I SA/Lu 45/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Małgorzata Fita WSA Grzegorz Wałejko Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 września 2016 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji administracyjnej oddala skargę. I SA/Lu [...] Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2015r., Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia P. K. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] maja 2015r., nr [...] w przedmiocie zwrotu zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Dyrektora Izby Skarbowej w P. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Z jego uzasadnienia wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. (dalej: "organ egzekucyjny") prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora Izby Skarbowej w P. w związku z wnioskiem niemieckiej administracji podatkowej. W celu realizacji tego tytułu, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 6 marca 2015r., nr [...] dokonał zajęcia rachunku bankowego w [...] w Ł., który pismem z dnia 18 marca 2015r. poinformował o braku środków na zaspokojenie pełnej należności wynikającej z zajęcia. Odpis ww. zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego oraz zagraniczny tytuł wykonawczy i jego tłumaczenie na język polski, a także pouczenie o trybie wnoszenia zarzutów zostały uznane za doręczone skarżącemu skutecznie w dniu 26 marca 2015r. w trybie art. 44 K.p.a. Pismem z dnia 8 kwietnia 2015r. skarżący za pośrednictwem pełnomocnika wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W dniu [...] maja 2015r. organ egzekucyjny wydał postanowienie nr [...] o zwrocie zarzutów z dnia 8 kwietnia 2015r., powołując się na art. 66 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r., poz. 1619 z późn. zm., zwanej dalej: "u.p.e.a."), wskazując zarazem, że zarzuty dotyczące ww. tytułu wykonawczego winny być wniesione przed odpowiedni organ wnioskujący państwa członkowskiego, tj. [...]. [...], [...], [...]. W zażaleniu na to postanowienie zarzucono naruszenie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 11 października 2013r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz. U. z 2013r., poz. 1289, zwanej dalej: "ustawą o wzajemnej pomocy") poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy organ winien zastosować ust. 2 tego artykułu, a co za tym idzie rozpoznać zarzuty merytorycznie. Dyrektor Izby Skarbowej w rozpoznaniu tych zarzutów na wstępie wyjaśnił, że zaskarżone postanowienie zasadnie zostało wydane na podstawie art. 17a u.p.e.a. w zw. z art. 124 ust. 1 ustawy o wzajemnej pomocy, dodając, że w myśl pierwszego z powołanych przepisów, w przypadku wniesienia podania, z którego wynika, że organem właściwym w sprawie jest organ państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, podanie podlega zwrotowi wnoszącemu podanie, wraz z pouczeniem, że w sprawie będącej przedmiotem podania powinien wnieść podanie do organu właściwego państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym państwie. Zwrot podania następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Organ II instancji argumentował, że powyższy przepis został dodany do u.p.e.a. na podstawie art. 111 pkt 8 ustawy o wzajemnej pomocy, jednakże, zgodnie z art. 123 ust. 5 tej ustawy, do postępowań o których mowa w ust. 1, tj. do postępowań egzekucyjnych w administracji wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy o wzajemnej pomocy, ww. art. 17a ma zastosowanie w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W myśl zaś z art. 124 ust. 1 ustawy o wzajemnej pomocy, który obowiązuje od 21 listopada 2013r. na podstawie art. 129 cyt. ustawy, do wniosków państw członkowskich lub państwa trzeciego o udzielenie pomocy wniesionych do organu wykonującego przed 1 stycznia 2012r. i niezrealizowanych do dnia wejścia w życie ustawy zastosowanie mają przepisy działu I rozdziału 7 ustawy zmienianej w art. 