I SA/Lu 45/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r. postanawia : odmówić M. G. przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżąca w terminie do jego opłacenia złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy zaznaczając, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z unormowaniem art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co do zasady ponosi koszty swojego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym, chyba, że przepis szczególny zwalnia ją od tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie brak jest unormowania prawnego, które zwalniałoby stronę od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w całości jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w wyżej cytowanym art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej strony ubiegającej się o taką pomoc, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Na wstępie podnieść należy, że na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie niniejszej, strona skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi również w dwóch innych sprawach (sprawy o sygn. akt: I SA/Lu 46/10 i I SA/Lu 47/10). Zatem dokonując oceny możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę skarżącą w sprawie niniejszej, wzięto pod uwagę również wysokość kosztów sądowych w wyżej wymienionych sprawach. Odnosząc się do wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w sprawie niniejszej, stwierdzić należy, że żądanie strony przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie przez zwolnienie od kosztów sądowych, nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu (biorąc również pod uwagę koszty sądowe, jakie strona musi ponieść w pozostałych sprawach, w których została określona wysokość wpisu sądowego), z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej do kosztów sądowych należy zaliczyć koszt wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł (§ 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 221, poz. 2193/). Łączny koszt uiszczenia wpisów sądowych od skarg w sprawach, w których strona została wezwana do ich uiszczenia wynosi 524 zł (sprawy: I SA/Lu 45/10 – 100 zł; I SA/Lu 46/10 - 200 zł i I SA/Lu 47/10 - 224 zł) . Pozostałe ewentualne koszty sądowe, które mogą, ale nie muszą wystąpić tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczany na skutek zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie, opłata sądowa od zażalenia, wpis sądowy od ewentualnej skargi kasacyjnej, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł (za wyjątkiem wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej w sprawie I SA/Lu 47/10, który wyniósłby 112 zł, tj. połowę wpisu sądowego od skargi) - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych /Dz.U. Nr 221, poz.2192/ i § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Porównując wielkość kosztów sądowych w toczącym się postępowaniu (przy uwzględnieniu łącznych kosztów sądowych we wszystkich sprawach, w których wezwano stronę skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi) do jej sytuacji majątkowej i finansowej, uznać należy, że strona nie wykazała istnienia przesłanek przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też instytucja przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiąca pomoc państwa powinna być stosowana wobec osób, które ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną nie mogą tych kosztów uiścić bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu, strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Dochód miesięczny rodziny wynosi [...] zł brutto ([...] zł wynagrodzenie skarżącej i [...] wynagrodzenie męża). Ponadto strona podała, że w 2009r. otrzymała dwie nagrody pieniężne w wysokości ok. [...] zł brutto oraz trzynastą pensję w kwocie [...] zł brutto. Odnośnie stanu majątkowego skarżąca wykazała, że wraz z mężem są właścicielami mieszkania w [...] o pow. [...] m2, a poza tym nie posiadają innych nieruchomości, jak też zasobów finansowych. Natomiast jako stałe miesięczne wydatki strona wykazała: rata kredytu mieszkaniowego – [...] zł, rata kredytu studenckiego męża – [...] zł, czynsz – [...] zł, pozostałe opłaty (media, ubezpieczenia) – [...] zł, koszt czesnego za studia męża – [...] rocznie (tj. [...] zł miesięcznie). Powyżej opisane wydatki stanowią łączną kwotę [...] zł miesięcznie. Dodatkowo strona wskazała, że ponosi koszty związane z ubezpieczeniem i wykończeniem mieszkania, a także z wizytami i badaniami lekarskimi (jest w [...] miesiącu [...]), nie określiła jednakże ich wysokości. Porównując wielkość miesięcznych dochodów skarżącej i jej męża ([...] zł) do wykazanych przez nią koniecznych kosztów utrzymania ([...] zł), brak jest podstaw do uznania, że skarżąca nie dysponuje środkami pieniężnymi, które mogłaby przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych w sprawie niniejszej (jak i w sprawach I SA/Lu 46/10 i I SA/Lu 47/10), bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sam fakt zaciągnięcia kredytu hipotecznego nie stanowi samoistnej przesłanki przyznania prawa pomocy – zwolnienia od kosztów sądowych. Zaciągnięty przez stronę kredyt świadczy o jej zdolnościach płatniczych podczas gdy zwolnienie od kosztów sądowych przyznawane jest osobom, które pomimo największych starań nie są w stanie uiścić tych kosztów ze względu na niski dochód lub jego brak. Należy również zaznaczyć, że dla oceny zdolności płatniczych strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy istotna jest sytuacja materialna strony z daty złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dlatego też przyszłe zdarzenia i przewidywanie, iż w przyszłości sytuacja finansowa strony w związku z urodzeniem się dziecka, może ulec pogorszeniu nie wpływają na możliwość ponoszenia kosztów sądowych w chwili zgłoszenia żądania zwolnienia od obowiązku ich uiszczenia. Reasumując powyższe, skarżąca nie spełnia przesłanek określonych przepisem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a do przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie, bowiem nie wykazała, że poniesienie pełnych kosztów postępowania wiązałoby się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.