I SA/Lu 454/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Gdulewicz (spr.), Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Ryniec,, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Lachowska, po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2005 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej od środków transportowych - oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania L. K. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] czerwca 2004 r., Nr [...] odmawiającej umorzenia zaległości w podatku od środków transportowych w kwocie 4.146,00 zł - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ podatkowy I instancji odmawiając podatnikowi umorzenia zaległości w podatku od środków transportowych stwierdził, iż skorzystanie z tego rodzaju ulgi stanowi doraźną pomoc i możliwe jest tylko w przypadkach losowych, a trudności finansowe, którymi podatnik motywuje swój wniosek takiego przypadku nie stanowią, a w gminie większość rodzin znajduje się w jeszcze trudniejszej sytuacji finansowej. Od powyższej decyzji L. K. wniósł odwołanie. Podniósł, że sprzedając w dniu [...] stycznia 2000 r. samochód uważał, że kupujący dopełnił formalności zgłoszenia tego faktu w Starostwie Powiatowym. Wyjaśnił, iż w dniu [...] kwietnia 2002 r. wyrejestrował działalność gospodarczą, a następnie po sporządzeniu nowej umowy kupna – sprzedaży tego samochodu w dniu [...] listopada 2003 r. zgłosił ten fakt organom samorządowym. Zaznaczył, iż w takiej sytuacji rozstrzygnięcie organu podatkowego I instancji jest dla niego krzywdzące, gdyż przedmiotowe zaległości powstały przecież nie z jego winy lecz z braku znajomości przepisów. W złożonym dodatkowo piśmie wyjaśnił, iż stan jego rodziny się znacznie pogorszył. On sam od [...] maja 2004 r. już nie pracuje z powodu swojej choroby. Ma na utrzymaniu niepracującą żonę i troje dzieci w wieku szkolnym , a wiek w którym się znajduje (56 lat) utrudnia mu znalezienie pracy. Wyjaśnił, że aby utrzymać rodzinę i opłacić rachunki zmuszony był sprzedać część swojego inwentarza, a sad i pole które posiada jest słabej jakości (sad ma 57 lat, a pole to grunty IV i V klasy) i nie przynosi odpowiednich korzyści. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie nie znalazło podstaw do jego uwzględnienia. Powołując się w uzasadnieniu swojej decyzji na art. 67 ( 1 Ordynacji podatkowej podniosło, że decyzja w sprawie umorzenia zaległości podatkowych ma charakter uznaniowy, zaś kwalifikacja prawna rzetelnie ustalonych okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nie jest wiążąco narzucona przepisami prawa. Oznacza to, że organ podatkowy podejmując decyzję w ramach uznania administracyjnego może nie podzielić poglądu podatnika o występowaniu przesłanek umorzenia zaległości podatkowych. Nawet więc w sytuacjach wystąpienia okoliczności wynikających z ważnego interesu podatnika organ podatkowy nie jest bezwzględnie zobowiązany by przedmiotową ulgę zastosować. Kolegium zaznaczyło również, iż wiele podatników, w obecnym stanie gospodarczym naszego kraju, boryka się z wieloma kłopotami, a stwierdzenie, że podatnik znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej nie może stanowić podstawy uwzględnienia wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. Podkreśliło również, iż jeżeli podatnik nie jest wstanie uregulować jednorazowo powstałych zaległości może zwrócić się z wnioskiem do organu I instancji o rozłożenie ich na raty. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc, iż zaskarżone orzeczenie jest dla niego krzywdzące i niezrozumiałe. Ponownie podkreślił, iż sporne zaległości powstały nie z winy umyślnej podatnika lecz z innych przyczyn, tj. nieznajomości przepisów, choroby, załamania psychicznego z powodu braku możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych małoletnich dzieci, braku pracy. Zarzucił, że organy podatkowe nie wzięły pod uwagę wszystkich okoliczności przemawiających za umorzeniem całości lub w części zaległości w podatku od środków transportowych wraz z odsetkami. