I SA/Lu 428/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...]/13 w przedmiocie odsetek od zaległości podatkowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca R. N. w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy zażądała zwolnienia jej z kosztów sądowych wskazując, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z ojcem i utrzymuje się z jego emerytury rolniczej. Natomiast gospodarstwo rolne którego jest właścicielem jest bezdochodowe. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącej, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") wezwano ją do złożenia wyjaśnień dotyczących swojej sytuacji materialnej, w tym m.in. do złożenia dokumentu źródłowego wskazującego wysokość otrzymywanej przez ojca skarżącej emerytury, wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą i jej ojca rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, oświadczenia w jaki sposób i przez kogo uprawiane są grunty orne należące do skarżącej oraz kto otrzymuje dopłaty bezpośrednie do tych gruntów, oświadczenia wskazującego wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego i oświadczenia skąd skarżąca czerpie środki na bieżące utrzymanie. Wezwanie to doręczono skarżącej w dniu 13 czerwca 2013 r. (k.29 akt sądowych). Do dnia posiedzenia niejawnego do tutejszego sądu nie wpłynęły żądane w wezwaniu dokumenty i oświadczenia skarżącej. Referendarz sądowy zważył, co następuje: W przedstawionym stanie rzeczy wniosek skarżącej nie mógł zostać uwzględniony. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość udzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domagała się skarżąca, może zostać przyznane w razie wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z cytowanego przepisu wynika zatem, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe wykazanie, że poniesienie pełnych kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdyby oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składane wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierało danych wystarczających do oceny, bądź też jego treść nasuwała wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, sąd (lub referendarz sądowy) zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Natomiast zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu (lub referendarza sądowego) wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że sąd (lub referendarz sądowy) nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. To bowiem strona ma przekonać rozpatrującego wniosek, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Samo oświadczenia skarżącej zawarte w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie stanowi w okolicznościach niniejszej sprawy wystarczającej podstawy do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Prawo pomocy jest bowiem formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie. Oczywistym wobec tego jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy konieczna jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Strona jest zaś obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżąca nie wyjaśniła w pełni sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożyła żądanych dokumentów oraz oświadczeń w tym w szczególności dotyczących wysokości dochodu i wydatków. Jak wynika z oświadczenia skarżącej jedynym źródłem utrzymania jej i jej ojca jest jego emerytura przy czym, mimo wezwania nie wskazała jej wysokości. Nie przedstawił również żadnych informacji na temat wykorzystania posiadanych gruntów rolnych oraz posiadanego majątku i wydatków związanych w utrzymaniem rodziny. Konkludując, zawartych we wniosku oświadczeń skarżącej nie sposób uznać za wystarczające, albowiem ich ogólnikowość nie pozwala na weryfikację ich wiarygodności. Brak zaś odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej, oznacza, że skarżąca nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi zaś wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące sytuacji materialnej i finansowej jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.