I SA/Lu 420/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Fita po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżąca U. G. w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF wniosła o zwolnienie jej z kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz dwoma synami. Zaznaczyła, że tylko ona pracuje uzyskując wynagrodzenie w wysokości 1600 zł brutto. Mąż natomiast jest osobą bezrobotną. Z wniosku wynika, że skarżąca nie posiada żadnego majątku. Wobec uznania, że złożone oświadczenie jest niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącej, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") została ona wezwana do złożenia dodatkowych wyjaśnień. W odpowiedzi na wezwanie nadesłała: zaświadczenie o zatrudnieniu z dnia 16 lipca 2013 r., decyzję z 6 maja 2008 r. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą, zaświadczenie z Urzędu Pracy w G., z którego wynika, że K. G. jest od 8 kwietnia 2011 r. zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, zeznanie podatkowe skarżącej za 2012 r. oraz rachunek telefonicznych z terminem płatności lipiec 2013 r. opiewający na kwotę 39,90 zł. Ponadto skarżąca oświadczyła, że właścicielem nieruchomości w miejscowości P. [...], która została wskazana jako jej adres jest M. G.. Wyjaśniła również, że konto bankowe w PKO BP zostało zajęte przez urząd celny, oraz że jest w stosunku do niej prowadzonych kilka postępowań egzekucyjnych i w związku z tym, nie jest w stanie podać dokładnej kwoty egzekwowanych należności. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2013 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, argumentując, że pomimo szczegółowego wezwania nie nadesłała kompletnych dokumentów umożliwiających ocenę jej sytuacji finansowej a co za tym idzie stwierdzenia, że spełnia przesłanki uwzględnienia złożonego przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy. We wniesionym sprzeciwie skarżąca wskazała, że nadesłała wszystkie dokumenty, które udało jej się w zakreślonym terminie zgromadzić, dodała przy tym, że jako osoba pracująca nie jest w stanie ciągle brać wolnego, żeby skompletować wszystkie żądane dokumenty, które zresztą były już do sądu składane. Na zakończenie podkreśliła, że w innej sprawie zawisłej przed tutejszym sądem prawo pomocy zostało jej przyznane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznając wniosek skarżącej należy zaznaczyć, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, którym wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie musi być jednak postrzegane jako wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony (por. art. 199 p.p.s.a.). Konsekwencją istnienia obowiązku ponoszenia kosztów sądowych jest również fakt, że ubieganie się o zwolnienie od tego obowiązku, łączy się z koniecznością wykazania w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą wskazane w przepisach prawa przesłanki uzasadniające przyznanie takiego zwolnienia. Przepis art. 245 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżąca, może zostać przyznane w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przy czym brzmienie przytoczonego wyżej przepisu, w sposób jednoznaczny określa, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania istnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Aby ustalić czy w sprawie istnieje przesłanka przyznania prawa pomocy należy zestawić z jednej strony wykazane dochody, a z drugiej wydatki, do których ponoszenia strona jest zobligowana. Rozpatrując wniosek skarżącej w oparciu o wskazane wyżej kryteria stwierdzić należy, że nie wykazała ona w sposób przekonujący, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustalając sytuację majątkową skarżącej w pierwszej kolejności odnieść się należy do uzyskiwanych przez nią dochodów. Ze złożonych w postępowaniu dokumentów i oświadczeń wynika, że skarżąca jest jedynym żywicielem czteroosobowej rodziny, w której skład wchodzi mąż i dwójka dzieci. Jeśli o wysokość uzyskiwanych dochodów, to z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że dochód miesięczny skarżącej brutto wynosi 1600 zł, natomiast z zaświadczenia