I SA/Lu 466/09
WyrokWSA w Lublinie2009-10-28
Skład orzekający: Krystyna Czajecka-Szpringer, Halina Chitrosz, Irena Szarewicz-Iwaniuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy błąd formalny we wniosku o przyznanie płatności obszarowych, polegający na nieprawidłowym oznaczeniu działek rolnych, powinien skutkować odmową przyznania płatności, jeśli wniosek został złożony w terminie i zawierał wszystkie niezbędne dane?Ratio decidendi
Sąd uznał, że błąd formalny we wniosku o przyznanie płatności obszarowych, polegający na nieprawidłowym oznaczeniu działek rolnych, nie powinien skutkować odmową przyznania płatności, jeśli wniosek został złożony w terminie i zawierał wszystkie niezbędne dane. Organy administracji miały obowiązek wezwać stronę do usunięcia braków formalnych zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., a błędna wykładnia przepisów prowadząca do uznania błędów formalnych za skutkujące materialnoprawnymi konsekwencjami jest sprzeczna z zasadą proporcjonalności i zaufania do organów stosujących prawo.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności obszarowych na rok 2008, deklarując określone powierzchnie dla jednolitej płatności obszarowej (JPO) i uzupełniającej płatności obszarowej (UPO). Po kontroli stwierdzono nieprawidłowości formalne we wniosku, dotyczące sposobu oznaczenia niektórych działek. Rolnik złożył korektę wniosku. Organ pierwszej instancji przyznał płatności z pomniejszeniem wynikającym ze złożenia wniosku po terminie. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że niektóre działki zostały nieprawidłowo zadeklarowane do UPO, ponieważ nie zostały jednocześnie zadeklarowane do JPO. Rolnik wniósł skargę do sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Sędziowie Sędzia WSA Halina Chitrosz (spr.),, Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Stażysta Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2008 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia 15 maja 2009 r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. L. od decyzji nr [...] z dnia 13 lutego 2009r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008 wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR – utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W jej uzasadnieniu podano, iż M. L. w dniu 9 czerwca 2008r. (data stempla pocztowego) złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2008, w którym zadeklarował do uzyskania jednolitej płatności obszarowej (JPO) działki rolne o łącznej powierzchni 1,93 ha oraz do uzyskania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) powierzchnię 3,82 ha.
Podczas kontroli kompletności przedmiotowego wniosku w dniu 22 lipca 2008r. stwierdzono nieprawidłowości dotyczące wypełnienia odpowiednich pozycji na pierwszej stronie wniosku, w związku z czym wnioskodawca został wezwany do usunięcia braków formalnych, co też uczynił w dniu 9 września 2008r. złożył korektę wniosku.
Przeprowadzona następnie w dniu 25 listopada 2008r. kontrola administracyjna stwierdziła nieprawidłowość dotyczącą terminu złożenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2008, co miało wpływ na wysokość płatności.
W wyniku przeprowadzonego postępowania, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu 13 lutego 2009r. wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008, na podstawie której wnioskodawcy przyznano:
- jednolitą płatność obszarową do powierzchni 1,93 ha w wysokości 550,09 zł (po uwzględnieniu pomniejszenia wynikającego ze złożenia wniosku pomocowego po terminie wyznaczonym w art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004);
- uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy ustaw podstawowych do powierzchni 0,90 ha w wysokości 550,09 zł (po uwzględnieniu pomniejszenia wynikającego ze złożenia wniosku pomocowego po terminie wyznaczonym w art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004).
Od decyzji doręczonej w dniu 27 lutego 2009r., skarżący wniósł odwołanie, z uzasadnieniem, iż się z nią nie zgadza.
W jego rozpoznaniu, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazał na wstępie, iż kwestia materialno-prawnych przesłanek przyznania płatności na rok 2008 została uregulowana w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity: Dz. U. 2008 r. Nr 170 poz. 1051 ze zm.).
Podał, że zgodnie z przepisem jej art. 3:
1/ z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa wart. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
2/ w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych organ administracji publicznej:
1/ stoi na straży praworządności;
2/ jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3/ udziela stronom. na ich żądanie. niezbędnych pouczeń. co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4/ zapewnia stronom na ich żądanie. czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne / ust. 3 /.