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz.1269 oraz art. 3 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm) - stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowił art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm., obecnie Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz.60 ). Przepis ten stanowi, iż w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Jak już wyjaśniło Kolegium, decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy, co oznacza, że do organu podatkowego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Prawem do umorzenia zaległości podatkowej dysponuje więc zawsze tylko organ podatkowy. Oznacza to, że jeżeli wystąpią zdarzenia lub okoliczności nadzwyczajne, to organ podatkowy jest władny do ich oceny w aspekcie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego i może, ale nie musi umorzyć zaległość podatkową. Uznaniowa konstrukcja omawianego przepisu praktycznie uchyla spod kontroli legalności wydanej przez organ decyzji, ponieważ decyzja negatywna nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy przypadki uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym wystąpiły, jak i wtedy, gdy nie występują (zob. wyrok NSA z 22 listopada 2001 r. SA/Sz 1228/00, LEX nr 78299 ). Sądowa kontrola decyzji uznaniowej polega tylko i wyłącznie na zbadaniu czy przed podjęciem decyzji organ podatkowy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie decyzji i jego zgodności z art. 122, 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej. Stwierdzenie, że decyzja nie jest dowolna, bo ma oparcie w zebranym materiale dowodowym i jego ocenie, wyklucza ingerencję w swobodny wybór dokonany przez organ podatkowy zgodnie z dyspozycją przepisu prawa materialnego ( zob. też wyrok NSA z 28 listopada 2001 r., SA/Sz 1292/00, LEX nr 78300 i wyrok NSA z 16 stycznia 2002 r. III SA 2302/00, LEX nr 53606 ). W ocenie Sądu organy podatkowe, z zachowaniem obowiązujących zasad szczegółowo ustaliły sytuację materialną i rodzinną skarżącego. Wskazały, iż L. K. wraz z rodziną – żoną i trojgiem dzieci w wieku szkolnym utrzymuje się z gospodarstwa rolnego o pow. 2,04 ha. Posiada sad owocowy, a w dacie wydania decyzji przez organ podatkowy I instancji - bowiem przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie zaległości podatkowych organ podatkowy ma obowiązek brać pod uwagę przede wszystkim sytuację, w jakiej podatnik znajduje się w chwili, gdy podejmowana jest decyzja w sprawie umorzenia zaległości podatkowej - posiadał dodatkowe źródło dochodu w wysokości 420 zł, pracując jako kierowca na 1/3 etatu w prywatnej firmie – protokół o stanie majątkowym podatnika – k.4 akt podatkowych. Prawidłowo również organ podatkowy I instancji wskazał, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa – art. 9 pkt 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. ( Dz. U z 2002 r. Nr 9 poz.84 ze zm. ) obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany. Z akt wynika, że wyrejestrowanie pojazdu miało miejsce dopiero w listopadzie 2003 roku, dlatego też argumenty strony, iż sprzedaż samochodu nastąpiła w 2000 roku lecz pierwotna umowa zaginęła i sporządzono ponowną w 2003 roku nie mogły zasługiwać na uwzględnienie przy ocenie zaistnienia ważnego interesu podatnika, która to ewentualnie przesłanka mogłaby stanowić o umorzeniu zaległości podatkowych. Ponadto zauważyć należy, iż ważny interes podatnika będzie miał miejsce niewątpliwie w sytuacji, gdy to z powodów nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie zaległości podatkowych uregulować. Muszą więc to być okoliczności niezależne od sposobu postępowania podatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które nie miał on wpływu. Oceniając okoliczności faktyczne mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i analizując powołane przez skarżącego argumenty: nieznajomości prawa, choroby - nieudokumentowanej w żaden sposób, trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej - niewielkie gospodarstwo rolne w tym stary sad owocowy, niewielkie dodatkowe źródło dochodu w wysokości 420 zł, które skarżący od maja 2004 r. utracił, skromne warunki mieszkaniowe organy podatkowe nie znalazły podstaw do uwzględnienia wniosku strony, a zdaniem składu orzekającego takiej oceny materiału dowodowego nie można uznać za dowolną. Pamiętać również należy, że umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, bowiem zasadą jest płacenie podatków. Z tego powodu wszelkie ulgi, stanowiące wyjątek od zasady powszechności opodatkowania, powinny być stosowane jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Niewątpliwie trudna w chwili obecnej sytuacja materialna skarżącego nie może jednak być jedyną podstawą do uznania, iż przekroczone zostały zakreślone przez prawo granice uznania administracyjnego w przypadku odmowy umorzenia zobowiązania podatkowego (zob np. wyrok NSA z 21 maja 1999 r., I SA/Lu 262/98, LEX nr 40044). Wobec powyższego uznając, iż zaskarżona decyzja wydana została bez naruszenia przepisów postępowania podatkowego, mającego wpływ na wynik sprawy, oraz przepisów prawa materialnego, które były podstawą jej wydania i działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę jako bezzasadną oddalić.