nadesłanego w odpowiedzi na wezwanie Referendarza wynika, że skarżąca uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 800 zł brutto. Żadnych dodatkowych wyjaśnień w kwestii różnicy pomiędzy tymi dwoma wielkościami skarżąca nie złożyła, ani na etapie postępowania prowadzonego przez Referendarza (kwestia ta była objęta szczegółowym wezwaniem do złożenia wyjaśnień), ani w złożonym sprzeciwie. Skarżąca nie wyjaśniła również na jakim stanowisku jest zatrudniona. Natomiast z poczynionych w trakcie postępowania ustaleń dokonanych na podstawie wydruku komputerowego aktualnego na dzień orzekania odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego pobranego z ogólnodostępnej sieci teleinformatycznej Centralnej Informacji KRS na podstawie art. 4 ust. 4a i 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t j. Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 ze zm.), który ma moc zrównaną z mocą dokumentów urzędowych wydawanych przez Centralną Informację w postaci papierowej lub elektronicznej, skarżąca pełni funkcje prezesa zarządu A sp. z o.o. z siedzibą w W., której kapitał zakładowy wynosi 471.350,00 zł. Brak również w nadesłanych dokumentach informacji o ewentualnych dochodach uzyskiwanych przez męża skarżącej, jak również jego rozliczenia rocznego za 2012 r. Sytuacja taka rodzi wątpliwości w zestawieniu z faktem, że w złożonym rozliczeniu rocznym skarżącej PIT – 37, w załączniku PIT – 0 skarżąca ujęła tylko jedno z dwojga dzieci, co w sposób naturalny powinno skutkować ujęciem drugiego dziecka w rozliczeniu rocznym drugiego z rodziców. Sąd ma oczywiście na względzie, że korzystanie przez podatników z przysługujących im ulg jest kwestią ich wyboru niemniej jednak wątpliwe wydaje się, że znajdując się w trudnej sytuacji finansowej i mając świadomość przysługującego im prawa do ulgi, z prawa tego nie skorzystali. Powyższe w sposób oczywisty, nasuwa wątpliwości, co do rzetelności wykazania wysokości uzyskiwanych przez skarżącą i pozostającego z nią we wspólnym gospodarstwie domowym męża dochodów. Wątpliwości tych mimo stosownego wezwań i argumentacji zawartej w postanowieniu Referendarza sądowego skarżąca w złożonym sprzeciwie nie rozwiała. Podobnie jako nierzetelne należy uznać wskazane przez skarżącą informacje odnoszące się do wydatków związanych z utrzymaniem koniecznym jej i jej rodziny. Ze złożonych wyjaśnień wynika bowiem jedynie, że ponosi ona wydatki na opłaty związane z usługami telekomunikacyjnymi w wysokości 40 zł. Brak natomiast informacji o kosztach wyżywienia, ubrania czy też innych niezbędnych wydatkach związanych z utrzymaniem rodziny w skład której, wchodzi 2 nastoletnich dzieci. Jednocześnie brak jakichkolwiek informacji w kwestii korzystania przez rodzinę skarżącej ze wsparcia organów pomocy społecznej. Dodać należy, że mimo wezwania skarżąca nie złożyła wyciągów i wykazów z należących do niej i jej męża rachunków bankowych, oświadczając jedynie, że "konto bankowe (...) jest zajęte przez Urząd Celny". Skarżąca nie wskazała również kwot objętych prowadzonymi w stosunku do niej postępowaniami egzekucyjnymi. Nie zasługuje przy tym na uwzględnienie argumentacja skarżącej odnosząca się do braku czasu na zgromadzenie dokumentów do których przedłożenia była wzywana, zwłaszcza jeśli zestawi się ją z faktem, że skarżąca jest zatrudniona jedynie w wymiarze ½ etatu. Wskazując na powyższe okoliczności należy stwierdzić, że skarżąca mimo stosownych pouczeń i wezwania nie przedłożyła dokumentów czy oświadczeń pozwalających na rzetelną i wiarygodną ocenę jej sytuacji majątkowej. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że uchylenie się strony od nałożonych na nią w toku postępowania obowiązków należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, gdy strona przedstawi w sposób wyczerpujący, rzetelny i wiarygodny informacje dotyczące sytuacji materialnej i finansowej jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Tym samym uznać należy, że mimo ciążącego obowiązku skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co stanowi pozytywną przesłankę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.