I SA/Lu 465/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu sądowego od wniesionej skargi w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za poszczególne miesiące 2004 r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, pełnomocnik skarżącego złożył pismo z wnioskiem o przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Do pisma został załączony wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżący zaznaczył, iż domaga się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych – w zakresie uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że od kwietnia 2011 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie [...] i prowadzi wyłącznie działalność handlową (handel [....] przy wykorzystaniu 2 samochodów). Przychód z prowadzonej działalności gospodarczej za okres od stycznia do czerwca 2011 r. wyniósł [...] zł, a po odliczeniu kosztów prowadzenia działalności w kwocie [...] zł uzyskał dochód w wysokości [...] zł. Skarżący podniósł, że z tytułu działalności [...] spłaca następujące zadłużenie: "[...]" ok. [...]; P.P.H.U. [...] ok. [...] zł; a ponadto spłaca kredyty: na samochód – [...] zł; kredyt bieżący – [...] zł; kredyt hipoteczny – [...] zł. W dalszej części wniosku skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną i niepełnoletnim synem. Odnośnie posiadanego majątku skarżący wykazał, że posiada nieruchomość o pow. [...] arów zabudowaną budynkiem mieszkalnym wybudowanym w [...] r. (wspólność majątkowa małżeńska) oraz działkę rolną o pow. [...] arów (również w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej). Jako źródła utrzymania całej rodziny wskazał na dochód z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w kwocie ok. [...] zł brutto. Do wniosku skarżący załączył dokumenty dotyczące zaciągniętych w bankach zobowiązań finansowych. Ponadto na wezwanie referendarza sądowego skarżący dołączył oświadczenie o miesięcznych kosztach utrzymania gospodarstwa domowego, nakaz płatniczy na łączne zobowiązanie pieniężne za 2011 r., faktury VAT za energię elektryczną, gaz, telefony oraz wyciągi z rachunku bankowego z 10 lipca 2011 r. i 10 sierpnia 2011 r. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z unormowaniem art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co do zasady ponosi koszty swojego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym, chyba, że przepis szczególny zwalnia ją od tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie brak jest unormowania prawnego, które zwalniałoby stronę od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w wyżej cytowanym art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej strony ubiegającej się o taką pomoc, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zaznaczyć należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Koszt wpisu sądowego od skargi w sprawie niniejszej wynosi [...] zł (§ 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 221, poz. 2193/). Oceniając możliwości płatnicze skarżącego w sprawie niniejszej referendarz miał również na uwadze, iż skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od wniesionej skargi również w sprawie o sygn. I SA/Lu 464/11, gdzie wysokość wpisu wynosi [...] zł. Łączna wysokość wpisów sądowych od wniesionych przez skarżącego skarg wynosi [...] zł. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, stanowiąca pomoc państwa, powinna być stosowana wobec osób ubogich, które pomimo największych starań, nie mogą tych kosztów uiścić ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną. Porównując wysokość kosztów sądowych do przedstawionej we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikającej z nadesłanych dokumentów, sytuacji majątkowej i finansowej strony skarżącej, brak jest podstaw do uznania, że skarżący nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w sprawie niniejszej (uwzględniając również wysokość wpisu w sprawie I SA/Lu 464/11), bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stwierdzić należy, że sytuacja materialna skarżącego nie należy do szczególnie trudnych. Skarżący i jego rodzina mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe - skarżący wraz z żoną są właścicielami domu jednorodzinnego położonego na działce o pow. [...] arów (skarżący nie podał jednakże wielkości budynku mieszkalnego). Na utrzymaniu skarżącego pozostaje jedno dziecko w wieku szkolnym. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący wraz z żoną są również właścicielami działki rolnej o pow. [...] arów. Chociaż skarżący nie wykazał we wniosku innych nieruchomości gruntowych ani budynkowych, to z nadesłanego nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne za 2011 r. wynika, że jest on właścicielem użytków rolnych o pow. [...] ha fizycznego, tj. [...] ha przeliczeniowego oraz budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. [...] m2 i budynków zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej o pow. [...] m2, a także budynku mieszkalnego o pow. [...] m2. Skarżący posiada również dwa samochody służące prowadzeniu działalności gospodarczej. Ze względu na posiadany majątek nie można go zatem uznać za osobę ubogą. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą przynoszącą dochód w wysokości ok. [...] zł miesięcznie ([...] zł /dochód za okres od stycznia do czerwca 2011 r./ : 6 miesięcy = [...] zł). Żona skarżącego jest osobą współpracującą w prowadzeniu działalności gospodarczej. Do dochodu rodziny należy również doliczyć dochód z gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha fiz. ([...] ha przel.). Wysokość tego dochodu należało wyliczyć kierując się wskazaniami art. 18 ustawy z 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (t. jedn. - Dz.U. z 2006r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) przyjmując za podstawę wielkość gruntów w ha przeliczeniowych. Zgodnie z wydanym na podstawie powyższego unormowania obwieszczeniem Prezesa GUS z 23 września 2011 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2010 r. (MP Nr 87, poz. 917), dochód ten wyniósł 2.278 zł. Miesięczny dochód skarżącego z gospodarstwa rolnego obliczony na podstawie przywołanych przepisów wynosi [...] zł miesięcznie ([...] ha przel. x 2.278 zł = [...] zł /dochód roczny/ : 12 miesięcy = [...] zł). Zatem łączny miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł ([...] zł + [.] zł), co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę [...] zł. Odnośnie wykazanych przez skarżącego miesięcznych kosztów utrzymania, to należy zauważyć, że nie wszystkie wykazane przez niego koszty są związane z utrzymaniem koniecznym. Do kosztów utrzymania koniecznego na pewno nie można zaliczyć wydatków poniesionych na opłacenie telefonów w kwocie [...] zł i [...] zł, ponieważ w przedstawionych fakturach jako nabywca występuje "[...]", zatem są to koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Podobnie do kosztów utrzymania koniecznego nie można zaliczyć wydatków na opłacenie podatku od nieruchomości w kwocie [...] zł, ponieważ podatek ten jest odprowadzany od nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. W ocenie referendarza brak jest również podstaw, aby do kosztów utrzymania koniecznego zaliczyć opłaty za media (energię elektryczną i gaz) w takiej wysokości, jak to wynika z przedstawionych faktur. W oparciu o zasady doświadczenia życiowego trudno dać wiarę, aby przy prowadzeniu trzyosobowego gospodarstwa domowego miesięczne koszty zużycia energii elektrycznej wynosiły ok. [...] zł, a miesięczne koszty zużycia gazu w okresie letnim ok. [...] zł. W ocenie referendarza wysokość tych kosztów znacznie przekracza poziom przeciętnych wydatków związanych z zużyciem przez trzy osoby energii i gazu, mało wiarygodne jest zatem twierdzenie skarżącego, że wyżej wskazane koszty mediów są związane tylko z prowadzeniem gospodarstwa domowego (bez związku z prowadzeniem działalności gospodarczej). Inne wykazane przez skarżącego koszty utrzymania (koszt utrzymania syna – [...] zł; opłata za wodę – [...] zł; wywóz śmieci – [...] zł; koszty leczenia – [...] zł, podatek rolny – [...] zł rocznie, tj. [...] zł miesięcznie) wynoszą [...] zł miesięcznie. W świetle przedstawionych w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączonych dokumentach okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego i jego rodziny, brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący w dacie zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie dysponował środkami pieniężnymi, które mógłby przeznaczyć na opłacenie kosztów wpisu sądowego od skargi niniejszej (mając również na względzie wysokość wpisu sądowego od skargi w sprawie I SA/Lu 464/11). Za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, nie przemawia również fakt, że jest on obciążony spłatą kredytów. Wykazane przez skarżącego obciążenia finansowe nie dotyczą zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, ale głównie są związane z prowadzeniem przez niego działalności gospodarczej (zobowiązania w stosunku do kontrahentów – [...], P.P.H.U. [...], zakup samochodu służącego prowadzeniu działalności gospodarczej), nie mogą być zatem uznane za koszty utrzymania koniecznego. Z kolei jak wynika z umowy pożyczki hipotecznej (zaciągniętej na dowolny cel - § 2 części ogólnej umowy), jest ona zabezpieczona hipoteką na nieruchomości położonej w [...], co nie powoduje zagrożenia potrzeb mieszkaniowych i bytowych rodziny skarżącego, bowiem jak podali w umowie, zamieszkują oni pod adresem [...]. Nadto podkreślić należy, że zobowiązania cywilnoprawne (umowy kredytowe, umowy pożyczki) nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty sądowe, a fakt udzielania skarżącemu kredytów i pożyczek świadczy o jego dobrej kondycji finansowej. Reasumując powyższe, skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek określonych przepisem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, warunkujących przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.