I SA/Lu 435/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda, WSA Grzegorz Wałejko Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 listopada 2015 r. sprawy ze skargi B. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku rolnego za 2014 r. I. oddala skargę ; II. przyznaje adwokatowi E. P. kwotę [...]zł (siedemdziesiąt trzy złote osiemdziesiąt groszy) w tym podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania B. F. od decyzji Wójta Gminy [...] na podatek rolny za 2014 r., nr [...] z dnia [...] r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Ww. decyzją z dnia [...] r. ustalono dla: B. F., C. B. i E. Ł. - współwłaścicieli działki nr [...] położonej w M. I o powierzchni 0,30 ha - podatek rolny za 2014 r. w kwocie 54,00 zł. Od tej decyzji odwołał się skarżący, wyjaśniając, że jego odwołanie dotyczy dwóch decyzji tj. dotyczących działek o powierzchni odpowiednio 0,30 ha i 0,67 ha. Jednocześnie zwrócił uwagę, że nie została dotychczas wydana decyzja dotycząca działki o powierzchni 0,08 ha położonej w M. przy ul. [...] (działka nr [...]), gdzie obecnie on sam mieszka i przebywa. Podnosił, że w poprzednich latach były trzy decyzje, na podstawie których wpłacał podatek w terminie. W bieżącym roku także wpłacił podatek według ubiegłorocznych trzech decyzji. Według niego, wydanie zaskarżonej decyzji świadczy o tym, że organ podatkowy żąda ponownie podatku i wyznacza kolejny termin na jego zapłatę. Zarzucił nadto, że organ wadliwie określił adres jego zamieszkania, pomijając nazwę ulicy i numer domu. Podnosząc, że urząd gminy działa na jego szkodę, domagał się ustalenia i zbadania na miejscu, do kogo należą grunty, ustalenia ich dochodowości i dopiero wtedy wymiaru podatku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie w pierwszej kolejności podkreśliło, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1381 z późn. zm. - dalej jako: "u.p.r."), opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Powołując się na art. 6 ust. 1 u.p.r., organ odwoławczy zwrócił uwagę, że ustawodawca przewidział dwie podstawy opodatkowania i dwie stawki podatku rolnego dla ww. rodzajów gruntów: 1) wchodzących w skład gospodarstwa rolnego (podstawą opodatkowania jest liczba hektarów przeliczeniowych, a stawka wynosi równowartość pieniężną 2,5 q żyta od 1 ha przeliczeniowego), 2) dla gruntów pozostałych, tj. o powierzchni mniejszej niż 1 ha (podstawą opodatkowania jest liczba hektarów tzw. "fizycznych" wynikająca z ewidencji gruntów i budynków, stawka wynosi w tym przypadku równowartość pieniężną 5 q żyta od 1 ha). Istotne zatem dla zastosowania właściwej podstawy opodatkowania podatkiem rolnym i stawki tego podatku jest ustalenie, czy dany grunt podlegający temu podatkowi wchodzi w skład gospodarstwa rolnego, dodając, że gospodarstwo rolne dla celów podatku rolnego zostało zdefiniowano w art. 2 ust. 1 u.p.r. jako obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. Argumentowano dalej, że stosownie do definicji zawartej w art. 195 k.c., współwłasność nie jest instytucją samodzielną lecz jest rodzajem własności, charakteryzującym się tym, że jedno i to samo prawo własności tej samej rzeczy przysługuje więcej niż jednej osobie. Oznacza to, że jeżeli w przepisach prawa jest mowa o własności należy przez to rozumieć także współwłasność. Z przytoczonych przepisów organ odwoławczy wywiódł, że jeżeli współwłaściciele gruntów podlegających opodatkowaniu podatkiem rolnym są również właścicielami innych gruntów podlegających temu podatkowi, to powierzchnię obu gruntów (będących współwłasnością i stanowiących własność) sumuje się, w celu zastosowania odpowiedniej podstawy opodatkowania i stawki podatku rolnego: 1) liczby hektarów przeliczeniowych i niższej stawki podatku - dla gruntów spełniających kryterium powierzchni dla gospodarstw rolnych, 2) liczby hektarów wynikającej z ewidencji gruntów i budynków i wyżej stawki podatku rolnego dla pozostałych gruntów podlegających podatkowi rolnemu (poniżej 1 ha). Zwracając następnie uwagę na przepis zawarty w art. 3 ust. 5 u.p.r. stanowiący, że jeżeli grunty podlegające podatkowi rolnemu stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach (wyjątkiem od tej zasady jest, zgodnie z ust. 6 tego przepisu, sytuacja, gdy wymienione grunty stanowią gospodarstwo rolne prowadzone w całości przez jednego ze współwłaścicieli lub posiadaczy i w takim przypadku podatnikiem podatku rolnego jest wyłącznie ten współwłaściciel (posiadacz), który prowadzi to gospodarstwo), wyjaśnił, że w celu ustalenia czy w konkretnym stanie faktycznym lub prawnym grunty wchodzą w skład gospodarstwa rolnego, powierzchnię gruntów stanowiących współwłasność danej osoby sumuje