Jak podniósł organ odwoławczy, z dokumentacji sprawy wynika, że po złożeniu wniosku, wnioskodawca nie wnosił o udzielenie mu dodatkowych informacji co do zasad przyznawania płatności lub sposobu wypełniania wniosku, a organ - zgodnie z wyżej przytoczonym art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - nie miał obowiązku ani sposobności udzielania z urzędu instrukcji w tym zakresie, zwłaszcza, że wniosek został nadesłany pocztą.
Odnosząc się do treści odwołania - w świetle dokumentów oraz danych w systemie informatycznym ARiMR - organ odwoławczy ustalił, że strona wnioski o przyznanie płatności obszarowych składała już od 2004 roku i jako podmiot zajmujący się od wielu lat produkcją rolniczą powinna być zorientowana - zgodnie z założeniem ustawodawcy - w regulujących te programy pomocy przepisach, które są publikowane w sposób ogólnodostępny. Ponadto, jak wynika z dokumentacji, strona otrzymała i złożyła spersonalizowany (tzn. częściowo wypełniony) wniosek o przyznanie płatności, jednocześnie oświadczając (sekcja VIII. OŚWIADCZENIA I ZOBOWIĄZANIA), że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, co potwierdza, że strona zapoznała się również ze wskazówkami dotyczącymi sposobu wypełnienia części VII wniosku zawartymi w sekcji IX. OBJAŚNIENIA.
Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż zgodnie z art. 18 ust 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika, co oznacza, że to on sam określa treść swojego żądania. Dlatego też, decyzje w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych, kierownik biura powiatowego ARiMR wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane we wniosku i jest ściśle związany jego treścią, a przyznanie płatności innych niż wskazane przez wnioskodawcę skutkowałoby tym, że decyzja wydana w sprawie byłaby dotknięta wadą nieważności.
Podczas kontroli przedmiotowego wniosku stwierdzono, że działki rolne oznaczone symbolami jako Al (UPO), B (UPO), C (UPO), D (UPO) i E (UPO) o łącznej powierzchni 3,82 ha zostały zadeklarowane niezgodnie z instrukcją wypełniania wniosku na rok 2008. Uzupełniająca Płatność Obszarowa może być przyznana tylko do powierzchni upraw, które deklarowane są jednocześnie do JPO i UPO.
W myśl art. 7 ust. 2 ustawy, rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:
1) chmielu,
2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych,
3) innych roślin - położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej.
Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie zakwestionował zarówno areału jak i grupy upraw zadeklarowanych we wniosku, jednakże działki rolne oznaczone jako Al (UPO), B (UPO), C (UPO), D (UP O) i E (UP O) nie zostały zadeklarowane przez stronę do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO). W związku z tym nieprawidłowo zadeklarowane działki zostały wykluczone z płatności obszarowych.
Dalej organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 7 ust 1 ustawy, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 17821/2003, jeżeli:
1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 19731/2004;
2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności "
Zgodnie z art. 15 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, strona miała prawo złożyć zmianę do przedmiotowego Wniosku - do dnia 31 maja 2008r. Zmiana składana zgodnie z art. 15 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 obejmuje: dodanie nowych działek ewidencyjnych i rolnych, zmianę już zdeklarowanych danych w tym m. in. zmianę powierzchni zadeklarowanych działek, zmianę grup upraw, zmianę użytkowania działki rolnej. Zatem art. 15 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, wskazuje, że do dnia 31 maja rolnik ma prawo z własnej inicjatywy złożyć formularz zmiany, o ile nie został powiadomiony o nieprawidłowościach we wniosku lub powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz gdy taka kontrola na miejscu stwierdzi nieprawidłowości.
Przepis art. 21 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 stanowi, iż ,,zgłoszenie poprawki do pojedynczego wniosku dokonane po ostatecznym terminie przewidzianym w art. 15 ust. 2 spowoduje zmniejszenie o 1 % na każdy dzień roboczy kwoty płatności odnoszącej się do faktycznego wykorzystania rozpatrywanych działek rolnych. Poprawki do pojedynczego wniosku będą uwzględniane wyłącznie, jeśli zostaną dokonane przed ostatecznym terminem złożenia pojedynczego wniosku, jak określono w trzecim akapicie ust. 1. Jednak jeśli termin ten wypada wcześniej lub jest ten sam jak ostateczny termin przewidziany w art. 15 ust. 2, poprawki do pojedynczego wniosku nie zostaną przyjęte po terminie przewidzianym w art. 14 ust. 2.
