I SA/Lu 461/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 21 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F.G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2009 r., nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego; postanawia: odmówić F.G. przyznania prawa pomocy. F.G. złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynikało, iż wnioskodawczyni sama prowadzi swoje gospodarstwo domowe utrzymując się z renty rodzinnej w wysokości [...] zł. Natomiast jej gospodarstwo rolne nie przynosi dochodu. Majątek skarżącej stanowi zaś dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomości rolne o powierzchni [...] ha, ([...] ha stanowi własność skarżącej, reszta gruntów jest dzierżawiona). W myśl art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W oparciu o przedłożony przez skarżącą wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzono, iż zachodzi konieczność doprecyzowania jej sytuacji finansowej związanej m.in. z kosztami utrzymania jak i wysokością uzyskiwanych dochodów z produkcji rolnej oraz sytuacji rodzinnej. Z uwagi na pewne wątpliwości związane z liczbą osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (z akt administracyjnych wynikało, iż korespondencję kierowaną do skarżącej odbierał jej syn) konieczne było także urzędowe stwierdzenie stanu rodzinnego. W związku z tym, wezwano skarżącą do nadesłania: zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wnioskodawczyni wydanego przez właściwą do spraw opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy, oświadczenia wykazującego jakie i w jakiej wysokości są stałe konieczne wydatki miesięczne związane z utrzymaniem wnioskodawczyni jak i wspólnego gospodarstwa domowego (np. energia elektryczna, gaz, woda, ścieki, ogrzewanie, telefon, wydatki na żywność, leki itp.). W przypadku stwierdzenia, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaję więcej osób należy podać także wysokość i źródło ich dochodów) oraz do zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o wysokości szacunkowych dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha bądź o ilości posiadanych hektarów przeliczeniowych. Mimo prawidłowego doręczenia wezwania w sposób prawem przewidziany (k. nr 17) w zakreślonym terminie wnioskodawczyni żądanych dokumentów źródłowych nie nadesłała. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). F. G. wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – art. 245 § 2 ppsa. Podkreślenia wymaga, iż przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie całkowitym lub częściowym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe, z przyczyn niezależnych od niej lub spowodować może uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. W ocenie referendarza sądowego, przedstawione przez stronę skarżącą na urzędowym formularzu oświadczenie na okoliczność jej sytuacji finansowej nie dawało podstaw do pełnej i prawidłowej oceny braku możliwości poniesienia kosztów postępowania (koszty sądowe oraz koszty ustanowienia pełnomocnika) w tej sprawie. Składane przez stronę skarżącą oświadczenie stanowi środek dowodowy, za pomocą którego strona wykazuje zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, dlatego powinno ono zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 ppsa). W rozpoznawanej sprawie ten warunek nie został spełniony. Strona skarżąca dochodząc swego prawa na drodze sądowej może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy, jednak dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, regulującymi instytucję prawa pomocy – między innymi wymogu unormowanego w art. 252 § 1 w związku z art. 255 ppsa. Złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie odpowiadał obowiązkom wynikającym z treści zacytowanych wyżej przepisów i nie pozwalał na stwierdzenie, iż strona skarżąca wykazała, że nie może w ogóle ponieść kosztów toczącego się postępowania. Sytuacja finansowa skarżącego musiała być zbadana ponieważ budziła wątpliwości okoliczność, iż wnioskodawca nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów z posiadanych nieruchomości rolnych o powierzchni [...] ha. Natomiast informacja o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydana przez właściwą do spraw opieki społecznej jednostkę organizacyjną mogłaby dać odpowiedź czy skarżąca faktycznie sama pozostaje w gospodarstwie domowym. Stąd konieczne było wezwanie skarżącej do nadesłania dokumentów źródłowych. Skarżącą nie wykonując w ogóle wezwania do nadesłania dokumentów źródłowych odnoszących się do potencjalnych możliwości uzyskiwania dochodów z gospodarstwa rolnego jak również do jej sytuacji rodzinnej nie wykazała by zachodziły przyczyny uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy uniemożliwiając przez to referendarzowi sądowemu pełną i rzetelną analizę możliwości poniesienia przez siebie kosztów postępowania w tej sprawie. Konsekwencją takiego działania strony jest odmowa przyznania prawa pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.