I SA/Lu 445/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Gdulewicz (spr.), Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Protokolant Asystent sędziego Monika Bartmińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 listopada 2006 r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej i odmowy umorzenia odsetek za zwłokę - oddala skargę Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 67a § 1 pkt 1, 2 i 3 Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania S. J. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia [...] Nr [...] w sprawie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2001 r. do grudnia 2005 r. oraz odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od tych zaległości, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że w złożonym w dniu 16 stycznia 2006 r. wniosku podatnik powołał się na trudną sytuację swojej pięcioosobowej rodziny wskazując, że jej dochód stanowi kwota 1.450 zł uzyskiwana z tytułu najmu lokali oraz dochód ze sprzedaży złomu i runa leśnego. Kwoty te przeznaczone są na utrzymanie trzech uczących się córek oraz opłaty bieżące. Strona spłaca też dwa kredyty zaciągnięte w PKO BP. W toku postępowania organ I instancji ustalił, że podatnik jest właścicielem budynku mieszkalnego przy ul. [...] w J., w którym od stycznia 1997 r. do końca grudnia 2005 r. wynajmował lokale użytkowe uzyskując przychód – wg oświadczenia – w wysokości 1.450 zł miesięcznie. Dnia 30 grudnia 2005 r. lokale te użyczył córce, która następnie oddała je do używania najemcom, otrzymując z tego tytułu czynsz w wysokości 1,450 zł. Ponadto strona pozostaje współwłaścicielem (ustawowa małżeńska wspólność majątkowa) gruntu ornego o pow. 0,39 ha oraz niezamieszkanego piętrowego budynku murowanego w J. przy ul. [...]. Podatnik i jego żona są bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku. Wydatki miesięczne, według oświadczenia złożonego do protokołu wynoszą 927 zł. Z ustaleń organu wynika ponadto, że czesne za II semestr nauki w szkołach wyższych dla dwóch córek wyniosło łącznie 2.800 zł, należność za energię elektryczną za okres od 17 września 2005 r. do 11 stycznia 2006 r. – 621,45 zł, należność za wodę za okres od 22 listopada 2005 r. do 22 stycznia 2006 r. – 88,72 zł, zaś miesięczna rata kredytu w PKO BP – średnio 290 zł. W powyższej sytuacji organ I instancji nie znalazł podstaw do zastosowania wnioskowanej przez stronę ulgi przewidzianej w art. 67a § 1, 2 i 3 Ordynacji podatkowej stwierdzając, że strona świadomie wyzbywa się źródła dochodu, użyczając lokalu córce oraz, że od dnia powstania zaległości nie podjęła próby spłacenia chociażby części zaległości. W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej S. J. wskazał, że nie był świadomy obowiązku zapłaty podatku VAT od wynajmowanych lokali oraz że dokonał dwóch wpłat na czynności komornicze w kwocie 2.100 zł, z dochodu za wynajmowanie lokali użytkowych użyczonych córce, który to dochód w części przeznaczony jest na spłatę jego należności. Podnosi, że od kilku lat wraz z rodziną zajmuje się pozyskaniem runa leśnego i złomu celem spłat kredytu hipotecznego. Rozpatrując odwołanie, Dyrektor Izby Skarbowej przytoczył treść art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, wskazując, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych a więc zdarzeń w zasadzie niezależnych od sposobu postępowania podatnika, nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. W ocenie organu taka sytuacja nie występuje w rozpatrywanej sprawie. Organ podniósł, że podatnik świadomie zrezygnował z jedynego źródła przychodu jakim był czynsz z wynajmu lokali użytkowych, co nie było zdarzeniem losowym niezależnym od strony, podzielając ocenę organu I instancji, że działania te miały na celu uniknięcie zajęcia wierzytelności z tytułu czynszu na poczet zaległości podatkowych. Wskazał, że z materiału dowodowego wynika, że miesięczne wydatki dotyczące utrzymania jego rodziny wynoszą łącznie 1.667 zł, przedłożone dowody ze sprzedaży złomu dotyczą lat 2004-2005, a rachunek z dnia 18 lutego 2006 r. wskazuje dochód w wysokości 42,40 zł. W takiej sytuacji – gdy z przedłożonych przez stronę wyjaśnień i dokumentów nie wynika by strona posiadała stały miesięczny dochód, zdaniem organu rozłożenie zaległości na raty, byłoby ulgą pozorną i nie znajduje faktycznego uzasadnienia. Pozytywnej przesłanki do rozłożenia na raty zaległego podatku i umorzenia odsetek od zaległości podatkowej nie stanowi także brak wiedzy podatnika co do obowiązku rejestracyjnego w podatku od towarów i usług jak też podniesiony w odwołaniu fakt zawarcia umowy najmu lokali użytkowych z nieuczciwym kontrahentem. Ponadto w przedłożonych przez podatnika dokumentach nie stwierdzono dowodów potwierdzających, że nie otrzymywał on należnego czynszu z tytułu umowy najmu. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził też, że według dowodów zapłaty na poczet zaległości podatkowych oraz koszty egzekucyjne w łącznej kwocie 2.100 zł dokonane zostały w dniach 18 stycznia i 6 marca 2006 r. W związku z tymi zdarzeniami organ odwoławczy nie dał wiary wyjaśnieniom strony co do wysokości uzyskiwanych przez nią dochodów, uznając za uzasadnione stanowisko organu I instancji odmawiające rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w łącznej kwocie 17.874 zł oraz umorzenia odsetek za zwłokę od tych zaległości w łącznej kwocie 6.146 zł. