I SA/Lu 421/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek (spr.), Sędziowie WSA Halina Chitrosz, NSA Ewa Gdulewicz, Protokolant st. ref. M. Ścibor, po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za 2002 r. oddala skargę Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania A. B., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] odmawiającą umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2002 r. w kwocie 139,20 zł. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że wniosek o umorzeniu zaległości z tytułu III i IV raty podatku od nieruchomości za 2002 r. argumentowała podatniczka trudną sytuacją materialną i rodzinną wskazując, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, samotnie wychowuje 11 miesięczne dziecko, a jedynym dochodem jest zasiłek rodzinny w kwocie 42,50 zł i zasiłek okresowy w kwocie 100 zł. W odwołaniu od decyzji organu I instancji podatniczka dodatkowo wskazała, że jej dziecko wymaga stałej opieki z powodu przewlekłej choroby, a sytuacja rodziny nie zmieniła się od daty wydania poprzedniej decyzji, którą umorzono zaległość podatkową z tytułu I i II raty podatku za ten sam rok. Kolegium przytoczyło treść art. 67 § 1 ordynacji podatkowej /Dz.U.1997 Nr 137 poz. 926 ze zm./ i wyjaśniło, że przepis ten upoważnia organy podatkowe do podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że ustawodawca pozostawił tym organom ocenę czy w konkretnej sytuacji po stronie wnioskodawcy występują okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowej, przy czym stwierdzenie tych okoliczności nie przesądza o konieczności umorzenia zaległości. Kolegium podało, że organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające co do dochodów i stanu majątkowego wnioskodawczyni ustalając, iż posiada dom mieszkalny, budynek gospodarczy i działkę o pow. 0,27 ha, a utrzymuje się z zasiłków w łącznej kwocie 142,50 zł, co nie stanowi o istnieniu szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości podatkowych. Ocenę tę podzieliło Kolegium Odwoławcze wyjaśniając równocześnie, że uprzednie umorzenie części podatku, nawet w sytuacji braku poprawy sytuacji materialnej, nie może być traktowane jako zapewnienie dalszych umorzeń, bowiem zobowiązania podatkowe mają charakter powszechny i zasadą jest płacenie podatków, zaś ich umorzenie stanowi odstąpienie od tej zasady, a tym samym ma charakter wyjątkowy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. B. podniosła zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że jest ona w stanie zapłacić podatek. W odpowiedzi na skargę Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. 2002, Nr 153 poz. 1271 ze zm./, z dniem 1 stycznia 2004r. do rozpoznania niniejszej skargi, na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. 2002 Nr 153 poz. 1270/, uprawniony jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Sądowa kontrola działalności organów administracji polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonej decyzji /art. 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 3 § 2 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, przy czym w zakresie środków sprawowania kontroli nie mieści się możliwość merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy objętej skargą, stąd skierowany do Sądu wniosek skarżącej o umorzenie zaległości podatkowej nie mógł być przedmiotem orzeczenia Sądu. Materialnoprawną podstawą decyzji wydanej w niniejszej sprawie był art.67 § 1 ordynacji podatkowej /Dz. U. 1997 Nr 137 poz. 926 ze zm. /. Przepis ten stanowi, iż w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy, co oznacza, że do organu podatkowego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Sądowa kontrola decyzji uznaniowej polega na zbadaniu czy przed podjęciem decyzji organ podatkowy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie decyzji i jego zgodności z art. 122, 187 § 1 i 191 ordynacji podatkowej. Stwierdzenie, że decyzja nie jest dowolna, bo ma oparcie w zebranym materiale dowodowym i jego ocenie, wyklucza ingerencję w swobodny wybór dokonany przez organ podatkowy zgodnie z dyspozycją przepisu prawa materialnego. W niniejszej sprawie organy podatkowe szczegółowo ustaliły sytuację materialną skarżącej i uznały, że zapłata podatku powinna być przez skarżącą zrealizowana. Oceniając legalność tej decyzji Sąd miał na względzie, że zasadą jest powszechność opodatkowania, stąd wszelkie uznaniowe ulgi w zapłacie podatku udzielane być powinny w sytuacjach wyjątkowych. Ocena, czy ustalone okoliczności faktycznie pozwalają na uznanie ich za dające podstawę do zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia obowiązku publicznego, należy jednakże do organu podatkowego, a to stosownie do wskazanego przepisu prawa materialnego. Ustosunkowując się do argumentu skarżącej, że nie jest ona w stanie zapłacić należnego podatku, Sąd zważył, iż organ podatkowy może z urzędu umorzyć zaległość podatkową, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne /art. 67 § 4 pkt 1 ordynacji podatkowej/. Decyzję w tym przedmiocie organ podatkowy podjąć może niezależnie od wcześniejszego rozstrzygnięcia wniosku podatnika, jeżeli stwierdzi istnienie przewidzianej w powyższym przepisie przesłanki. Tym samym zawarta w zaskarżonej decyzji ocena, że sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącej nie uzasadnia istnienia ważnego interesu w umorzeniu zaległości podatkowej, nie wyklucza możliwości umorzenia tej zaległości z urzędu z powodu wskazanego w art. 67 § 4 pkt 1 ordynacji podatkowej. Z tych względów, uznając, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, Sąd, na podstawie art.151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.