I SA/Lu 46/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu H. F. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia [...] r. o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi H. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego postanawia I. utrzymać w mocy pkt 1 zaskarżonego postanowienia; II. zmienić pkt 2 i przyznać prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sadowych. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu H.F. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W treści wniosku oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe razem z małżonką utrzymując się z posiadanych emerytur w łącznej kwocie [...]zł netto ([...] + [...]). Majątek jaki posiada to mieszkanie o pow. [...]m2 oraz [...] prawa własności gruntu rolnego o pow. [...] ha i domu o pow. [...] m2. Uzyskiwane dochody przeznacza na: utrzymanie mieszkania ([...] zł), opłaty za media ([...] zł), spłatę kredytu (rata [...] zł), leczenie i lekarstwa ([...] zł) oraz inne wydatki bytowe. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego i odmówił zwolnienia od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia skarżący w przewidzianym prawem terminie wniósł sprzeciw, w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy w "pełnym zakresie". W uzasadnieniu wskazał, że nie zgadza się ze stanowiskiem referendarza sądowego, co do dokonanej przez niego oceny, że dochody w łącznej wysokości ok. [...] zł, jakie uzyskuje skarżący wraz z żoną pozwalają na pokrycie kosztów postępowania. Wyjaśnił również, że ze względu na sytuację zdrowotną, związaną m.in. z trudnościami z poruszaniem się skarżący wraz z żoną musi mieszkać w nieocieplonym parterowym domu ponosząc pełne koszty jego utrzymania, a także płacić za mieszkanie w bloku, w którym ze względu na jego usytuowaniem na 2 piętrze nie może mieszkać. Ponadto dodał, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym, o czym nie wspominał we wniosku o przyznanie prawa pomocy, pozostaje jeszcze jego brat lat [...], utrzymujący się jedynie z zasiłku z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie – dalej "MOPR" w wysokości [...]zł. Na potwierdzenie wskazanej we wniosku okoliczności nadesłał dowód wypłaty z rachunku należącego do A. F. kwoty [...] zł. Z danych adresowych dowodu osobistego na podstawie, którego została dokonana wypłata wynika, że A.F. zamieszkuje pod tym samym adresem, co skarżący. Pismem z dnia [...] r. skarżący uzupełnił sprzeciw wyjaśniając, że pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym brat jest chory, nie pracuje i nie otrzymuje żadnych stałych świadczeń w ramach sytemu zaopatrzenia społecznego. Jedynym źródłem jego utrzymania jest zasiłek z MOPR w kwocie [...] zł. Do pisma dołączył wyciąg z rachunku bankowego A.F. za okres od [...] do [...] r., z którego wynika, że jedynymi wpłatami na konto są przelewy z MOPR. Dodatkowo, w związku z przyznaniem przez referendarza sądowego prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika, wniósł o wyznaczenie do reprezentowania go w sprawie, przez radcę prawnego M. P., która była już jego pełnomocnikiem w innym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a" rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie ustanowienie pełnomocnika z urzędu sprowadza się do ustalenia czy w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym - obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego - może być przyznane osobie fizycznej, która wykaże, że uiszczenie jakichkolwiek kosztów postępowania skutkowałoby uszczerbkiem koniecznego utrzymania siebie i swojej rodziny. Wyjaśnienia przy tym wymaga, że przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Odnosząc powyższe do stanu faktycznego, ustalonego w głównej mierze, na podstawie sprzeciwu i pisma z dnia [...] r. stwierdzić należy, że daje on podstawy do uwzględnienia złożonego wniosku w całości. Przedstawione w sprzeciwie informacje dotyczące pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym jeszcze jednej dorosłej osoby uzyskującej dochód z pomocy społecznej na poziomie [...]zł miesięcznie wpływa w sposób istotny na ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy, a tym samym na ocenę istnienia w sprawie przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie sądu ustalenie, że trzy starsze schorowane osoby uzyskują miesięcznie dochód na poziomie [...] zł, z których muszą pokryć koszty bieżącego utrzymania oraz leczenia uzasadnia stwierdzenie, że poniesienie dodatkowych kosztów związanych z udziałem w postępowaniu sądowym czy to poprzez uiszczenia opłat sądowych czy też konieczności pokrycia kosztów profesjonalnego pełnomocnika skutkowałoby uszczerbkiem utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o ustanowienie pełnomocnikiem z urzędu radcy prawnego M. P., stwierdzić należy, że o wyznaczenie radcy prawnego sąd zwróci się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w L. W tym celu przekaże temu organowi samorządu zawodowego, wraz z odpisem postanowienia o udzieleniu prawa pomocy, wniosek strony zgłoszony w trybie art. 244 § 3 p.p.s.a., zawierający dane konkretnego radcy prawnego, z którego usług strona pragnie skorzystać. Ostateczna decyzja, co do wyznaczenia pełnomocnika wskazanego przez stronę należy bowiem do władz korporacyjnych. Uwzględniając powyższe Sąd działając w oparciu o art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.