I SA/Lu 452/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Sędziowie NSA Anna Kwiatek,, WSA Bogusław Wiśniewski (spr.), Protokolant Asystent sędziego Anna Strzelec, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 listopada 2006 r. sprawy ze skargi A SA w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych - oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w oparciu o art.64c § 1 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tekst jedn. Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ) określił, na wniosek A S.A wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązaną spółkę na podstawie tytułu wykonawczego [...] na kwotę 1549 złotych. W uzasadnieniu postanowienia podano, że organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne w stosunku do A S.A na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Urząd Miejski obejmującego zaległość w podatku od nieruchomości za miesiąc lipiec 2004r. w kwocie 23 792, 80 złotych .W trakcie postępowania dokonano zajęcia wierzytelności w rachunku bankowym spółki w Banku WBC S.A. Oddział w L., co skutkowało powstaniem kosztów egzekucyjnych na kwotę 1549 złotych. Kwota ta została wyegzekwowana w dniu 16 sierpnia 2005r. W zażaleniu na powyższe postanowienie A S.A. domagała się jego uchylenia, a nadto orzeczenia, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sprawie było niezgodne z prawem i w konsekwencji nakazania zwrotu pobranych od spółki kosztów egzekucyjnych . Zdaniem skarżącej spółki wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, naruszono bowiem przepisy art.19, 22 § 2 i 3 , art.27 § 1,3,4,5 oraz art.29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Naruszenia te miałyby polegać na nie zamieszczeniu w tytule wykonawczym stanowiącym podstawę egzekucji stawki należnych odsetek za zwłokę oraz podstawy pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej. Spółka zwróciła także uwagę, że w tytule wykonawczym jako wierzyciela wskazano Urząd Miejski zamiast Burmistrza Miasta i Gminy. Ponadto, w mniemaniu zobowiązanej, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego nie był właściwym organem egzekucyjnym do prowadzenia wobec niej egzekucji. Spełnia ona bowiem kryteria uznania za duży podmiot zgodnie z art.5 ust.9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych, w związku z czym właściwym organem egzekucyjnym jest urząd utworzony dla obsługi tzw. dużych podatników. Rozpatrujący zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Organ odwoławczy podkreślił, że kwestie prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ oraz braki tytułu wykonawczego w rozumieniu art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mogły być przedmiotem zarzutu zgłaszanego w trybie art.33 pkt.9 i10 tej ustawy. Spółka jednak mimo właściwego pouczenia zawartego w doręczonym jej tytule wykonawczym , z takiej możliwości nie skorzystała. Zatem, w przekonaniu organu odwoławczego, podnoszenie tych okoliczności na etapie zażalenia na postanowienie wydane w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego nie znajduje uzasadnienia. Podkreślono przy tym, że zarówno zasadność jak i wysokość ustalonych kosztów postępowania egzekucyjnego nie budzą wątpliwości. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zgodne z prawem, co wyklucza zwrot kosztów postępowania egzekucyjnego zobowiązanej spółce. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A S.A. zarzuciła rozstrzygnięciu Dyrektora Izby Skarbowej: po pierwsze: naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art.64 c § 1 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegające na przyjęciu, że naruszenie art.29 § 2 w związku z art.27 § pkt.1, 3, 5 tej ustawy może być podstawą tylko zarzutu o którym mowa w art.33 ustawy, a nie świadczy o niezgodnym z prawem wszczęciu i prowadzeniu postępowania egzekucyjnego w sprawie; po drugie: naruszenie art.124 § 2 kpa w związku z art.107 § 1 i 3 ustawy poprzez nie zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przyczyn nie uznania podnoszonego wyżej zarzutu; po trzecie: naruszenie art.7 kpa poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności podnoszonej okoliczności wszczęcia egzekucji z naruszeniem prawa; po czwarte: naruszenie