się z powierzchnią gruntów stanowiących jej własność. Natomiast zgodnie z regulacją zawartą w art. 3 ust. 5 u.p.r., decyzje wymierzające podatek rolny od gruntów będących własnością i współwłasnością wydawane są odrębnie dla każdego przedmiotu opodatkowania. Organ odwoławczy podał, że skoro z wypisów z dnia 2 stycznia i 26 maja 2014r., z rejestru gruntów, prowadzonego przez Starostwo Powiatowe w [...] wynika, że skarżący jest współwłaścicielem (udział 3/9) wraz z innymi współwłaścicielami tj. E. Ł. (udział 2/9) i małżeństwem S. i C. B. (udział 4/9) - działki nr [...] położonej w obrębie M. I, o powierzchni 0,30 ha fizycznych, oznaczonej jako grunty orne RII (0,22 ha), łąki Ł (0,06 ha) i rowy W (0,02 ha), o łącznej powierzchni 0,4320 ha przeliczeniowych, a ponadto jest właścicielem działki nr [...] w M. I o powierzchni 0,67 ha fizycznych i 1,0560 ha przeliczeniowych (opodatkowanych odrębna decyzją, stosownie do art. 3 ust. 5 u.p.r.), to zasadnie organ I instancji przyjął w zaskarżonej decyzji powierzchnię użytków rolnych wynikającą z ewidencji gruntów i budynków tj. 0,30 ha fizycznych, a 0,4320 ha przeliczeniowych, jako podstawę opodatkowania w sprawie, także w kontekście przepisu art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r.- Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm., dalej: "u.p.g.k."), stanowiącego, że podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W świetle tego ostatniego przepisu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zarzuty skarżącego dotyczące współwłasności działki, nie mogą odnieść skutku w postępowaniu podatkowym dotyczącym wymiaru podatku rolnego, podkreślając, że przedmiotem niniejszego postępowania było jedynie rozpatrzenie odwołania od decyzji z dnia [...] r., nr [...], a zatem nie mogło odnieść się do podnoszonej przez skarżącego kwestii opodatkowania jeszcze jednej działki o pow. 0,08 ha, o której wspominał on w odwołaniu. Od tej decyzji B. F. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zarzucając, że zaskarżona decyzja "nie wypowiada się dokładnie co dzieje się obecnie na działce nr [...], gdzie na stałe przebywa" oraz twierdząc, że "konieczne jest zbadanie wszystkiego na miejscu, co gdzie jest i do kogo należy i na jakiej podstawie", skarżący zwrócił nadto uwagę, że z tą sprawą "wiąże się szereg spraw", które doprowadziły go do utraty mienia i bezdomności. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosząc o oddalenie skargi podtrzymało swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych. Podkreślenia na wstępie wymaga, że przedmiotem niniejszego postępowania jest jedynie kwestia opodatkowania działki nr [...] położonej w obrębie M. I, o powierzchni 0,30 ha fizycznych, oznaczonej jako grunty orne RII (0,22 ha), łąki Ł (0,06 ha) i rowy W (0,02 ha), o łącznej powierzchni 0,4320 ha przeliczeniowych, której skarżący jest współwłaścicielem (udział 3/9) wraz z innymi współwłaścicielami tj. E. Ł. (udział 2/9) i małżeństwem S. i C. B. (udział 4/9). To zaś oznacza, że zarzuty skargi – zresztą niezbyt jasne – nie mogą dotyczyć ani działki nr [...] w M. I o powierzchni 0,67 ha fizycznych i 1,0560 ha przeliczeniowych, której skarżący jest właścicielem (opodatkowanej odrębną decyzją, stosownie do art. 3 ust. 5 u.p.r.), ani działki nr [...] o powierzchni 0,08 ha położonej w M. przy ul. [...], co do której domaga się on wypowiedzenia "co się na niej dzieje" oraz "zbadania na miejscu, co gdzie jest i do kogo należy i na jakiej podstawie". Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z art. 1 u.p.r., opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Z kolei przepis art. 6 ust. 1 u.p.r. przewiduje dla ww. rodzajów gruntów dwie podstawy opodatkowania i dwie stawki podatku rolnego, a mianowicie: dla gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego (podstawą opodatkowania jest liczba hektarów przeliczeniowych, a stawka wynosi równowartość pieniężną 2,5 q żyta od 1 ha przeliczeniowego, pkt 1), dla gruntów pozostałych, tj. o powierzchni mniejszej niż 1 ha (podstawą opodatkowania jest liczba hektarów tzw. "fizycznych" wynikająca z ewidencji gruntów i budynków; stawka wynosi w tym przypadku równowartość pieniężną 5 q żyta od 1 ha, pkt 2). Dla zastosowania właściwej podstawy opodatkowania podatkiem rolnym i stawki tego podatku istotne zatem jest ustalenie, czy dany grunt podlegający temu podatkowi wchodzi w skład gospodarstwa rolnego. Gospodarstwo rolne dla celów podatku rolnego zostało zdefiniowano w art. 2 ust. 1 u.p.r. jako obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. Z art. 195 k.c., wynika, że współwłasność nie jest instytucją samodzielną lecz jest rodzajem własności, charakteryzującym się