Organ odwoławczy skonstatował, że w myśl art. 21 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 rolnik mógł zgłaszać poprawki do wniosku po terminie 31 maja, ale przed ostatecznym terminem wyznaczonym na złożenie wniosku, tj. do 9 czerwca 2008 roku z sankcjami terminowymi. Powyższy termin jest terminem wynikającym z prawa materialnego, co oznacza, że nie podlega przywróceniu i nie mają do niego zastosowania przepisy art. 58-60 k.p.a.
Odnosząc się do treści odwołania, organ II instancji podał, że złożenie po upływie w/w terminu zmiany do wniosku, w której poprawionoby deklarację działek rolnych zgodnie z instrukcją wypełniania wniosku na rok 2008, w rzeczywistości byłoby dodaniem kolejnych działek rolnych i powiększałoby areał deklarowany do uzyskania jednolitej płatności obszarowej.
Mając na uwadze przytoczone przepisy, stwierdził, że ewentualne wznowienie postępowania w sprawie przyznania płatności za rok 2008 w celu ponownego rozpatrzenia jest bezzasadne, ponieważ przyznanie płatności UPO do wskazanych przez skarżącego w odwołaniu działek w wyniku dodania ich do płatności JPO pomimo uchybienia w/w terminów skutkowałoby tym, że decyzja uwzględniająca takie poprawki byłaby dotknięta wadą nieważności.
Od tego rozstrzygnięcia M. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
Wnosząc o "ponowne rozpatrzenie wniosku i wyrównanie dopłat za rok 2008", skarżący stwierdził, iż "wydając zaskarżoną decyzję Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie wspiera polskiego rolnika". W jego ocenie, wprowadzenie skomplikowanych i biurokratycznych przepisów dotyczących dopłat dla rolników, które każdego roku są zmieniane i zmienione zostały także na rok 2008, wywołuje odwrotny, niż zamierzony skutek.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję zawartą w przepisie art. 1§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póżn. zm. / - podkreślić na wstępie należy, iż zgodnie z art. 134 tej ostatniej, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z przytoczonego unormowania wynika zarówno uprawnienie jak i obowiązek wyjścia sądu administracyjnego pierwszej instancji poza zarzuty, wnioski i podstawę prawną rozpatrywanej skargi, jeżeli może mieć to znaczenie dla kontroli legalności wykonywania administracji publicznej
Jednocześnie stwierdzić należy, iż w świetle powołanych przepisów, poza kognicją Sądu pozostaje wniosek skarżącego M. L. o "ponowne rozpatrzenie wniosku i wyrównanie dopłat za rok 2008".
Skarżący nie kwestionuje wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustaleń, że:
- w dniu 9 czerwca 2008r. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2008, w którym zadeklarował do uzyskania jednolitej płatności obszarowej (JPO) działki rolne o łącznej powierzchni 1,93 ha oraz do uzyskania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) powierzchnię 3,82 ha;
- w wyniku kontroli kompletności przedmiotowego wniosku, na wezwanie z dnia 22 lipca 2008r., w dniu 9 września 2008r. złożył jego korektę.
Istotne jest w sprawie, że organy obu instancji nie zakwestionowały zarówno areału jak i grupy upraw zadeklarowanych we wniosku przez skarżącego, poprzestając na stwierdzeniu, że działki rolne oznaczone jako Al (UPO), B (UPO), C (UPO), D (UPO) i E (UPO) nie zostały zadeklarowane przez Stronę do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO).
Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że w myśl art. 18 ust 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity: Dz. U. 2008 r. Nr 170 poz. 1051 ze zm.) – zwanej dalej ustawą o płatnościach, płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika, co oznacza, że to on sam określa treść swojego żądania.
W ocenie Sądu, nie może ulęgać wątpliwości, iż dokonując wykładni przepisów powyższej ustawy, należy mieć też w polu widzenia regulacje wspólnotowe, do których się ona odwołuje, a mianowicie:
- rozporządzenie Rady (WE), nr 1782/2003, z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników ... (Dz. Urz. UE L 270 z 21 października 2003 r. ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, s. 269, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1782/2003",
- rozporządzenie Komisji (WE), nr 796/2004, z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej kontroli przewidziane w rozporządzeniu Rady (WE), nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004 r. ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, s. 243, ze zm.), zwanej dalej "rozporządzeniem nr 796/2004" , przy czy nie można bagatelizować kwestii związanej celu udzielanego rolnikom wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej.