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze na powyższą decyzję S. J. wnosi o jej uchylenie. Podnosi, że nie jest w stanie jednorazowo zapłacić zaległości oraz odsetek, gdyż oboje z żoną są bezrobotni i musieli zwrócić się do ośrodka pomocy społecznej oraz wskazuje, że obecnie rodzina utrzymuje się z czynszu uzyskiwanego przez córkę z wynajmu lokali. Wyjaśnia, że przychylna decyzja organu pozwoliłaby mu, po uzyskaniu pracy, na spłatę zobowiązań. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosi o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza zasad prawa materialnego ani przepisów postępowania podatkowego. Materialnoprawną podstawę decyzji stanowi art. 67a § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy na wniosek podatnika (z zastrzeżeniem niemającym zastosowania w sprawie), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może między innymi rozłożyć zapłatę podatku na raty lub umorzyć odsetki za zwłokę – o co wnioskował skarżący. Na wstępie wskazać należy, że decyzje wydane w oparciu o ten przepis są decyzjami o charakterze uznaniowym. Ustalenie przez organy podatkowe, że istnieje ważny interes podatnika lub interes publiczny, który uzasadniałby ewentualne zastosowanie przewidzianej w tym przepisie ulgi podatkowej stanowi przesłankę konieczną do rozważenia możliwości zastosowania ulgi, ale samo przez się nie zobowiązuje do wydania decyzji uwzględniającej wniosek strony – tj. rozłożenia zaległości podatkowych na raty bądź (i) umorzenia odsetek od tej zaległości. W zakresie uznaniowych decyzji administracyjnych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania czy w toku postępowania organ podatkowy w sposób wszechstronny i pełny wyjaśnił okoliczności faktyczne sprawy (art. 122 Ordynacji podatkowej) wyczerpująco zbierając i rozpatrując materiał dowodowy (art. 187 § 1 Ordynacji) i dokonał jego oceny bez naruszenia zasad wynikających z art. 191 Ordynacji podatkowej, uzasadniając swoje stanowisko zgodnie z art. 210 § 4 Ordynacji. Takich naruszeń w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził. Przedmiotem rozważań organów podatkowych były wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie – tj. okoliczności powstania zaległości podatkowej oraz sytuacja materialna podatnika i jego rodziny. Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, organy podatkowe rozpatrując przesłanki zastosowania ulgi, pod uwagę wzięły sytuację w jakiej podatnik znajduje się w chwili podejmowania decyzji w sprawie umorzenia zaległości, co w konsekwencji doprowadziło – w oparciu o zebrany materiał dowodowy – do odmowy wiarygodności zawartemu we wniosku twierdzeniu podatnika o uzyskiwanym z najmu lokalu użytkowego dochodzie w kwocie 1.450 zł miesięcznie. W powyższej sytuacji – i wobec braku wykazania jakiegokolwiek innego stałego dochodu podatnika, trudno odmówić racji organom podatkowym, gdy oceniają iż zastosowana ulga podatkowa w postaci rozłożenia zaległości podatkowej na raty byłaby ulgą pozorną. Zasadnie też organy podatkowe podniosły, że nadzwyczajną, niezależną od podatnika okolicznością uzasadniającą przyznanie ulgi nie może być ani nieznajomość prawa, która według podatnika spowodowała powstanie zaległości podatkowych, ani też fakt, że w okresie, w którym ciążył na nim niezapłacony podatek od towarów i usług pozbył się jedynego źródła dochodu, użyczając lokale użytkowe córce, która z tego tytułu otrzymuje czynsz. Uzasadnieniem ważnego interesu podatnika nie może bowiem być deklarowana przez niego chęć pomocy córce w zdobyciu wykształcenia. O istnieniu ważnego interesu podatnika, na który wskazano we wniosku o zastosowanie ulgi, decydują zobiektywizowane kryteria, a nie samo subiektywne przekonanie podatnika o potrzebie jej zastosowania. Nie istnieje zamknięty katalog zdarzeń i sytuacji, które mogą wskazywać na zaistnienie ważnego interesu podatnika, toteż można przez niego rozumieć i taki przypadek, gdy uiszczenie podatku mogłoby zachwiać podstawą egzystencji podatnika, czy też podatnik miałby pozostawać bez środków do życia i korzystać z pomocy społecznej. Nawet jednak przy zaistnieniu przesłanek wymienionych w art. 67a Ordynacji podatkowej, tj. gdy organ podatkowy stwierdzi wystąpienie sytuacji odpowiadającej, w jego ocenie, hipotezie normy prawnej zawartej w tym przepisie, konstrukcja prawna tego przepisu umożliwia mu działanie na zasadzie uznania, co nie oznacza dowolności w podejmowanym rozstrzygnięciu. W sytuacji, gdy z ustaleń organów podatkowych wynika, że przychody podatnika jak też córki nie równoważą kwoty wskazanych przez niego wydatków, podatnik jest właścicielem nieruchomości (budynku w J. ul. [...] i współwłaścicielem budynku przy ul. [...]) brak jest podstaw prawnych do uznania decyzji odmawiającej przyznania ulgi za wydaną z naruszeniem art. 191 Ordynacji podatkowej. W związku ze znajdującym się w aktach sprawy zaświadczeniem o ubieganiu się przez skarżącego o pomoc finansową z OPS zauważyć należy, że odmowa zastosowania ulgi nie stwarza stanu res iudicata, a w związku z tym zobowiązany do uiszczenia zaległości podatkowej może występować o jej udzielenie tak długo jak długo ta zaległość istnieje. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.