111, w brzmieniu dotychczasowym, z wyłączeniem art. 66b § 3 i art. 66h § 2 i 4 tej ustawy, z tym że funkcje organu wykonującego sprawuje centralne biuro łącznikowe. Stosownie zaś do art. 124 ust. 2 ustawy o wzajemnej pomocy, do wniosków państwa członkowskiego lub państwa trzeciego o udzielenie pomocy wniesionych do organu wykonującego od dnia 1 stycznia 2012r. i niezrealizowanych do dnia wejścia w życie ustawy zastosowanie mają przepisy niniejszej ustawy. Odnosząc się do zarzutu, że w sprawie winien mieć zastosowanie art. 124 ust. 2 ustawy o wzajemnej pomocy, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, zasadnicze znaczenia miało ustalenie daty wniesienia przez niemiecką administrację podatkową wniosku o udzielenie pomocy do polskiej administracji, dodając, że w tym celu przeprowadził postępowanie wyjaśniające z udziałem Dyrektora Izby Skarbowej w P. oraz niemieckiej administracji podatkowej. Z dokonanych ustaleń wynikało, że w dniu 4 sierpnia 2015r. Biuro Wymiany Informacji Podatkowych w K. poinformowało, że wniosek niemieckiej administracji podatkowej o odzyskanie należności pieniężnych nr [...] wpłynął do Ministerstwa Finansów 20 lipca 2009r., natomiast z informacji uzyskanej od niemieckiej administracji podatkowej, że w okresie od 2007 do 2012 roku egzekucja nie była zawieszona, jednakże wniosek został przekazany polskiej administracji dopiero w dniu 14 lipca 2009r. Strona niemiecka wniosła o kontynuowanie postępowania egzekucyjnego. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny miał podstawy do zastosowania zarówno art. 17a u.p.e.a., jak i art. 124 ust. 1 ustawy o wzajemnej pomocy, dodając, że w zaskarżonym postanowieniu zawarte zostało też pouczenie o właściwym trybie wniesienia zarzutów przed organ państwa członkowskiego ([...], [...], [...], [...]). Dodatkowo Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że stosowne pouczenie o trybie wnoszenia zarzutów zostało wraz z odpisem przedmiotowego tytułu wykonawczego przesłane zobowiązanemu i uznane za doręczone w dniu 26 marca 2015r. w trybie art. 44 K.p.a. W pouczeniu tym wskazano, że zgodnie z art. 66 zf u.p.e.a., w trakcie postępowania egzekucyjnego wszczętego na wniosek obcego państwa zobowiązany zgłasza zastrzeżenia dotyczące zagranicznego tytułu wykonawczego lub należności pieniężnych objętych tym tytułem, zwane dalej "zarzutami" wyłącznie do właściwych władz tego państwa, zgodnie z prawem tego państwa. Od tego postanowienia skarżący wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zarzucając naruszenie art. 124 ust. 1 ustawy o wzajemnej pomocy poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy organ winien zastosować ust. 2 tegoż artykułu, a co za tym idzie rozpoznać zarzuty merytorycznie, pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym go postanowieniem organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi argumentował, że w sytuacji, gdy wniosek o udzielenie pomocy został złożony po 1 stycznia 2012r., zarzuty w sprawie egzekucji należy kierować do organu wykonującego. Złożenie wniosku przed tą datą stanowiłoby zaprzeczenie informacjom, jakich udzielił niemiecki organ podatkowy, iż od roku 2007 do roku 2012 sprawa skarżącego była zawieszona. Skoro zaś według niemieckiego organu podatkowego sprawa została zawieszona, to nie jest możliwym złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej w drodze pomocy. Natomiast jeśliby przyjąć, że rzeczywiście sprawa nie uległa zawieszeniu w podanych okresach i wniosek wpłynąłby przed styczniem 2012r., to w tych okolicznościach uznać należało, że roszczenie i tak jest przedawnione, a polski organ podatkowy nie może prowadzić egzekucji. Pełnomocnik skarżącego zarzucił, że w zaskarżonym postanowieniu brak wskazania daty złożenia wniosku do organu wykonującego. Nie może on być poczytywany tożsamo z dniem wystawienia niemieckiego tytułu wykonawczego, gdyż z literalnego brzmienia przepisu art. 124 ustawy o wzajemnej pomocy wynika jednoznacznie, iż znaczenie ma data wpływu do organu wykonującego, a ta z kolei winna być zbliżona czasookresem do dnia wystawienia polskiego tytułu wykonawczego, tj. do dnia 13 listopada 2014r. Trudno bowiem wyobrazić sobie sytuację, gdy polski organ podatkowy nie rozpatrzył wniosku wierzyciela przez okres co najmniej 2,5 roku. Co więcej takie zachowanie organu stoi w sprzeczności z fundamentalną zasadą postępowania administracyjnego wyrażonego w art. 8 K.p.a. umacniania zaufania obywateli do organów. