I SA/Lu 42/05

Dnia 21 stycznia 2005 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Edward Oworuszko po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2005 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. L. i K.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za II półrocze 1995 roku - nakaz płatniczy p o s t a n a w i a - umorzyć postępowanie. W dniu 21 listopada 1995 roku W. L. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie ustalenia skarżącemu – nakazem płatniczym - łącznego zobowiązania pieniężnego za II półrocze 1995 roku. Dnia 14 września 1996 roku Sąd powziął wiadomość o tym, że W. L. zmarł. W związku z tym, postanowieniem z dnia 27 września 1996 roku postępowanie w sprawie zostało zawieszone na podstawie art.97 § 1 pkt 1 kpa w związku z art.59 ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz.368 z późn.zm./. Z dniem 1 stycznia 2004 roku utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz.368 z późn. zm./ i przestały funkcjonować ośrodki zamiejscowe tego Sądu, a w ich miejsce powstały wojewódzkie sądy administracyjne, a to zgodnie z art.3, art.85 i art.106 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1271/. Stosownie przy tym do art.97 § 1 powołanej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądem właściwym w niniejszej sprawie jest, zgodnie z art.13 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm./, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Na wezwanie Sądu, pismem nadanym w dniu 28 grudnia 2004 roku /data wpływu do Sądu 30 grudnia 2004 roku – k.33/ syn zmarłego W. L. – H. L. wskazał, iż jedynymi spadkobiercami po W. L. są H. L. i K.D.. Również K.D.potwierdziła oświadczenie brata w piśmie z dnia 28 grudnia 2004 roku – (k.35), informując jednocześnie, iż nie zostało przeprowadzone postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym ojcu. Wskazanie spadkobierców pozwoliło na podjęcie zawieszonego postępowania stosownie do art.128 § 1 pkt 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co było konieczne, gdyż w czasie, gdy postępowanie jest zawieszone sąd może podejmować jedynie czynności zmierzające do podjęcia postępowania lub wstrzymania wykonania aktu lub czynności /art.127 § 3 powołanej ustawy/. Rozpoznając sprawę z udziałem spadkobierców skarżącego stwierdzić należało, że przedmiotowe postępowanie podlega umorzeniu. Przypomnieć należy, iż przedmiotem zaskarżonej decyzji jest ustalenie łącznego zobowiązania pieniężnego za II półrocze 1995 r., a więc w okresie, gdy zasady powstania, wykonywania i wygasania zobowiązań podatkowych regulowała jeszcze ustawa z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz.U. 1993 r., Nr 108, poz. 486 ze zm.). Z dniem 1 stycznia 1998 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze .zm./. Jej przepisy przewidują wprawdzie odpowiedzialność spadkobierców za zaległości podatkowe spadkodawców na określonych w kodeksie cywilnym zasadach odpowiedzialności za długi spadkowe i stanowią, że w razie śmierci strony w toku postępowania jest ono kontynuowane z udziałem jej spadkobierców /art.97 § 1, art.98 § 1, art.100 i nast./, jednakże z mocy art.332 tej ustawy do odpowiedzialności osób trzecich, o których mowa w powołanej wyżej ustawie o zobowiązaniach podatkowych, z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie Ordynacji podatkowej, stosuje się przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Związku z tym zauważyć należy, iż zgodnie z tymi przepisami, po śmierci podatnika jego spadkobierca nie staje się stroną prowadzonego w stosunku do spadkodawcy postępowania podatkowego, a jego odpowiedzialność za zaległości podatkowe spadkodawcy jest, zgodnie z art.40 i art.44 tej ustawy, odpowiedzialnością osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe, o której organ podatkowy orzeka w odrębnym postępowaniu. Nie powinno budzić wątpliwości, że z chwilą śmierci podatnika będącego osobą fizyczną ustaje zdolność prawna, a tym samym wygasają prawa i obowiązki mające charakter osobisty i niezbywalny. Obowiązek podatkowy, w tym obowiązek poddania się postępowaniu, jest ściśle związany z osobą podatnika, bowiem żaden przepis materialnego prawa podatkowego nie przewiduje możliwości przenoszenia obowiązku podatkowego w drodze cesji lub sukcesji na osoby trzecie. Zgodnie z art. 922 § 1kc, dziedziczeniu podlegają prawa i obowiązki wynikające ze stosunków cywilnoprawnych, mające charakter cywilnoprawny. W skład spadku nie wchodzą więc prawa i obowiązki wynikające z innych stosunków prawnych – karnoprawnych, administracyjnoprawnych czy finansowoprawnych. W związku z tym nie należą do spadku, a tym samym nie są obowiązkami dziedzicznymi zobowiązania podatkowe spadkodawcy. Stąd też gdy w trakcie postępowania podatnik zmarł, w jego miejsce nie może wstąpić spadkobierca, bowiem postępowanie nie dotyczy obowiązku mającego charakter dziedziczny /zob. wyrok NSA z dnia 5 listopada 1997 r., sygn. I SA/Lu 1373/96, LEX nr 34642/. Reasumując, skoro przedmiot niniejszego postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, a wynik tego postępowania nie dotyczy interesu prawnego spadkobierców, to uzasadnia to umorzenie tego postępowania na podstawie art.161 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego też biorąc powyższe pod uwagę orzeczono jak na wstępie,