I SA/Lu 429/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania odmawiającego uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podniósł, że jego majątek ruchomy i nieruchomy został zajęty i sprzedany przez komorników. Z powodu wieku i stanu zdrowia nie może podjąć dodatkowej pracy i utrzymuje się z małżonką z emerytury. W dalszej części wniosku podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, a jedynym dochodem rodziny jest jego emerytura w wysokości 1.350 zł brutto. Wskazał, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, ani zasobów finansowych i podał, że na miesięczne wydatki składają się opłaty za: energię elektryczną - 600 zł; wodę i odprowadzanie ścieków - 200 zł; wywóz śmieci - 200 zł; zakup lekarstw - 100 zł, zaś pozostała kwota ok. 250 zł jest przeznaczana na bieżące utrzymanie. Na wezwanie referendarza sądowego do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń skarżący nadesłał jedynie polecenie zapłaty za energię elektryczną na kwotę 759,21 zł, odcinek wypłaty emerytury za miesiąc sierpień 2014 r. oraz oświadczenie z dnia 8 sierpnia 2014 r. Rozpoznając wniosek, referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie strony dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przy czym zaznaczenia wymaga, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, spoczywa na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Wskazać bowiem należy, że użyte w powołanym unormowaniu sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że rozstrzygnięcie sądu (referendarza sądowego) zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynikało, że skarżący nie posiada żadnego majątku nieruchomego (skarżący nie wyjawił również adresu zamieszkania), natomiast wykazując miesięczne wydatki skarżący podał, że ponosi wysokie koszty związane z opłatą mediów (energii elektrycznej, wody, odprowadzania ścieków, wywozu śmieci). Należało zatem wyjaśnić, czy skarżący korzysta z domu (mieszkania) należącego do innej osoby, jaki jest jego tytuł prawny do zamieszkiwania w tym lokalu, kto ponosi koszty utrzymania tego lokalu, a także ile osób jest w nim zameldowanych. Wobec podania we wniosku informacji, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną, nieosiągającą żadnych dochodów, należało również ustalić, czy żona skarżącego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (od jakiej daty). Wątpliwości referendarza budziła również podawana przez skarżącego informacja w przedmiocie ponoszenia tak wysokich miesięcznych kosztów mediów (np. energia elektryczna 600 zł), przy jednoczesnym wskazaniu, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe jedynie z żoną. W związku z powyższym, celem ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego, wezwano go do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał pismo z dnia 8 sierpnia 2014 r., w którym oświadczył, że zamieszkuje w jednym domu z córką, lecz nie pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, natomiast pokrywa koszty eksploatacyjne. Wskazał również, że ani on, ani jego żona nie posiadają żadnych rachunków bankowych, ani zarejestrowanych na siebie pojazdów mechanicznych. Oświadczył, że jego żona "nabyła prawo do emerytury z dniem 7 maja 2010 r., lecz ZUS odmówił przyznania emerytury". Do oświadczenia skarżący załączył polecenie zapłaty za energię elektryczną na kwotę 759,21 zł z dopiskiem "za miesiąc czerwiec 2014 r." oraz odcinek wypłaty emerytury za miesiąc sierpień 2014 r., z którego wynika, że jego dochód z tego tytułu wynosi 2.352,11 zł, natomiast świadczenie do wypłaty 1.357,40 zł. Analiza oświadczeń skarżącego i przedstawionych przez niego dokumentów, prowadzi do wniosku, że skarżący nie wykazał w pełni, jaka jest jego rzeczywista sytuacja materialna i rodzinna. Z oświadczenia skarżącego wyjaśniającego do kogo należy nieruchomość, w której zamieszkuje, nie wynika, jaki posiada on tytuł na podstawie którego przysługuje mu prawo do przebywania w tym lokalu, nie wynika również ile faktycznie osób jest tam zameldowanych. Jeśli skarżący twierdzi, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z córką, to powinien wyjaśnić dlaczego pokrywa całość kosztów eksploatacyjnych domu, w tym m.in. koszty energii elektrycznej na kwotę 759,21 zł miesięcznie (jak w czerwcu 2014 r.), a także dlaczego koszty te nie są dzielone na wszystkie osoby tam zamieszkujące. Tymczasem mimo stosownego wezwania w tym zakresie, z oświadczenia skarżącego z dnia 8 sierpnia 2014 r., nie wynika, ile osób zamieszkuje w tej nieruchomości, z jakich powodów przy prowadzeniu dwuosobowego gospodarstwa domowego skarżący ponosi tak wysokie koszty (ok. 1.100 zł), związane z opłatą mediów w przedmiotowej nieruchomości. Należy również zaznaczyć, że poza rachunkiem za energię elektryczną, skarżący nie przedstawił, do czego był wezwany, innych dokumentów potwierdzających ponoszone przez niego wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego. W świetle powyższego wątpliwości referendarza budzi rzetelność podanych przez skarżącego informacji o stanie materialnym i rodzinnym. Mało wiarygodne jest aby wydatki dwuosobowego gospodarstwa domowego tylko za niektóre media, tj. energię elektryczną, wodę i odprowadzanie ścieków oraz wywóz śmieci wynosiły 1.000 zł miesięcznie (przy czym opłata 759,21 zł miesięcznie tylko za energię elektryczną). Prowadzi to do wniosku, że wskazane przez skarżącego koszty eksploatacji domu dotyczą również innych osób zamieszkujących w przedmiotowej nieruchomości. Skarżący pokrywając koszty eksploatacji domu za inne osoby, do których należy nieruchomość lub które tam zamieszkują, jednocześnie umniejsza swoje możliwości płatnicze pozbawiając się środków na opłacenie kosztów sądowych. Takie zachowanie nie może być argumentem przemawiającym za zwolnieniem skarżącego od kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie przyznanie skarżącemu prawa pomocy wiązałoby się bowiem z nieuprawnionym wzbogaceniem majątku osób prywatnych, które korzystają z faktu, że skarżący opłaca wszystkie koszty eksploatacyjne domu, podczas gdy powinien ponosić tylko ich część związaną z użytkowaniem przez siebie i żonę, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób rzetelny i wyczerpujący. Skarżący nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawiając swoją sytuację materialną fragmentarycznie, nie wykazał wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Z powyższych względów, należało orzec jak na wstępie.