Z art. 1 pkt. 2 tej ustawy o płatnościach wynika, iż regulacje krajowe dotyczą kwestii nieokreślonych w przepisach Unii Europejskiej lub przewidzianych w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie. Innymi słowy – reguluje ona w sposób uzupełniający wiele zagadnień z zakresu regulacji Wspólnej Polityki Rolnej, której główne cele, zasady oraz sposób realizacji określają akty prawne Unii Europejskiej, mające bezpośrednie zastosowanie w Państwach Członkowskich.
W art. 3 ust. 1 ustawa o płatnościach stanowi, iż z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast w ust. 2 i 3 powołanego art. 3 nieco inaczej niż wynika to z przepisów k.p.a. formułuje obowiązki organów administracji publicznej, właściwych do rozpoznawania wniosków i obowiązki stron postępowania, w szczególności w zakresie ciężaru dowodu co do zaistnienia określonych faktów mających znaczenie prawne. Ustawodawca w powołanych przepisach nakazuje organom Agencji stanie na straży praworządności, wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, udzielanie stronom, na ich żądanie, niezbędnych informacji i zapewnienie na żądanie czynnego udziału w postępowaniu.
Zasada praworządności, o której mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach (...) wyrażona także w art. 6 k.p.a. ma szeroki zakres znaczeniowy. Jej przestrzeganie oznacza uwzględnianie w procesie stosowania prawa zasad równości, niedyskryminacji, proporcjonalności, a w zakresie procedury stosowania tych norm szczegółowych, które nie zostały wyraźnie wyłączone przez przepisy szczególne.
Sąd zgadza się, co już wyżej podkreślił, że płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika, złożony na formularzu opracowanym i udostępnianym przez Agencję (o czym stanowią odpowiednio art. 18 ust. 1 i art. 25 ust. 1 ustawy). Nie mniej jednak ta konstatacja nie może prowadzić do wniosku, iż sposób wypełnienia formularza przez skarżącego jednoznacznie wskazywał na jego zamiar rezygnacji z przysługujących płatności jednolitych do powierzchni działek oznaczonych jako: Al, B, C, D i E, skoro jednocześnie zostały one zgłoszone do płatności uzupełniających.
Jakkolwiek skarżący nie wprost, ale w kontekście swojego stanowiska wyrażonego w skardze zmierza do podkreślenia, że niezrozumienie przez niego sposobu wypełniania formularza, który uległ zmianie w stosunku do roku poprzedniego, nie powinno skutkować obciążeniem go sankcjami z tytułu uchybienia terminowi do złożenia korekty wniosku.
Z akt sprawy wynika - vide wygenerowane pismo z dnia 22 lipca 2008 r., na które powołują się organy - że organ I instancji wezwał go do korekty wniosku, z tym że przyjął (tak jak organ II instancji przedstawił to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji), że była ona możliwa tylko do dnia 9 czerwca 2008 r. Skoro zatem, skarżący wniosek o przyznanie płatności złożył w dniu 9 czerwca 2008r., przy czym był to termin graniczny, to wzywanie go do złożenia jego korekty wezwaniem z dnia 22 lipca 2008 r., przy jednoczesnym założeniu wyekspirowania się daty 9 czerwca 2008r., mijało się z jakimkolwiek celem.
W ocenie Sądu, "nieprawidłowości" polegające na błędach w oznaczaniu tych samych działek tylko jednym symbolem "UPO", a nie dwoma "JPO" i "UPO" nie wypełniają dyspozycji art. 15 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia nr 796/2004.
Przepis art. 15 ust. 1 dotyczy możliwości zmiany wniosku przez zgłoszenie działek, które nie zostały zadeklarowane w pojedynczym wniosku w celu otrzymania pomocy "w ramach jakiegokolwiek systemu pomocy obszarowej" oraz zmian dotyczących "użytkowania ziem" lub "systemu pomocowego w odniesieniu do poszczególnych działek", która może być dokonana tylko do dnia 31 maja - art. 15 ust. 2 rozporządzenia.
W regulacji tej chodzi zatem o takie zmiany, które dotyczyłyby ilości działek, ich powierzchni i rodzajów użytków, albowiem w istocie rzeczy opisywałoby one w części inny stan faktyczny, niż stan wykazany w pierwotnej treści wniosku.