art.7 i 8 kpa poprzez uznanie, ze dopuszczalne jest czerpanie przez organ egzekucyjny kosztem majątku zobowiązanego zysków z postępowania egzekucyjnego wszczętego i prowadzonego z naruszeniem prawa, podczas, gdy art.64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że koszty postępowania egzekucyjnego wszczętego i prowadzonego niezgodnie z prawem nie mogą obciążać zobowiązanego. Formułując powyższe zarzuty spółka domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia, a ponadto orzeczenia, że nie podanie w treści tytułu wykonawczego oznaczenia wierzyciela, podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności i stawki odsetek za zwłokę stanowi naruszenie art.27 § 1 pkt.1,3 i 5 ustawy a w konsekwencji przesłankę niedopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego i nakazania zwrotu wyegzekwowanych kosztów egzekucji wraz z należnymi odsetkami. Spółka zaznaczyła, że nie złożenie zarzutów w trybie art.33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie miało żadnego znaczenia w przedmiotowej sprawie. Złożenie bowiem zarzutu stanowi środek zaskarżenia służący dłużnikowi przeciw prowadzeniu postępowania egzekucyjnego jako całości, natomiast kwestia zaskarżenia wysokości kosztów egzekucyjnych od podmiotu zobowiązanego do ich zapłaty odbywa się w trybie art.64c § 3 tej ustawy. Złożenie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji lub skargi na czynności egzekucyjne jest jedynie dowodem w sprawie , nie przesądzającym o treści rozstrzygnięcia. Brak jest bowiem przepisu stanowiącego, że złożenie zarzutu z mocy prawa stanowi podstawę do nieobciążania dłużnika kosztami postępowania. Według skarżącej prawidłowość wszczęcia i prowadzenia egzekucji nie jest uzależniona od faktu czy zobowiązany znając prawo złoży stosowny zarzut, lecz od okoliczności rzetelnego wypełnienia przez organ egzekucyjny nałożonych nań ustawowo obowiązków. Złożenie zarzutów nie sanuje postępowania organu egzekucyjnego. Skoro naruszenie art. 29 wspomnianej ustawy stanowi także podstawę umorzenia postępowania, to w przypadku upływu terminu do złożenia stosownego zarzutu, zasadnym jest kwestionowanie obciążanie dłużnika samymi kosztami postępowania egzekucyjnego. Jak bowiem zaznaczono, gdyby organ egzekucyjny przestrzegał treści tego przepisu nie doszłoby do wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Ma on obowiązek sprawdzenia poprawności tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela, a w razie stwierdzonej wadliwości powinien odesłać go wierzycielowi. Tymczasem, mimo wad tytułu wykonawczego polegającego na wadliwym oznaczeniu wierzyciela, nie zamieszczeniu w nim wysokości należnych odsetek, terminu od którego się je nalicza oraz ich rodzaju i stawek, a także podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia do czego obliguje art.27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wszczęto egzekucję i to mimo, że niespełnienie jakiegokolwiek warunku wymienionego w tym przepisie skutkuje niemożnością jej wszczęcia i prowadzenia . Przedstawione zarzuty spółka potwierdziła w piśmie procesowym z dnia 7 listopada 2006r, przy czym skarżąca podkreśliła, że postępowanie toczy się nie z powodu podniesionych przez nią zarzutów, jak twierdzi organ odwoławczy, ale dotyczy kwestii obciążenia jej jako zobowiązanej kosztami egzekucyjnymi powstałymi w sprawie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami ) sądowa kontrola legalności zaskarżonych aktów dokonywana jest w granicach sprawy administracyjnej rozstrzygniętej danym aktem. Dla określenia granicy sądowej kontroli niezbędne jest więc oznaczenie przedmiotowych i podmiotowych elementów wyznaczających sprawę administracyjną rozstrzygniętą zaskarżonym aktem. W sytuacji, gdy postępowanie wszczęte zostało na wniosek uprawnionego podmiotu, treść wniosku przesądza o przedmiotowym zakresie sprawy podlegającej rozstrzygnięciu przez organ administracyjny ( por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1990r. sygn. akt I SA 367/90 ONSA 1990/2-3/47). Przedmiotem postępowania w rozpoznawanej sprawie było ustalenie, na wniosek A S.A. z dnia 29 września 2005r. kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Urząd Miejski obejmującego zaległość w podatku