 poz. 728) w związku z art.. 2 § 2 Ordynacji podatkowej i art. 118 Kodeksu cywilnego, nie potwierdziły i nie zaprzeczyły również stanowisku P. P. dotyczącego postanowień art. 6 Kodeksu cywilnego, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na skarżącym. Zważywszy, że P. P. na żądanie skarżącego nie przesłała odpisów z akt sprawy, to, w ocenie skarżącego, na P. P. ciążył obowiązek udowodnienia swoich racji. Powyższe zarzuty znane organowi I i II instancji nie naruszają przy ich rozpatrzeniu postanowień art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej, ponieważ w ocenie skarżącego dotyczą one badania dopuszczalności egzekucji a nie wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, Nadto skarżący wskazał na nieobiektywną, jednostronną, fragmentaryczną, dowolną i dokonaną wyłącznie na niekorzyść skarżącego ocenę przeprowadzonych dowodów przez wierzyciela (P. P.) w wydanych postanowieniach z dnia [...] oraz [...] w tym pominięcie i nie rozważenie wszystkich zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w piśmie z dnia [...] oraz zażaleniu z dnia [...] adresowanych do P. P. oraz branie pod uwagę jedynie okoliczności sprawy, które uzasadniały prowadzenie postępowania egzekucyjnego i w efekcie przypisanie skarżącemu nienależnego zobowiązania z tytułu rzekomo nie opłaconego abonamentu. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji, zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozstrzygnięcia sprawy oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W ocenie Sądu Dyrektor Izby Skarbowej wydając postanowienie z dnia [...] na mocy którego uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w H. z dnia [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji - nie naruszył prawa. Jak wynika z analizy akt sprawy, organ egzekucyjny uznał, że pismo skarżącego z dnia z dnia [...] stanowi zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne i podlega rozpatrzeniu zgodnie z procedurą przewidzianą w przepisie art. 34 u.p.e.a. Z treści pisma skarżącego wynikało, że wnosi on zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] Organ egzekucyjny na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. wystąpił do wierzyciela - P. P. S.A. - o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów. Wierzyciel uznał wszystkie zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione, co wynika z ostatecznego postanowienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej P. P. S.A. z dnia [...] Zarzut skarżącego, że postanowienie wierzyciela nie odnosi się do wszystkich zgłoszonych zarzutów jest nieuzasadniony. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 34 § 1, § 4 i § 5 w związku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. W ocenie Sądu zasadnie Dyrektor Izby Skarbowej jako organ odwoławczy uznał, że postanowienie organu egzekucyjnego jest wadliwe. Z sentencji tego postanowienia wynika, że wszystkie zarzuty zgłoszone przez skarżącego są nieuzasadnione. Jednak powołana podstawa prawna oraz treść uzasadnienia postanowienia wskazuje, że nie wszystkie zarzuty zgłoszone w piśmie z dnia [...] były przedmiotem badania organu egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego zupełnie nie odniósł się do zarzutu braku wymagalności obowiązku, określonego w art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Zarzut ten nie został rozpatrzony w ogóle przez organ egzekucyjny. Powyższe spowodowało, że rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego, jako niepełne, nie mogło być poddane merytorycznej weryfikacji w ramach kontroli instancyjnej. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zasadnie zatem i w zgodzie z obowiązującymi regulacjami prawnymi Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. uchylił zaskarżone postawienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Zaniechanie organu egzekucyjnego poprzez nie odniesienie się do wszystkich zgłoszonych zarzutów niewątpliwie stanowiło istotne naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na prawidłowe rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Sąd podziela stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, że uchylając postanowienie organu egzekucyjnego w całości i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania nie był on uprawniony do badania na tym etapie sprawy zasadności samych zarzutów. W przedstawionych okolicznościach kompleksowe badanie przez Dyrektora Izby Skarbowej zasadności złożenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne oznaczałoby naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 15 k.p.a. Istota powołanej zasady ogólnej postępowania opiera się na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy przez organy administracji publicznej. Jej naruszenie stanowiłoby zatem ingerencję w przewidziane przepisami prawa uprawnienie stron do weryfikacji rozstrzygnięć administracyjnych w administracyjnym toku instancji. Zasadnie też organ odwoławczy, wypełniając dyspozycję art. 138 § 2 k.p.a. zobowiązał organ egzekucyjny, aby przy ponownym rozpatrywaniu zarzutów ustosunkował się do treści zarzutów wynikających z art. 33 § 1 pkt 1, 2, 7 i 10 u.p.e.a. i - biorąc pod uwagę stanowisko wierzyciela - wydał rozstrzygnięcie, wskazując w uzasadnieniu jego podstawy faktyczne i prawne. Obowiązkiem organu I instancji jest bowiem kompleksowe odniesienie się do wszystkich zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w piśmie z dnia [...] i prawidłowe załatwienie sprawy, w kontekście okoliczności faktycznych uzasadniających podstawę wniesienia tych zarzutów. Sąd stwierdza, że w treści wydanego rozstrzygnięcia, w tym w podstawie prawnej, organ I instancji powinien jednoznacznie wskazać, jakie konkretnie zarzuty z katalogu określonego w art. 33 § 1 u.p.e.a. podlegają jego ocenie. W tych okolicznościach odniesienie się przez Sąd do podniesionych w skardze zarzutów dotyczących zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego byłoby przedwczesne. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.