I SA/Lu 442/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 5 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2009 r., nr [...] w przedmiocie płatności na rok [...] - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. postanawia: odmówić E.L. przyznania prawa pomocy. E.L. wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł od wniesionej skargi złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy zakreślając żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca swój wniosek uzasadniła utratą źródła dochodów na skutek wypowiedzenia umowy najmu lokalu użytkowego, w którym do [...] prowadziła działalność gospodarczą oraz brakiem innych przychodów, które uniemożliwiałyby poniesienie jej kosztów sądowych bez uszczerbku na utrzymaniu rodziny, w tym dwójki dzieci. Wskazując na swoją sytuację majątkową wnioskodawczyni podała, iż dzierżawi gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha. Wspólne gospodarstwo domowe składające się ze skarżącej, męża i dwójki małoletnich dzieci innego majątku nie posiada. Jedynym dochodem jaki posiada wspólne gospodarstwo domowe skarżącej uzyskuje jej mąż z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł. Dochody rodziny obciążają koszty opłat za mieszkanie komunalne w wysokości około [...] zł miesięcznie. W myśl art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z tym, że złożone na urzędowym formularzu PPF oświadczenie w ocenie referendarza sądowego okazało się niewystarczające, co do prawidłowej oceny sytuacji finansowej oraz możliwości płatniczych wnioskodawczyni, stwierdzono, że zachodzi konieczność doprecyzowania jej sytuacji finansowej poprzez złożenie dodatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń. Złożone przez wnioskodawczynię oświadczenie nie zawierało m.in. informacji o wszystkich stałych kosztach utrzymania koniecznego. Celem wyjaśnienia wezwano skarżącą do nadesłania: wyciągu z posiadanych rachunków bankowych (swojego i męża) z ostatnich trzech miesięcy, aktualnego zaświadczenia o zarejestrowaniu skarżącej jako osoby bezrobotnej, odpisu dokumentów potwierdzających ponoszenie opłat za mieszkanie komunalne (np. książeczka opłat) oraz do oświadczenia wykazującego jakie i w jakiej wysokości są inne poza czynszem stałe konieczne wydatki związane z utrzymaniem wnioskodawczyni jak i wspólnego gospodarstwa domowego (np. wydatki na żywność, leczenie). Mimo prawidłowego doręczenia wezwania w sposób prawem przewidziany (k. nr 24) w zakreślonym terminie wnioskodawczyni żądanych dodatkowych dokumentów i oświadczeń nie nadesłała. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Strona wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Podkreślenia wymaga, iż przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie całkowitym lub częściowym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe, z przyczyn niezależnych od niej lub spowodować może uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. W ocenie referendarza sądowego, przedstawione przez stronę skarżącą na urzędowym formularzu oświadczenie na okoliczność jej sytuacji finansowej nie dawało podstaw do pełnej i prawidłowej oceny braku możliwości poniesienia kosztów sądowych w tej sprawie. Składane przez stronę skarżącą oświadczenie stanowi środek dowodowy, za pomocą którego strona wykazuje zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, dlatego powinno ono zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 ppsa). W rozpoznawanej sprawie ten warunek nie został spełniony. Strona skarżąca dochodząc swego prawa na drodze sądowej może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy, jednak dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, regulującymi instytucję prawa pomocy – między innymi wymogu unormowanego w art. 252 § 1 w związku z art. 255 ppsa. Złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie odpowiadał obowiązkom wynikającym z treści zacytowanych wyżej przepisów i nie pozwalał na stwierdzenie, iż skarżąca wykazała, że nie może w ogóle ponieść kosztów sądowych toczącego się postępowania. Sytuacja finansowa strony musiała być zbadana tym bardziej, że skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu wniosku nie wskazała faktów, z których by wynikało, iż wniosek jest zasadny. Skarżąca uzasadniła swój wniosek m.in. utratą lokalu użytkowego jak i brakiem innych przychodów podając przy tym wysokie koszty utrzymania mieszkania komunalnego. Dlatego też w ocenie referendarza sądowego konieczne było wezwanie skarżącej do nadesłania ww. dodatkowych dokumentów. Wnioskodawczyni nie wykonując w ogóle wezwania do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowego oświadczenia nie wykazała by zachodziły przyczyny uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy. Uniemożliwiło to referendarzowi sądowemu pełną i rzetelną analizę możliwości poniesienia przez siebie kosztów sądowych w tej sprawie. Konsekwencją takiego działania strony jest odmowa przyznania prawa pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.