Mając na uwadze treść omawianego przepisu należy wskazać, że w stanie faktycznym sprawy nie mogło chodzić o:
- dodanie działek, bo wszystkie zostały wymienione w dokumentacji załączonej do wniosku jak i w ramach wniosku;
- zmianę sposobu użytkowania, gdyż sposób użytkowania został wskazany przez oznaczenie działek jako UPO;
- zmianę systemu pomocowego w odniesieniu do poszczególnych działek.
Zdaniem Sądu, zaznaczenie kwadratu pierwszego na formularzu wniosku o przyznanie płatności na rok 2008, który odnosi się do płatności do gruntów rolnych takich jak:
1. jednolitej płatności obszarowej;
2. płatności uzupełniających do powierzchni:
a) grupy upraw podstawowych,
b) uprawy chmielu;
3. płatności do roślin energetycznych;
4. przejściowych płatności z tytułu owoców miękkich
- zgodnie z oznaczeniem grupy upraw w części VII wniosku, a nie zaznaczenie działek z grupą upraw podstawowych (UPO) również symbolem JPO, należało potraktować jako oczywisty błąd, który mógł być naprawiony w każdym czasie, zgodnie z art. 19 rozporządzenia nr 796/2004.
Nie może bowiem budzić wątpliwości, że informacje znajdujące się na formularzu opracowanym przez Agencję, a także wydawane instrukcje, nie są normami prawa, natomiast maja taki charakter przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 269 ze zm.).
Z § 2 tego aktu wyraźnie wynika, że wnioski rolników należy traktować jak podania w rozumieniu przepisów k.p.a. Powinny one zawierać określone elementy, między innymi wg § 3 ust. 1 i 2:
- oświadczenia i zobowiązania związane z płatnością, której dotyczą,
- oświadczenia o powierzchni i położeniu działek ewidencyjnych oraz dane z ewidencji gruntów i budynków,
- powierzchnię gruntów rolnych na działce ewidencyjnej, w tym powierzchnię niezgłoszoną do programów pomocowych,
- sposobie wykorzystania działek rolnych.
Regulacja ta oznacza zatem, że w sytuacji, gdy podanie budzi jakiekolwiek wątpliwości co do jego treści z punktu widzenia wymogów określonych rozporządzeniem, w szczególności zaś co do intencji wnoszącego podanie, organ Agencji ma obowiązek wezwania strony do usunięcia braków formalnych w trybie art. 64 § 2 k.p.a.
Nie można bowiem zapominać, że podstawowym zadaniem Agencji określonym zarówno przepisami prawa wspólnotowego, jak i krajowego jest prawidłowe przyznawanie płatności.
Z jednego z głównych założeń i celów wspólnej polityki rolnej, wyrażonego w pkt 21 preambuły do rozporządzenia nr 1782/2003 wynika, iż "Systemy wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej przewidują bezpośrednie wsparcie dochodowe mające na celu, w szczególności, zapewnienie odpowiedniego standardu życia dla społeczności rolniczej. Cel ten jest ściśle związany z zachowaniem obszarów wiejskich. Aby przeciwdziałać niewłaściwemu rozdysponowaniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności wspierających rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania takich płatności". Z przytoczonej reguły można wnosić, że w sytuacji gdy stosowny wniosek został złożony w terminie, odmowa przyznania płatności, co do zasady, powinna dotyczyć celowych błędów i niezgodności.
Nie negując zasadności przestrzegania ścisłych reguł, zasad i trybu dysponowania środkami budżetu Państwa, a także dokonywania uprzedniej kontroli spełnienia warunków do ich otrzymania przez osoby uprawnione, zauważyć jednak należy, iż skoro obowiązkiem organów administracji jest załatwianie spraw zgodnie z przepisami prawa, to nie powinny one dokonywać takiej ich wykładni, która prowadziłaby do uznania, że błędy formalne uznawane są za wywołujące skutki materialnoprawne. Byłaby ona bowiem sprzeczna ze wspólnotową zasadą proporcjonalności oraz wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zaufania do organów stosujących prawo.
Uznając zatem, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem reguł postępowania, które w rezultacie doprowadziły do naruszenia prawa materialnego przez bezzasadne pozbawienie rolnika części płatności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c powołanej na wstępie ustawy orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło