I SA/Lu 464/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie w całości od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące: styczeń, luty, marzec, kwiecień, październik, listopad i grudzień 2003 r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, w terminie do jego opłacenia, pełnomocnik skarżącego złożył pismo z wnioskiem o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym tj. "zwolnienie w całości od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej i w ten sposób zmianę postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2012 r. (sygn. akt I GZ 4/12) w przedmiocie prawa pomocy". W uzasadnieniu pisma pełnomocnik skarżącego podniósł, iż zmniejszeniu uległy dochody skarżącego z działalności gospodarczej, nadal nie zostały też uregulowane długi z tytułu uprzednio prowadzonej działalności [...]. Wskazał, że sytuacja skarżącego uległa pogorszeniu tak w zakresie dochodów, jak i w zakresie obciążających go długów, pogorszeniu uległ także stan zdrowia skarżącego jak i jego żony. Do pisma został załączony wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżący zaznaczył, iż domaga się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych – w zakresie uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w całości. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, prowadzi działalność gospodarczą - sprzedaż artykułów spożywczych w handlu obwoźnym. Przychód z prowadzonej działalności gospodarczej do 30 czerwca 2012 r. wyniósł [...] zł, a po odliczeniu kosztów prowadzenia działalności w kwocie [...] zł uzyskał dochód w wysokości [...] zł. Skarżący podniósł, że zadłużenia z tytułu działalności gospodarczej na dzień 30 czerwca 2012 r. wynoszą: kredyt gotówkowy – [...] zł; kredyt na samochód – [...] zł; zaś długi z tytułu działalności [...]: "[...]" – [...] zł; [...] – [...] zł. Ponadto skarżący spłaca kredyt hipoteczny obciążający nieruchomość w wysokości [...] zł, którego miesięczna rata wynosi [...] zł. Skarżący podał, iż miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą ok. [...] – [...] zł. W dalszej części wniosku skarżący wykazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną i niepełnoletnim synem. Odnośnie posiadanego majątku skarżący wykazał, że posiada dom o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Jako źródła utrzymania całej rodziny wskazał na dochód z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w kwocie ok. [...] zł brutto. W dodatkowych informacjach (rubryka nr 11 urzędowego formularza) skarżący podniósł, iż leczy się z powodu [...], natomiast jego żona leczy się z powodu [...]. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Na wstępie podnieść należy, iż brak jest podstaw do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. - Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., poprzez zmianę postanowienia NSA z dnia 17 stycznia 2012 r. sygn. akt I GZ 4/12. Zgodnie z powołanym unormowaniem, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odnosząc powyższy przepis do unormowań związanych z przyznawaniem prawa pomocy stwierdzić należy, iż pod pojęciem "zmiany okoliczności sprawy" rozumie się wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie, przy czym zmiany takie muszą odnosić się do kolejnego wniosku tej samej strony, dotyczącego przyznania prawa pomocy w tym samym co poprzednio zakresie. Zauważyć należy, że w pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 25 lipca 2011 r. skarżący wnosił o zwolnienie w całości od wpisu sądowego od skargi. W takim też zakresie sprawę rozpoznawał sąd pierwszej instancji, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 17 stycznia 2012 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Natomiast w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 23 lipca 2012 r. skarżący domaga się zwolnienia w całości od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Zakres żądania drugiego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest zatem inny od żądania zawartego w pierwszym wniosku o prawo pomocy, w związku z czym nie zachodzą podstawy do rozpoznania drugiego ze złożonych wniosków w trybie art. 165 p.p.s.a. Stwierdzić natomiast należy, iż co do zasady przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ograniczają strony co do ilości składanych wniosków o przyznanie prawa pomocy. Zatem wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy z dnia 23 lipca 2012 r. należy rozpoznać w zwykłym trybie. Zgodnie z unormowaniem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia w całości od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w wyżej cytowanym art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej strony ubiegającej się o taką pomoc, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Koszt wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie niniejszej wynosi [...] zł (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I WSA w Lublinie z dnia 25 czerwca 2012 r.). Oceniając możliwości płatnicze skarżącego w przedmiotowej sprawie referendarz miał również na uwadze, iż skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej również w sprawie o sygn. I SA/Lu 465/11, którego wysokość wynosi [...] zł. Łączna wysokość wpisów sądowych od wniesionych przez skarżącego skarg kasacyjnych wynosi [...] zł. Porównując wysokość kosztów sądowych do przedstawionej we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikającej z akt sprawy, sytuacji materialnej i rodzinnej strony skarżącej, brak jest podstaw do uznania, że skarżący nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie niniejszej (uwzględniając również wysokość wpisu w sprawie I SA/Lu 465/11), bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza wbrew twierdzeniom złożonego wniosku nie można mówić o pogorszeniu sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny. Jak wynika z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 23 lipca 2012 r. skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dzieckiem w wieku szkolnym. W skład jego majątku wchodzi dom jednorodzinny o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolna o pow. [...] ha. Chociaż skarżący nie wykazał we wniosku innych nieruchomości budynkowych, to z nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne za 2011 r. nadesłanego w związku z pierwszym wnioskiem o prawo pomocy (k-37 akt sprawy) wynika, że posiada budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. [...] m2 i budynki zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej o pow. [...] m2. Skarżący posiada również dwa samochody służące prowadzeniu działalności gospodarczej. Zatem majątek skarżącego nie uległ zmniejszeniu. Nie można również przyjąć, aby pogorszeniu uległa sytuacja skarżącego w zakresie uzyskiwanych dochodów. W okresie od stycznia do czerwca 2012 r. przychód z prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł [...] zł, koszty jego uzyskania [...] zł, a dochód – [...] zł, co miesięcznie daje dochód w wysokości [...] zł brutto. Dochód ten jest zatem prawie dwukrotnie wyższy od dochodu wykazanego w analogicznym okresie roku ubiegłego ([...] zł /dochód za okres od stycznia do czerwca 2011 r./ : 6 miesięcy = [...] zł). Natomiast wykazane przez skarżącego koszty utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego oscylują w granicach ok. [...] – [...] zł. Ponadto skarżący spłaca kredyty: hipoteczny, którego miesięczna rata wynosi [...] zł; gotówkowy z miesięczną ratą w kwocie [...] zł (§ 9 umowy z [...] Bank [...]); na zakup samochodu, którego rata w miesiącu lipcu 2012 r. wyniosła [...] zł (załącznik do umowy kredytowej z [...] Bankiem [...]). Skarżący posiada również zobowiązania z tytułu uprzednio prowadzonej działalności [...] – [...], [...]. Zauważyć jednak należy, że wykazane przez skarżącego obciążenia finansowe nie dotyczą zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, ale głównie związane są z prowadzeniem przez niego działalności gospodarczej (zobowiązania w stosunku do kontrahentów –[...], [...], zakup samochodu służącego prowadzeniu działalności gospodarczej, umowa pożyczki hipotecznej zaciągniętej na dowolny cel (§ 2 części ogólnej umowy), nie mogą być zatem uznane za koszty utrzymania koniecznego. Nadto podkreślić należy, że zobowiązania cywilnoprawne (umowy kredytowe, umowy pożyczki) nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty sądowe, a fakt udzielania skarżącemu kredytów i pożyczek świadczy o jego dobrej kondycji finansowej. Jednakże nawet biorąc pod uwagę wszystkie wskazane przez skarżącego obciążenia, nie można przyjąć, iż sytuacja finansowa skarżącego jest na tyle trudna, aby z dochodu wynoszącego miesięcznie [...] zł brutto, nie był w stanie opłacić wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł. Skarżący nie wykazał że uiszczenie wpisu w takiej wysokości (przy uwzględnieniu wysokości wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie I SA/Lu 465/11) spowodowałoby uszczerbek w koniecznych kosztach utrzymania jego i rodziny. Z kolei odnosząc się do podniesionej we wniosku sytuacji zdrowotnej, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, aby miała ona wpływ na pogorszenie sytuacji finansowej rodziny. Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, stanowiąca w istocie pomoc państwa powinna być stosowana wobec osób ubogich (bez majątku, dochodów, bądź o bardzo niskich dochodach), które ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W realiach rozpoznawanej sprawy, skarżącego ze względu na posiadany majątek nie można uznać za osobą ubogą, brak jest też podstaw do przyjęcia uwzględniając uzyskiwane przez niego dochody, że opłacenie kosztów sądowych, spowoduje uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego jego i rodziny. Reasumując powyższe, skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek określonych przepisem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, warunkujących przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.