I SA/Lu 451/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Sygn. akt I SA/Lu [...] UZASADNIENIE M. Z. wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] marca 2017 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. w kwocie [...]zł wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. W złożonym na tę okoliczność wniosku oświadczyła, że gospodarstwo domowe prowadzi razem z bezrobotnym mężem. Samo również w chwili obecnej nie osiąga żadnego dochodu. Aktualnie w związku z wszczętym postępowaniem egzekucyjnym ma zajęte rachunki bankowe. Majątek jaki posiada to 928 szt. akcji [...] spółka komandytowo-akcyjna o wskazanej wartości 0 zł oraz spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego o pow. 60 m2. Mieszkanie to w chwili obecnej jest wynajmowane za kwotę [...]zł miesięcznie z czego skarżąca opłaca czynsz w kwocie 550 zł. Kwota 700 zł jaka pozostaje skarżącej z tego tytułu jest jedynym źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny. Z tego względu - jak wskazała - nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Obecnie skarżąca wraz z mężem zamieszkuje w domu należącym do ich córki przebywającej za granicą, która to ponosi koszty jego utrzymania (opłaty za media). Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej strony, wezwaniem referendarza sądowego z dnia 19 czerwca 2017 r. wydanym na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej "P.p.s.a.") zobowiązano ją do złożenia określonych dokumentów i oświadczeń. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżąca złożyła: wyciągi z posiadanych rachunków bankowych, zeznanie podatkowe za 2016 r. oraz odpowiednie wyjaśnienia. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na jakiekolwiek uwzględnienie. Tytułem wstępu podkreślić należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych. Prawo pomocy stanowi bowiem wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich i jako instytucja wyjątkowa powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. W niniejszej sprawie skarżąca wnosi o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Warunki jakie powinna spełnić by skorzystać z tego prawa określa art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w tym zakresie następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to więc, że co do zasady na przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym mogą liczyć te osoby, których sytuacja materialna jest bardzo ciężka i nie mają żądnej możliwości zdobycia jakichkolwiek środków pozwalających na samodzielne poniesienie kosztów sądowych. Pamiętać zarazem należy, że przedmiotem badania przy analizie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy. Oceniając z tej perspektywy wniosek strony skarżącej, uwzględniwszy jednocześnie powyższe uwagi teoretyczne, referendarz sądowy nie znalazł podstaw do uznania go za zasadny. Mianowicie, po pierwsze w jego ocenie sytuacja finansowa i stan majątkowy strony nie pozwalają na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie, a po drugie przedstawiona przez stronę sytuacja dochodowa całkowicie rozmija się z uzyskanym na wezwanie materiałem dowodowym. Konkluzja taka nasuwa się w wyniku analizy wyciągów z rachunków bankowych skarżącej oraz jej małżonka, które stanową wystarczający i zarazem przesądzający o treści rozstrzygnięcia argument. Mianowicie ze złożonych wyciągów z rachunków bankowych skarżącej i jej małżonka jednoznacznie wynika, że skarżąca była w stanie wygospodarować kwoty celem opłacenie kosztów niniejszego postępowania w całości. Dysponowała bowiem środkami pieniężnymi, które wielokrotnie, przewyższały wymagane koszty sądowe w niniejszej sprawie. Tytułem przykładu można wskazać, że w dniu 11 marca 2017 r., tj. dziewięć dni przed otrzymaniem zaskarżonej decyzji, suma środków na rachunku bankowym N. B. skarżącej wynosiła 11.054,09 zł. Ponadto w miesiącach marzec-maj 2017 r. następowało wielokrotne zasilanie tego konta zarówno przez osoby fizyczne jak i prawne w tym przez K. F. spółka komandytowo-akcyjna w której skarżąca posiada udziały znacznej wielkości. Przywołane okoliczności całkowicie podważają twierdzenia skarżącej o braku dochodów oraz środków finansowych na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Również analiza wyciągu z rachunku bankowego należącego do małżonka skarżącej (B. P.) wskazuje na nieprawdziwość twierdzeń strony odnoście jego sytuacji dochodowej i finansowej. Mianowicie rachunek ten w analizowanym okresie zasilany był nie tylko wpłatami z tytułu wynajmu posiadanego mieszkania lecz również innymi pochodzącymi od różnych osób fizycznych i prawnych. I tak dla przykładu stan środków na koncie małżonka skarżącej w dniu 14 marca 2017 r. wynosił 2.500 zł, w dniu 3 kwietnia - 7.672,23 zł, zaś w dniu 2 maja 2017 r. - 5.074,06 zł. Powyższe fakty całkowicie podważają twierdzenia skarżącej o braku środków finansowych na poniesienie kosztów postępowania sądowego, które nie znajdują jakiegokolwiek potwierdzenia w treści rozpatrywanych dokumentów. Co więcej wszczynając spór przed Sądem, skarżąca powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winna ona zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia tych kosztów. Poczynione wyżej uwagi pozwoliły na negatywną ocenę działań skarżącej zmierzających do przeniesienia ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa, a w ostatecznym rozrachunku na innych obywateli. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. referendarz sądowy orzekł jak na wstępie.