I SA/Lu 434/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie Asesor sądowy Marcin Małek Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi B. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 15 czerwca 2023 r. nr 0601-IEE.712.2.2023.2 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania - oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 czerwca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, dalej: "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej", "organ nadzorczy", po rozpatrzeniu zażalenia B. J., dalej: "strona", "skarżący", utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie, dalej: "Naczelnik Urzędu Skarbowego", "organ egzekucyjny", z dnia 31 marca 2023 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego zarzutów złożonych 6 marca 2023 r. (uzupełnionych 21 marca 2023 r.), w sprawie zajęcia ruchomości w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym na podstawie postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Siedlcach I Wydział Śledczy z dnia 2 lutego 2023 r., sygn. akt: PO I Ds [...], o zabezpieczeniu majątkowym. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i akt sprawy wynika, że Prokuratura Okręgowa w Siedlcach przy piśmie z dnia 6 lutego 2023 r. przekazała Naczelnikowi Urzędu Skarbowego postanowienie z dnia 2 lutego 2023 r., sygn. akt PO I Ds [...], o zabezpieczeniu majątkowym na mieniu strony celem wykonania. Realizując wskazane postanowienie o zabezpieczeniu, Naczelnik Urzędu Skarbowego 22 lutego 2023 r. dokonał zajęcia: samochodu marki [...] nr rej. [...], rok produkcji [...]; statku wodnego (skutera) marki [...], model [...], dokument rejestracyjny nr [...], nr rejestracyjny [...]; a także statku wodnego (skutera) marki [...], model [...], dokument rejestracyjny nr [...], nr rejestracyjny [...] Na tę okoliczność sporządzony został protokół zajęcia zabezpieczającego, podpisany przez stronę w dniu 22 lutego 2023 r. W dniu 6 marca 2023 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo strony z dnia 3 marca 2023 r. zatytułowane "Zarzuty na zajęcie ruchomości". Strona wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o uchylenie zajęć zarzucała niewłaściwe podpisanie tytułu wykonawczego przez nieuprawnione osoby, brak prawomocności rozstrzygnięcia, w oparciu o które wszczęto egzekucję oraz brak podstaw do wszczęcia egzekucji w niniejszej sprawie. Następnie 21 marca 2023 r. do organu wpłynęło kolejne pismo będące zasadniczo powieleniem poprzedniego oraz uzupełnieniem braków. Postanowieniem z dnia 31 marca 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania dotyczącego zarzutów, w sprawie zajęcia ruchomości w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym na podstawie postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej o zabezpieczeniu majątkowym, wskazując jako przyczynę brak materialnej podstawy prawnej do wszczęcia postępowania w tym zakresie. Postanowienie powyższe strona zażaliła, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie zarzutów zarzucając i naruszenie art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej przez bezpodstawną odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów oraz naruszenie art. 166n pkt 1 ustawy egzekucyjnej poprzez błędną wykładnię powołanej regulacji i przyjęcie, że w niniejszej sprawie stosowanie regulacji art. 33-35 ustawy egzekucyjnej jest wyłączone. Zażalenie strona uzupełniła kolejnymi pismami. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał na treść art. 18. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2022 poz. 479 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", następnie na art. 61 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. 2022 poz. 2000 ze zm.), dalej: "K.p.a.", który stanowi, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, zaś datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Następnie organ odwołał się do art. 61a § 1 K.p.a., stanowiącego, że jeśli żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Następnie organ nadzorczy przytoczył treść art. 166d i art. 166n pkt 1 u.p.e.a., podając, że podziela stanowisko organu egzekucyjnego, iż na mocy powyższych przepisów wyłączono z mocy prawa m.in. stosowanie przepisów działu I art. 33-35 u.p.e.a. regulujących zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym na podstawie postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym. Organ nadzorczy wskazał, że postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym są wydawane w postępowaniu karnym lub karnym skarbowym, dlatego też w rozdziale 2a działu IV u.p.e.a., dotyczącym wykonywania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym wprowadzono przepisy szczególne, wyłączające niektóre uprawnienia organu egzekucyjnego, organu nadzoru nad tym organem egzekucyjnym, czy też jurysdykcję sądu administracyjnego, uznając że w zakresie oceny zasadności dokonywania zabezpieczeń na majątku podejrzanego lub oskarżonego właściwy jest prokurator i sąd powszechny. Na postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym służy stronie zażalenie. W postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym na podstawie postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym ocena zasadności dokonywania zabezpieczeń na majątku podejrzanego lub oskarżonego nie należy do organu egzekucyjnego lecz do prokuratora lub sądu powszechnego. Postanowienie Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Siedlcach z dnia 2 lutego 2023 r. sygn. akt PO I [...] o zabezpieczeniu majątkowym zostało stronie doręczone 14 lutego 2023 r. i zostało wniesione od niego zażalenie, natomiast organ egzekucyjny zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych przez stronę "zarzutów". Zaistniała bowiem inna uzasadniona przyczyna zastosowania art. 61a K.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższe postanowienie strona, wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji zarzuciła naruszenie przepisów prawa, które miały istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez bezpodstawne zastosowanie art. 61a § 1 K.p.a. i odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów; 2) art. 166n pkt 1 u.p.e.a.", przez błędną wykładnię powołanej regulacji i przyjęcie, że w niniejszej sprawie stosowanie regulacji art. 33 - 35 u.p.e.a. jest wyłączone. W uzasadnieniu skarżący przytoczył obszernie treść rozstrzygnięć organów obu instancji i stwierdził, iż są one oczywiście błędne. Poza przytoczeniem zarzucanych regulacji prawnych nie tłumaczył powodów swojego stanowiska i nie wskazywał w jaki inny sposób on sam interpretuje te przepisy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał argumenty zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Lublinie skarga nie jest zasadna. