I SA/Lu 416/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.P. na decyzję Dyrektora Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2009 r., nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego; postanawia: I. przyznać T.P. prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. T.P. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł od wniesionej skargi na decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Z uzasadnienia złożonego wniosku jak i nadesłanych na wezwanie dodatkowych oświadczeń wynika, iż wnioskodawca tworzy wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dorosłą córką. Żona i córka są osobami bezrobotnymi. Jedynym dochodem jakim dysponuje rodzina jest renta strukturalna wnioskodawcy w wysokości [...] zł netto. Z nadesłanych w innej sprawie (sygn. akt I SA/Lu 415/09) dokumentów źródłowych oraz przedstawionego zestawienia poniesionych wydatków na utrzymanie wynika, iż wydatki te przewyższają dochody. Różnice te pokrywane są z zaciąganych pożyczek i spłacane z następnej renty. Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdził, co następuje: Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa", stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (opłaty sądowe i zwrot wydatków) oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych (wpis i opłata kancelaryjna) w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Skarżący wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź wiąże się to z uszczerbkiem w koniecznych kosztach utrzymania (prawo pomocy w zakresie częściowym). Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wykazać musi, że rzeczywiście nie posiada żadnych środków i nie ma realnych możliwości pozyskania środków, które umożliwiłyby jej, choć częściowe partycypowanie w kosztach jej udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Wobec osiąganych przez wnioskodawcę stałych dochodów w określonej wyżej wysokości nie można stwierdzić, iż strona wykazała zasadność swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tzn. obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (kosztów sądowych i kosztów ustanowienia radcy prawnego). Biorąc pod uwagę te przesłanki brak jest podstaw do przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, co nie stanowi przeszkody do rozważenia możliwości przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym wyżej mowa należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Forma prawa pomocy jaka może być przyznana stronie w zakresie częściowym jest ściśle określona w ww. art. 245 § 3 ppsa. Oznacza to, iż prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznawane jedynie w odniesieniu do kosztów sądowych (ewentualnie zwrotu wydatków) lub może odnosić się jedynie do ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z unormowaniem art. 230 ppsa od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (§1). Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§2). Sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata – art. 220 § 1 zd. 1 ppsa. Dlatego też, należy stwierdzić, iż stronie poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w tym również wpisu sądowego od wniesionej skargi zostanie zapewnione bezpośrednie prawo do rozpoznania sprawy przez Sąd. W związku z tym, rozważając możliwość przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym za decydujące przyjęto kryterium możliwości ponoszenia przez stronę kosztów sądowych w sprawie. Koszty sądowe w tej sprawie, poza wpisem sądowym od skargi w wysokości 200 zł stanowić będą koszty sądowe, które mogą ale nie muszą wystąpić na późniejszym etapie postępowania tzn. ewentualna opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem w wysokości 100 zł, potencjalny wpis sądowy od zażalenia w wysokości 100 zł oraz potencjalny wpis od wniesionej skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu od skargi nie mniej jednak niż 100 zł. Biorąc pod uwagę przedstawione na urzędowym formularzu oświadczenie, a także nadesłane na wezwanie dodatkowe oświadczenia i dokumenty wskazujące na sytuację finansową wnioskodawcy, który utrzymuje rodzinę jedynie ze swojego świadczenia rentowego można przyjąć, iż skarżący wykazał, iż poniesienie przez niego kosztów sądowych w tej sprawie mogłoby spowodować uszczerbek w koniecznych kosztach utrzymania dla niego i jego rodziny. Konsekwencją takiego rozstrzygnięcia odnoszącego się do kosztów sądowych jest odmowa przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie tj. w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.