I SA/Lu 461/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Szarewicz - Iwaniuk po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za poszczególne miesiące 2003 r. - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego p o s t a n a w i a : I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od wpisu od skargi powyżej kwoty [...]; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości [...] zł, wpłynął do Sądu wniosek pełnomocnika strony o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego (k.75). W uzasadnienia wniosku skarżący podał, iż nie posiada wolnych środków finansowych na opłacenie wpisu sądowego, ponieważ nie posiada oszczędności, a środki finansowe zaangażowane są w obrocie związanym z działalnością firmy. Ponadto wskazał, że powodu zajęcia egzekucyjnego wszystkich nieruchomości i ruchomości na poczet zobowiązań podatkowych wynikających z zaskarżonej decyzji w łącznej kwocie ponad [...] zł, nie może spieniężyć czegokolwiek na opłacenie wpisu. Skarżący wskazał, że jego firma zatrudniająca 2 osoby w ciągu 2008 r. osiągnęła dochód brutto w kwocie [...] zł. Na rachunkach posiada [...] zł. Koszt miesięczny utrzymania firmy wynosi [...] zł. zadłużenie z tytułu zakupu towarów na koniec lipca bieżącego roku wynosiło [...] zł, a należności z tytułu sprzedaży towarów [...] zł. Z wniosku wynikało ponadto, że w skład majątku wnioskodawcy oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie wchodzą: dom o powierzchni 100 m2 oraz 30-hektarową nieruchomość rolną. Firma skarżącego posiada 5 samochodów ciężarowych (zajętych w postępowaniu zabezpieczającym), a z prowadzonej działalności spłacane są raty leasingowe w kwocie miesięcznej [...] zł. Z tytułu działalności gospodarczej skarżący osiąga dochód w wysokości średnio [...] zł. Z tej kwoty utrzymuje się skarżący wraz z małżonką i 2-letnią córką. Małżonka skarżącego nie posiada odrębnego majątku i nie osiąga dochodów. W wykonaniu wezwania do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów strona nadesłała do Sądu oświadczenie o średnich miesięcznych wydatkach w jego gospodarstwie domowym, z którego wynikało, że wydatki te wynoszą [...] zł, oświadczenie o wysokości dopłat z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego, z którego wynikało, iż roczne dopłaty do produkcji rolnej wynoszą [...] zł. W świetle wyjaśnień wnioskodawcy nie stanowią one jednak zysku, a jedynie rekompensują częściowo nakłady poniesione na uprawy. Skarżący nadesłał też kopie decyzji przyznającej mu płatność do gruntów rolnych na rok 2007 oraz nakazów płatniczych na łączne zobowiązanie pieniężne i podatek rolny na 2008 rok. Strona potwierdziła również w kolejnym oświadczeniu, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje jedynie z członkami rodziny wymienionymi we wniosku. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie po rozpoznaniu wniosku, postanowieniem z dnia 8 stycznia 2009 r. – przyznał M. P. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sadowego od wniesionej skargi ponad kwotę [...] zł i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw, zarzucając nieprawidłowe zastosowanie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pełnomocnik strony argumentował, że z uwagi na brak środków finansowych strona nie jest w stanie opłacić wpisu nawet w wysokości [...] zł. Cały majątek skarżącego podlega zajęciu, a brak możliwości swobodnego nim dysponowania utrudnia prowadzenie działalności gospodarczej w celu uzyskiwania środków na życie. Skarżący nie jest w stanie zaprzestać spłaty rat leasingowych, gdyż skutkowałoby to odebraniem przedmiotu leasingu, ten z kolei stanowi narzędzie pracy skarżącego. Pełnomocnik zarzucił teoretyczne odniesienie się referendarza sądowego do sytuacji finansowej strony, wskazując, iż nie rozważył on całościowo sprawy na tle trwającej egzekucji wysokiej kwoty zobowiązań podatkowych, których istnienie skarżący kwestionuje oraz na tle pogarszającej się sytuacji gospodarczej regionu i kraju. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, beż uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący M. P. wnosił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie Sądu, przedstawiona we wniosku oraz wynikająca z dodatkowych wyjaśnień sytuacja majątkowa skarżącego uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie strony z zapłaty wpisu od skargi w kwocie przekraczającej [...] zł. Wykładnia art. 246 ( 1 prowadzi do wniosku, iż zasadą jest, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, wobec tego należy przyjąć, że jeżeli po zaspokojeniu najbardziej elementarnych potrzeb skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie, pozostają jakiekolwiek środki finansowe, to strona zobowiązana jest – na miarę swoich możliwości - w tych kosztach uczestniczyć. Przyznając skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia go od wpisu od skargi powyżej kwoty [...] zł Sąd miał na względzie, iż skarżący osiąga dochód z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, na co wskazuje treść wniosku o przyznanie prawa pomocy i która to okoliczność nie jest kwestionowana w sprzeciwie. Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji majątkowej skarżącego jest, iż jest on też właścicielem 30-hektarowego gospodarstwa rolnego. Z osiąganego dochodu skarżący ponosi wydatki w kwocie łącznej [...] zł, co pozwala na uznanie, że w dyspozycji skarżącego pozostaje kwota miesięczna co najmniej [...] zł (nie biorąc pod uwagę dochodów z gospodarstwa rolnego). Zważyć też należy, że wydatki wskazane przez stronę na wyżywienie dwóch osób ([...] zł miesięcznie) i utrzymanie 2-letniego dziecka [...] biorąc pod uwagę zasady doświadczenia życiowego i przeciętne ceny żywności i artykułów dziecięcych, nie świadczą o oszczędnym, niskim standardzie życia skarżącego i jego rodziny, co uzasadnia powinność poniesienia przez niego przynajmniej części wydatków związanych z prowadzonym postępowaniem sądowoadministracyjnym. W ocenie Sądu wydatek [...] tytułem części należnego wpisu nie będzie zbyt dużym obciążeniem dla budżetu strony i skarżący przy dołożeniu wszelkich możliwych starań jest w stanie zgromadzić taką kwotę. Odmawiając stronie przyznania doradcy podatkowego Sąd ma na względzie, iż strona reprezentowana w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym wykazała, iż jest w stanie wygospodarować odpowiednia kwotę na opłacenie pełnomocnika. Rozstrzygniecie oparto na podstawie przepisu art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.