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczy postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Stosownie zaś do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie do treści art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z tego przepisu wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 P.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 P.p.s.a. podlega oddaleniu. W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 61 § 1 K.p.a., który w postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma odpowiednie zastosowanie z mocy art. 18 u.p.e.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przyjęte w tym przepisie rozwiązanie nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej we wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie strony. Przepis ten należy intepretować w związku z przepisami prawa materialnego, które nie tylko wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji czy postanowienia, ale też regulować mogą inicjatywę co do powstania danej treści stosunku materialnoprawnego podlegającego załatwieniu w ww. sposób. Zgodnie z kolei z art. 61a § 1 zd. 1 K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest dopuszczalność wniesienia zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym na podstawie postanowienia prokuratora wydanego w postępowaniu karnym o zabezpieczeniu majątkowym. Organy w niniejszej sprawie, powołując się na przepisy u.p.e.a., twierdzą, że prawo zobowiązanego do wniesienia tego rodzaju środka prawnego w niniejszym postępowaniu jest wyłączone, podczas gdy skarżący uważa, że ma takie prawo, a organy dokonały błędnej wykładni przepisów na które się powołały. Rację w tak zakreślonym sporze przyznać należy organom, bowiem skarżący w niniejszej sprawie całkowicie ignoruje regulacje prawne rangi ustawowej wskazane przez organ, które determinują sposób postępowania organu egzekucyjnego w niniejszej sprawie. Wskazać należy, że zgodnie z art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej nie mogą podejmować działań niezgodnych z obowiązującym prawem, jak również działań, dla których brak podstawy prawnej. Wskazana zasada kodeksowa koreluje z zasadą legalizmu zawartą w art. 7 Konstytucji, stanowiącym, że wszystkie organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. To właśnie te zasady obligowały organ egzekucyjny do odmowy wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie, o czym mowa niżej. Należy bowiem zauważyć, że z dniem 30 lipca 2020 r. w dziale IV u.p.e.a. na podstawie art. 1 pkt 91 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm.), dalej: "ustawa zmieniająca z 11 września 2019 r.", do u.p.e.a. dodano nowy rozdział 2a, zatytułowany: "Wykonywanie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym". Zgodnie z art. 166d zamieszczonym w tym rozdziale u.p.e.a., organ egzekucyjny przystępuje do czynności zabezpieczających na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu wydanego przez prokuratora, sąd lub finansowy organ postępowania przygotowawczego. Stosownie natomiast do art. 166n pkt 1 u.p.e.a., w zakresie wykonywania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym stosuje się odpowiednio przepisy działu I, z wyłączeniem przepisów art. 8-10, art. 12, art. 13, art. 26 § 1c pkt 1 oraz § 1e-1h, art. 27e-27j, art. 33-35, art. 38-44, art. 56 § 1 pkt 1-3, art. 57 § 1a-3 oraz art. 58-61. Na mocy tego przepisu wyłączono zatem stosowanie m.in. przepisów regulujących środki zaskarżenia składane w trybie administracyjnym (zarzuty), a także dotyczące umorzenia postępowania i ponownego jego wszczęcia. Stwierdzenie zaś, że w sprawie właściwy jest stan prawny obowiązujący po dniu 30 lipca 2020 r. oznacza, że skarżącemu nie przysługuje prawo do wniesienia zarzutów. Wskazać trzeba, co słusznie podano w treści zaskarżonego postanowienia, że organy w niniejszej sprawie związane były dyspozycją art. 166n pkt 1 u.p.e.a., w świetle którego, organ egzekucyjny przystępując do czynności zabezpieczających w tego rodzaju sprawach jak niniejsza, będących konsekwencją toczącego się postępowania karnego czy karnoskarbowego, w tym wypadku na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu wydanego przez prokuratora (ale także sądu lub finansowego organu postępowania przygotowawczego) pomija etap rozpatrywania zarzutów. Jak już wskazano wyżej, stosownie do tego przepisu, w zakresie wykonywania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym, stosuje się odpowiednio przepisy działu I, z wyłączeniem przepisów art. 8-10, art. 12, art. 13, art. 26 § 1c pkt 1 oraz § 1e-1h, art. 27e-27j, art. 33-35, art. 38-44, art. 56 § 1 pkt 1-3, art. 57 § 1a-3 oraz art. 58-61, a więc także przepisów dotyczących zarzutów. W treści skargi, poza przytoczeniem stanowisk organów oraz podważeniem legalności wydanych orzeczeń w obu instancjach, skarżący nie wskazuje na czym jego zdaniem polega błędna interpretacja przepisów prawa przez organ, nie podaje żadnych konkretów poza prostym zanegowaniem sposobu procedowania organu. Wobec tak sformułowanej treści skargi trudno odnieść się w jakikolwiek dodatkowy sposób do twierdzeń strony. Podsumowując stwierdzić należy, że jak wyżej wskazano, zgodnie z treścią art. 61 § 1 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W sytuacji zaś, gdy żądanie takie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, to na mocy art. 61a § 1 K.p.a. organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie organy prawidłowo odwołały się do tej regulacji przy odmowie wszczęcia postępowania celem rozpoznania wniesionych zarzutów egzekucyjnych, a to z uwagi na przywoływaną już treść art. 166n pkt 1 u.p.e.a., w świetle której w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym na podstawie postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym, z uwagi na specyfikę tego postępowania, wyłączone zostało stosowanie przepisów art. 33-35 u.p.e.a., traktujących właśnie o uprawnieniu zobowiązanego do wnoszenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Zasadnie zatem organy odmówiły wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie powołując się na wskazaną ujemną przesłankę procesową. Z tych względów Sąd nie stwierdził podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego, a podniesione w skardze zarzuty uznał za niezasadne. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.