I SA/Lu 455/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Prawomocnym postanowieniem z dnia 30 października 2014 r., I SA/Lu 455/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił wniosek J. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2014 r., Nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. Ponownie wezwany do uiszczenia wpisu od skargi J. H. kolejny raz wniósł o przyznanie prawa pomocy, tym razem w zakresie całkowitym. Uzasadniając wniosek wskazał, że jest osobą niepełnosprawną (przeszedł dwa udary mózgu, ma lewostronny paraliż ciała). Gospodarstwo domowe prowadzi ze studiującą córką, z którą zamieszkuje w wynajmowanym mieszkaniu o powierzchni 67 m2. Rodzina utrzymuje się z renty skarżącego w kwocie [...]złotych brutto oraz renty otrzymywanej przez córkę po zmarłej matce, której kwoty wnioskodawca nie podał. Córka jest uczennicą w szkole śpiewu operowego w Warszawie i nie posiada innych dochodów. Koszty nauki, które są znaczne ponosi skarżący. Ponadto do kosztów utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego skarżący zaliczył wydatki związane z kosztami swojego leczenia - [...] złotych, koszty bieżących remontów - [...] złotych, koszt podatku od nieruchomości, zużycia wody, wywozu szamba, koszty zużycia gazu w butlach oraz zużycia energii elektrycznej - [...] złotych miesięcznie oraz koszt zakupu węgla i drewna do ogrzania domu i przygotowania ciepłej wody w kwocie [...]złotych. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") wezwano go do złożenia wyjaśnień dotyczących swojej sytuacji materialnej, w tym m.in. do złożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego córkę rachunków bankowych i innych na których gromadzone są środki pieniężne z ostatnich trzech miesięcy bądź oświadczenia każdej z tych osób o ich nieposiadaniu, dokumentów źródłowych wskazujących wysokość otrzymywanej przez skarżącego renty, oświadczenia wskazującego do kogo należy dom w którym mieszka i dokumentu na podstawie którego przysługuje skarżącemu prawo korzystania z tego lokalu, zaświadczenia właściwego urzędu gminy informującego o wielkości posiadanych przez córkę skarżącego gruntów rolnych i leśnych, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego i jego córkę pojazdów mechanicznych, zaświadczenia z uczelni na których naukę pobiera córka skarżącego potwierdzającego okoliczność kształcenia oraz wskazującego tryb studiów, dokumentów obrazujących wydatki jakie skarżący poniósł w okresie ostatnich trzech miesięcy na kształcenie córki (tj. koszty dojazdów, zakwaterowania, opłaty za studia, zakup materiałów edukacyjnych itp.), oświadczenia wskazującego źródła finansowania nauki córki (dochody własne córki - np. stypendia, świadczenie pracy itp. lub złożenie oświadczenia, że pozostaje na wyłącznym utrzymaniu rodziców) oraz dokumentów źródłowych wskazujących wysokość stałych kosztów utrzymania rodziny skarżącego. Przedmiotowe wezwanie zostało skutecznie doręczone wnioskodawcy w dniu 22 czerwca 2015 r., jednakże do dnia dzisiejszego pozostało bez odpowiedzi. Referendarz sądowy zważył, co następuje: W przedstawionym stanie rzeczy wniosek strony nie mógł zostać uwzględniony. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, może zostać przyznane w razie wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym przyjmuje się, że to na wnioskodawcy ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek należytego wykazania, tj. dowiedzenia, udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia - por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1978, wyd. IX z 1994 r., str. 805 -, że przewidziana w przywołanym przepisie przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Stosownie bowiem do treści art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie złożone przez stronę oświadczenie, nie zawierało dostatecznych danych koniecznych do ustalenia jej aktualnych możliwości finansowych. W takiej sytuacji sąd (lub referendarz sądowy) zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu (lub referendarza sądowego) wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma natomiast ten skutek, że sąd (lub referendarz sądowy) nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. To bowiem strona ma przekonać rozpatrującego wniosek, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Samo oświadczenia strony skarżącej zawarte w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie stanowi w okolicznościach niniejszej sprawy wystarczającej podstawy do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Prawo pomocy jest bowiem formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie. Oczywistym wobec tego jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy konieczna jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Strona jest zaś obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie wyjaśnił w pełni sytuacji finansowej oraz materialnej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył żądanych dokumentów oraz oświadczeń, a żądanie ich złożenia było w pełni uzasadnione. Skarżący wskazuje bowiem okoliczności dotyczące kosztów utrzymania rodziny, których w żaden sposób nie uprawdopodabnia. Dotyczy to w szczególności kosztów utrzymania pobierającej naukę córki, jej dochodów, posiadanego majątku, kosztów leczenia skarżącego, stałych miesięcznych kosztów utrzymania oraz prawa do zamieszkiwanej nieruchomości. Dokumentu i oświadczenia dotyczące tych kwestii wskazane w wezwaniu były natomiast niezbędne dla rzetelnej oceny jego wniosku i jego ewentualnego uwzględnienia. Jednakże skarżący, pomimo prawidłowego doręczenia mu powyższego wezwania nie podjął nawet próby jego wykonania. W tych okolicznościach zawartych we wniosku oświadczeń strony skarżącej nie sposób uznać za wystarczające, albowiem ich ogólnikowość nie pozwala na weryfikację ich wiarygodności. Brak zaś odpowiedzi na wezwanie, oznacza, że skarżący nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi zaś wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr [...], poz. 79). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.