od nieruchomości za miesiąc lipiec 2004r. w kwocie 23 792, 80 złotych. Koszty te zostały ustalone postanowieniem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] marca 2006r. na podstawie art.64c ustawy z dnia o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. ( tekst jedn. Dz. U. z 2005r.Nr.229, poz. 1954 ze zmianami ). Z postanowienia wynika ponadto, że zostały one wyegzekwowane od skarżącej. Wspomniane postanowienie wyczerpywało więc zakres złożonego żądania. Zawartego w tym postanowieniu rozstrzygnięcia co do wysokości kosztów spółka nie kwestionowała. W postępowaniu odwoławczym powołując się na wadliwość tytułu wykonawczego oraz niewłaściwość organu prowadzącego egzekucję, domagała się natomiast rozstrzygnięcia w przedmiocie niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji oraz zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych. W zaskarżonym postanowieniu trafnie zauważono, że zarzuty zażalenia spółki dotyczyły okoliczności, które mogły być przedmiotem zarzutów podniesionych w trybie art. 33 pkt.9 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W istocie zmierzały zatem do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy rozstrzygniętej postanowieniem organu egzekucyjnego. Zakres rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy wyznaczony był zakresem rozstrzygnięcia organu I instancji. Organ odwoławczy nie mógł samodzielnie zmienić rodzaju sprawy, bowiem w postępowaniu odwoławczym mogła być rozpoznana i rozstrzygnięta sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Z tego względu w sprawie zakończonej postanowieniem o ustaleniu kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny nie był uprawniony do badania okoliczności wskazujących na niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji , o czym stanowi art.64c § 3 ustawy . Jak już podano, okoliczności te mogły stanowić przedmiot rozpoznania na podstawicie wniesionych zarzutów w trybie art.33 pkt.9 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Treść art.64c § 3 tej ustawy nie stanowi podstawy do rozstrzygania o niezgodnym z prawem wszczęciu i prowadzeniu postępowania egzekucyjnego, lecz stanowi podstawę prawną do zwrotu kosztów egzekucyjnych zobowiązanemu i ewentualnego obciążenia nimi wierzyciela w sytuacji, gdy po ich pobraniu stwierdzone zostanie, że egzekucja była prowadzona niezgodnie z prawem .Fakt ten może zostać stwierdzony jedynie w postępowaniu mającym wykazać, że egzekucja została wszczęta i prowadzona niezgodnie z prawem, a więc wszczętym na skutek złożonych zarzutów. Przepis art.64c § 3 ustawy stwierdza, że zobowiązanemu zwraca się koszty egzekucyjne gdy okaże się , że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne prawem. Zakłada on zatem, że zwrot tych kosztów następuje po wcześniejszym stwierdzeniu tego faktu, co przesadza, ze przepis ten nie może stanowić podstawy do czynienie co do tego faktu ustaleń w postępowaniu o ustalenie kosztów postępowania egzekucyjnego. Skoro skarżąca nie zgłosiła zarzutów, mimo że była prawidłowo pouczona o takim uprawnieniu, to nie mogła skutecznie wskazywać na naruszenie przez ten organ przepisów art.19, 22 §§ 2i3, art.27 §1 pkt.1,3,5 i 7 oraz art. 29 § 2 wzmiankowanej ustawy , powołanych w skardze ( por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2006r. sygn. akt III SA/WA 1750/06 nie publ. ). W sprawie bezspornym jest , że skarżąca nie składała zarzutów w odrębnym postępowaniu. Oznacza to, że wykluczona jest możliwość ich podnoszenia w postępowaniu dotyczącym ustalenia kosztów egzekucyjnych. Postępowanie w tym przedmiocie toczy się z udziałem jednego z uczestników postępowania egzekucyjnego, co również uniemożliwia podnoszenie w jego ramach zarzutów, co do których musi mieć możliwość wypowiedzenia się każdy z uczestników postępowania egzekucyjnego. Uznać należy, że wniosek spółki w sprawie ustalenia kosztów egzekucyjnych został odpowiednio rozpatrzony, a zatem nieuzasadnione są zarzuty skargi naruszenia art.6, 7, 8, 124 § 2 w związku zart.107 §§ 1 i 3 kpa w związku z art.18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z powyższych względów na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr.153, poz,1270 ze zmianami )skargę należało oddalić.