I SA/Lu 415/14

Przewodniczący w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie Sędzia WSA Halina Chitrosz - Roicka po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów wskazując, że nie jest w stanie ponieść tej opłaty z uwagi na trudne warunki materialne. Podniósł, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, synem, córką, zięciem oraz wnuczką. Skarżący utrzymuje się z emerytury w wysokości 2.300 zł miesięcznie, jego żona otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1.700 zł miesięcznie, córka z tytułu umowy o pracę otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1.800 zł miesięcznie. Majątek skarżącego stanowi gospodarstwo rolne o pow. 20 ha oraz samochód osobowy. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "ppsa") referendarz sądowy wezwał go do złożenia: wyjaśnień dotyczących sytuacji materialnej, w tym m.in. do złożenia wyciągów i wykazów z rachunków bankowych jego oraz pozostałych domowników, dokumentu wskazującego wysokość emerytury skarżącego i jego małżonki oraz wynagrodzenia za pracę córki, zaświadczenia o uznaniu syna D. za osobę bezrobotną, zaświadczenia informującego o wielkości posiadanych przez skarżącego gruntów rolnych i leśnych, oświadczenia wskazującego rodzaj posiadanych w roku bieżącym upraw rolnych z określeniem ich powierzchni, wykazu posiadanych maszyn oraz urządzeń używanych do prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz rodzaju posiadanych budynków i ich powierzchni; oświadczenia w przedmiocie wysokości przysługujących skarżącemu za ostatni rok, płatności przekazywanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz kopii stosownych dokumentów wykazujących jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. W wyznaczonym terminie skarżący nie złożył żądanych dokumentów oraz wyjaśnień. Wobec powyższego postanowieniem z dnia 1 grudnia 2014r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie skarżący kwestionował zasadność zaskarżonej decyzji oraz obligowanie go do przedłożenia Sądowi dokumentów wskazujących na jego sytuację majątkową. Podkreślił, że wnosi o umorzenie podatku, a Sąd wymaga od niego wysokiej opłaty, bądź złożenia zaświadczeń z pracy członków jego rodziny. Kwestionując powyższe, wniósł o odstąpienie od pobierania wysokiej opłaty od skargi. Do wniosku nie dołączył dokumentów i oświadczeń, do złożenia których był uprzednio wzywany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Tytułem wstępu wskazać należy, że skuteczne wniesienie sprzeciwu przez stronę skarżącą powoduje zgodnie z treścią art. 260 ppsa, iż zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Innymi słowy sąd nie ocenia zasadności sprzeciwu i zgodności z prawem postanowienia referendarza sądowego, lecz samodzielnie rozstrzyga o wniosku strony na podstawie oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, które były przedstawione we wniosku i wynikały z dokumentów i oświadczeń przedłożonych przez wnioskodawcę. Skarżący we wniosku zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ppsa). Ciężar dowodu zaistnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w powołanych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w powołanym przepisie, a która uniemożliwia poniesienie jej pełnych kosztów postępowania. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe Mając powyższe na względzie wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie wykazał on w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i jego rodziny. W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że skarżący nie wykonał wezwania do złożenia dokumentów obrazujących jego sytuację finansową, co oznacza, że w istocie uchylił się od przedstawienia dokumentów i złożenia wyjaśnień. Nie nadesłał m.in.: wyciągów i wykazów z rachunków bankowych jego oraz pozostałych domowników, dokumentu wskazującego wysokość jego emerytury oraz emerytury jego małżonki, wynagrodzenia za pracę córki, zaświadczenia o uznaniu syna za osobę bezrobotną, zaświadczenia informującego o wielkości posiadanych gruntów rolnych i leśnych, oświadczenia wskazującego rodzaj posiadanych w roku bieżącym upraw rolnych, wykazu posiadanych maszyn, urządzeń używanych do prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz rodzaju posiadanych budynków i ich powierzchni; oświadczenia w przedmiocie wysokości przysługujących skarżącemu za ostatni rok, płatności przekazywanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz dokumentów wykazujących jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Należy podkreślić, iż to na stronie skarżącej wnioskującej o przyznanie prawa pomocy, spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia ona przesłanki warunkujące jego przyznanie. Brak żądanych dokumentów uniemożliwił sądowi ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego. Na marginesie należy wskazać następujące okoliczności: zadeklarowany przez skarżącego dochód z emerytury jego i jego żony, wynagrodzenie córki z tytułu umowy o pracę, powierzchnię gospodarstwa rolnego, którego skarżący jest właścicielem, które pozwalają przyjąć - że jest on w stanie pokryć koszty sądowe niniejszej sprawie. Jednocześnie zawarte we wniosku oświadczenia skarżącego, nie sprecyzowane wobec niewykonania wezwania do złożenia dokumentów i dodatkowych wyjaśnień, nie pozwoliły na weryfikację ich wiarygodności. Podkreślić należy, iż w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko,0 zgodnie z którym uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, LEX 289019). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.