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Poza sporem pozostaje, że organ egzekucyjny prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] listopada 2014r., I nr [...] wystawionego w związku z wnioskiem niemieckiej administracji podatkowej przez Dyrektora Izby Skarbowej w P. (k. 1). W celu jego realizacji organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 6 marca 2015r., nr [...] [...] dokonał zajęcia rachunku bankowego w [...] w Ł. (k. 6), przy czym z jego odpowiedzi wynikało, że brak jest środków na zaspokojenie pełnej należności wynikającej z zajęcia (k. 7). Odpis ww. zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego oraz zagraniczny tytuł wykonawczy i jego tłumaczenie na język polski, a także pouczenie o trybie wnoszenia zarzutów zostały uznane za doręczone zobowiązanemu w dniu 26 marca 2015r., w trybie art. 44 K.p.a. (k. 6a). Pismem z dnia 8 kwietnia 2015r. zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (k. 9). W dniu [...] maja 2015r. organ egzekucyjny wydał postanowienie I nr [...] [...] o ich zwrocie, powołując się na art. 66 zf u.p.e.a. oraz wskazując, że zarzuty dotyczące przedmiotowego tytułu wykonawczego winny być wniesione przed odpowiedni organ wnioskujący państwa członkowskiego, tj. [...]. [...], [...], [...] (k. 10). W zażaleniu od tego postanowienia (k. 11) zarzucono naruszenie art. 124 ust. 1 ustawy o wzajemnej pomocy poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy organ winien zastosować ust. 2 tego artykułu, a co za tym idzie rozpoznać zarzuty merytorycznie. Przedmiotem sporu jest kwestia dopuszczalności wniesienia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora Izby Skarbowej w P., w związku z wnioskiem niemieckiej administracji podatkowej. W sporze tym należy przyznać rację organom administracji. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w rozpatrywanej sprawie należy stosować zarówno przepisy u.p.e.a., jak i przepisy ustawy o wzajemnej pomocy. Obie te ustawy zawierają bowiem przepisy odnoszące się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego w związku z udzielaniem wzajemnej pomocy innemu państwu członkowskiemu Unii Europejskiej. Nie są to regulacje sprzeczne, ale uzupełniające wobec siebie. Jest poza sporem, że należność dochodzona w rozpatrywanej sprawie jest należnością, o której mowa w art. 2 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Z mocy przepisów unijnych, polskie organy egzekucyjne udzielające pomocy innemu państwu członkowskiemu nie są właściwe w sprawach zaskarżania przez zobowiązanego tytułów wykonawczych, na podstawie których jest dochodzona należność. Jeżeli zobowiązany wniesie takie zarzuty do polskiego organu egzekucyjnego, to należy poinformować go o trybie wnoszenia zarzutów (zob. art. 14 ust. 1 dyrektywy Rady 2010/24/UE z dnia 16 marca 2010r. w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń - [...]). Nie przekazuje się wówczas zarzutów właściwym organom państwa występującego o udzielenie pomocy. Podstawę do zwrotu podania stanowi wówczas art. 17a u.p.e.a., zgodnie z którym w przypadku wniesienia podania, z którego wynika, że organem właściwym w sprawie jest organ państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, podanie podlega zwrotowi wnoszącemu podanie, wraz z pouczeniem, że w sprawie będącej przedmiotem podania powinien wnieść podanie do organu właściwego państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym państwie. Zwrot podania następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Powyższy przepis – jak słusznie zauważył organ odwoławczy – został dodany do u.p.e.a. na podstawie art. 111 pkt 8 ustawy o wzajemnej pomocy, z mocą obowiązującą od dnia od 21 listopada 2013r. W myśl art. 123 ust. 5 ustawy o wzajemnej pomocy, do postępowań o których mowa w ust. 1, tj. do postępowań egzekucyjnych w administracji wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy o wzajemnej pomocy, art. 17a ma zastosowanie w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Z kolei stosownie do art. 124 ust. 1 tego aktu, na podstawie art. 129, do wniosków państw członkowskich lub państwa trzeciego o udzielenie pomocy wniesionych do organu wykonującego przed 1 stycznia 2012r. i niezrealizowanych do dnia wejścia w życie ustawy zastosowanie mają przepisy działu I rozdziału 7 ustawy zmienianej w art. 111, w brzmieniu dotychczasowym, z wyłączeniem art. 66b § 3 i art. 66h § 2 i 4 tej ustawy, z tym że funkcje organu wykonującego sprawuje centralne biuro łącznikowe. Zgodnie zaś z art. 124 ust. 2 ustawy o wzajemnej pomocy, do wniosków państwa członkowskiego lub państwa trzeciego o udzielenie pomocy wniesionych do organu wykonującego od dnia 1 stycznia 2012r. i niezrealizowanych do dnia wejścia w życie ustawy zastosowanie mają przepisy niniejszej ustawy. Jak wynika z akt sprawy, prowadzone przez organ odwoławczy z udziałem Dyrektora Izby Skarbowej w P. oraz niemieckiej administracji podatkowej postępowanie wyjaśniające wykazało, że wniosek niemieckiej administracji podatkowej o odzyskanie należności pieniężnych nr [...] wpłynął do Ministerstwa Finansów w dniu 20 lipca 2009r. (k. 14, 17), tak więc miały do niego zastosowanie przepisy działu I rozdziału 7 ustawy zmienianej w art. 111 (czyli u.p.e.a.), w brzmieniu dotychczasowym, z wyłączeniem art. 66b § 3 i art. 66h § 2 i 4 tej ustawy. Z kolei, z informacji uzyskanej od niemieckiej administracji podatkowej wynikało, że w okresie od 2007 do 2012 roku egzekucja nie była zawieszona, jednakże wniosek został przekazany polskiej administracji dopiero w dniu 14 lipca 2009r., a strona niemiecka wniosła o kontynuowanie postępowania egzekucyjnego (k. 19. 19a). W myśl obowiązującego w stanie faktycznym sprawy przepisu art. 66 zf § 1 u.p.e.a., w trakcie postępowania egzekucyjnego wszczętego na wniosek obcego państwa zobowiązany zgłasza zastrzeżenia dotyczące zagranicznego tytułu wykonawczego lub należności pieniężnych objętych tym tytułem, zwane dalej "zarzutami", wyłącznie do właściwych władz tego państwa, zgodnie z prawem tego państwa. O wniesionych zarzutach zobowiązany może powiadomić organ wykonujący lub organ egzekucyjny. Mając na uwadze powyższe ustalenia, organ II instancji zasadnie stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny miał podstawy do zastosowania zarówno art. 17a u.p.e.a., jak i art. 124 ust. 1 ustawy o wzajemnej pomocy. Wydając zaskarżone postanowienie organ egzekucyjny w jego uzasadnieniu zawarł też pouczenie o właściwym trybie wniesienia zarzutów przed organ państwa członkowskiego, wskazując stosowny adres. Pouczenie o trybie wnoszenia zarzutów zostało także wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego przesłane zobowiązanemu i uznane za doręczone w dniu 26 marca 2015r. w trybie art. 44 K.p.a. W pouczeniu tym wskazano, że zgodnie z art. 66zf u.p.e.a., w trakcie postępowania egzekucyjnego wszczętego na wniosek obcego państwa zobowiązany zgłasza zastrzeżenia dotyczące zagranicznego tytułu wykonawczego lub należności pieniężnych objętych tym tytułem, zwane dalej "zarzutami" wyłącznie do właściwych władz tego państwa, zgodnie z prawem tego państwa. Reasumując, skonstatować należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Z tych też względów na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.