tym, że jedno i to samo prawo własności tej samej rzeczy przysługuje więcej niż jednej osobie. Oznacza to, że jeżeli w przepisach prawa jest mowa o własności należy przez to rozumieć także współwłasność. W konsekwencji, jeżeli współwłaściciele gruntów podlegających opodatkowaniu podatkiem rolnym są również właścicielami innych gruntów podlegających temu podatkowi, to powierzchnię obu gruntów (będących współwłasnością i stanowiących własność) sumuje się, w celu zastosowania odpowiedniej podstawy opodatkowania i stawki podatku rolnego: 1) liczby hektarów przeliczeniowych i niższej stawki podatku - dla gruntów spełniających kryterium powierzchni dla gospodarstw rolnych, 2) liczby hektarów wynikającej z ewidencji gruntów i budynków i wyżej stawki podatku rolnego dla pozostałych gruntów podlegających podatkowi rolnemu (poniżej 1 ha). Jednocześnie stosownie do art. 3 ust. 5 u.p.r., jeżeli grunty podlegające podatkowi rolnemu stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach (wyjątkiem od tej zasady jest, zgodnie z ust. 6 tego przepisu, sytuacja, gdy wymienione grunty stanowią gospodarstwo rolne prowadzone w całości przez jednego ze współwłaścicieli lub posiadaczy i w takim przypadku podatnikiem podatku rolnego jest wyłącznie ten współwłaściciel (posiadacz), który prowadzi to gospodarstwo). W kontekście przytoczonych regulacji prawnych, rację ma organ odwoławczy stwierdzając, że w celu ustalenia, czy w konkretnym stanie faktycznym lub prawnym grunty wchodzą w skład gospodarstwa rolnego, powierzchnię gruntów stanowiących współwłasność danej osoby sumuje się z powierzchnią gruntów stanowiących jej własność, natomiast zgodnie z regulacją zawartą w art. 3 ust. 5 u.p.r.; decyzje wymierzające podatek rolny od gruntów będących własnością i współwłasnością wydawane są odrębnie dla każdego przedmiotu opodatkowania. Poza sporem pozostaje, że z wypisów z rejestru gruntów, prowadzonego przez Starostwo Powiatowe [...] wynika, że B. F. jest współwłaścicielem (udział 3/9) wraz z innymi współwłaścicielami tj. E. Ł. (udział 2/9) i małżeństwem S. i C. B. (udział 4/9) - działki nr [...] położonej w obrębie M. I, o powierzchni 0,30 ha fizycznych, oznaczonej jako grunty orne RII (0,22 ha), łąki Ł (0,06 ha) i rowy W (0,02 ha), o łącznej powierzchni 0,4320 ha przeliczeniowych, a także właścicielem działki nr [...] w M. I o powierzchni 0,67 ha fizycznych i 1,0560 ha przeliczeniowych (opodatkowanej odrębną decyzją, stosownie do art. 3 ust. 5 u.p.r.). Mając na uwadze dane ujawnione w przywołanej ewidencji gruntów należało uznać, że organy prawidłowo przyjęły powierzchnię użytków rolnych wynikającą z ewidencji gruntów i budynków tj. 0,30 ha fizycznych, a 0,4320 ha przeliczeniowych, jako podstawę opodatkowania w rozpatrywanej sprawie. Stosownie bowiem do przepisu art. 21 ust. 1 u.p.g.k., podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Należy przy tym podkreślić, że organy podatkowe nie są uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i budynków i wypowiadania się przedmiocie prawa własności ani faktycznego sposobu użytkowania nieruchomości. Zgodnie z art. 22 ust. 1 u.p.g.k., ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie i tylko ten organ uprawniony jest do wprowadzania zmian w tej ewidencji. Oznacza to, że organy podatkowe są związane danymi dotyczącymi właścicieli, powierzchni, rodzajów i klas gruntów wynikającymi z tej ewidencji. Takie stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Dopóki dane wynikające z ewidencji nie zostaną zmienione, organy podatkowe mają obowiązek wyliczania podatku, jak i przyjmowania za właścicieli lub współwłaścicieli osoby w niej ujawnione i nie są uprawnione do kwestionowania czy korygowania zapisów w tej ewidencji. W postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe (por. wyrok NSA z 19 czerwca 2012 r., sygn. II FSK 2241/10,CBOSA). W świetle wskazanych przepisów nie budzi wątpliwości, że zarzuty skarżącego nie mogą zostać uznane za uzasadnione. Wadliwe jest bowiem jego stanowisko, że organy nieprawidłowo ustaliły podstawę opodatkowania w oparciu o zapisy w ewidencji gruntów i budynków. Wobec wiążących dla organów podatkowych danych wynikających z tej ewidencji, żądanie skarżącego co do "zbadania na miejscu i ustalenia do kogo i co należy" - nie mogło odnieść skutku w postępowaniu podatkowym dotyczącym wymiaru podatku rolnego. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.") orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku ma swoje uzasadnienie w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 6 pkt 1 z uwzględnieniem § 2 ust. 3 § rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461, ze zm.) w zw. z art. 250 p.p.s.a.