I SA/Lu 466/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 22 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. A. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. A. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej p o s t a n a w i a 1. przyznać E. A. L. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z połowy wpisu od wniesionej skargi; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W dniu 28 maja 2014 r. E. A. L. wystąpiła do tutejszego Sądu ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 28 kwietnia 2014 r. w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej. Następnie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł, skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych wskazując, że w obecnej sytuacji jest w stanie uiścić wyłącznie 1/10 kwoty wpisu. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o majątku i dochodach skarżącej, akt sprawy, dodatkowych dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego oraz informacji znanych mu z urzędu (akta sprawy I SA/Lu 302/13) wynika, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo wraz z matką i ojczymem. Utrzymuje się z prowadzenia gospodarstwa rolnego o pow. 6,08 ha fiz. (1,64 ha przelicz.). W skład gospodarstwa wchodzi dom drewniany oraz budynki gospodarcze. Matka skarżącej otrzymuje emeryturę rolniczą, której wysokość do wypłaty - z uwagi na potrącenia - wynosi [...] zł netto. Ojczym natomiast otrzymuje rentę, która również z uwagi na potrącenia wynosi [...] zł miesięcznie (dane z akt sprawy I SA/Lu 302/13). Swój dochód z gospodarstwa rolnego skarżąca określiła na kwotę [...] zł miesięcznie. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca dołączyła: decyzję o przyznaniu emerytury K. C., nakaz płatniczy łącznego zobowiązania podatkowego za 2014 r., zaświadczenie KRUS o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników i porozumienie w sprawie ratalnej spłaty zadłużenia wynoszącego na dzień 28 sierpnia 2014 r. – [...] zł. Referendarz sądowy rozpoznając przedmiotowy wniosek zważył, co następuje: Intencją strony jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się zatem do zbadania, czy spełniona jest przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.". Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Koszty koniecznego utrzymania dotyczą według treści powołanego przepisu zarówno wnioskującej jak i członków jej rodziny. Co istotne, wskazany przepisy stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przywołanej regulacji. W niniejszej sprawie uznać należało, że wniosek strony zasługuje jedynie na częściowe uwzględnienie, tj. przez zwolnienie z obowiązku uiszczenia połowy wpisu sądowego od skargi. Wskazania wymaga, że na koszty sądowe w badanej sprawie składa się wpis od skargi, który wynosi 500 zł. Natomiast w razie niekorzystnego dla skarżącej rozstrzygnięcia i zamiaru jego zaskarżenia może zaistnieć konieczność uiszczenia przez skarżącą opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł, za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem oraz wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. Zestawienie powyższych kosztów, częściowo ewentualnych i odroczonych w czasie z możliwościami finansowymi strony skarżącej prowadzi do wniosku, iż zbyt dużym obciążeniem dla skarżącej byłoby wyłącznie uiszczenie wpisu od skargi w pełnej wysokości, tj. 500 zł. Przedstawiona przez stronę sytuacja rodzinna i majątkowa nie pozwala jednak na zwolnienia jej z kosztów w większym zakresie. Sytuacja majątkowa rodziny skarżącej nie jest bowiem na tyle zła, aby istniała konieczność zniesienia obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w szerszym lub pełnym zakresie. Ocena taka stanowi również skutek niezłożenia przez skarżącą części żądanych dokumentów źródłowych i oświadczeń. I tak nie sposób pominąć, że skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 6,08 ha, co dorównuje niemalże średniej powierzchni gospodarstwa w województwie lubelskim (7,45 ha). Z gospodarstwa tego uzyskuje dochód z tytułu uprawy zbóż, owoców miękkich oraz dopłat bezpośrednich. Istotne przy tym jest to, że skarżąca wezwana do udzielenia odpowiedzi nie wskazała na okoliczności które uprawdopodobniałyby okoliczność zniszczenia części jej upraw na skutek przymrozków i gradobicia. W związku z tym jej twierdzenia w tym zakresie należał pominąć jako gołosłowne. Nie bez znaczenie jest również to, że matka skarżącej oraz jej ojczym uzyskują stałe dochody, które mimo, iż nie są wysokie, pozwalają (razem z dochodami skarżącej) zapewnić niezbędne warunki utrzymania gospodarstwa domowego, a przy właściwym ich gospodarowaniu ponieść ciężar części kosztów postępowania sądowego, który obecnie ogranicza się do uiszczenia połowy wpisu od skargi. W kontekście wydatków skarżącej oraz jej zobowiązań pamiętać należy, iż koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Co więcej, strona wstępująca na drogę sądową powinna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i powinna w związku z tym znaleźć pokrycie w swych dochodach przez ograniczenie innych wydatków, niebędących niezbędnymi dla jej utrzymania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2009 r., I OZ 753/09, niepubl.). Uwzględniając zatem to wszystko i korzystając, że sąd (referendarz sądowy) nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy. (tak. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2004, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie I) przyznano skarżącej prawo pomocy tyle, że nie poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości, a jedynie z połowy wpisu od skargi. Takie rozstrzygnięcie uwzględnia bowiem ogólną sytuacją materialną, bytową i rodzinną skarżącej zabezpieczając gwarantowane jej konstytucją prawo do sądu, a jednocześnie chroni wymiar sprawiedliwości przed ewentualną, zbędną roszczeniowością strony. Nie powoduje też przerzucenia całości kosztów procesu na Skarb Państwa czyli resztę społeczeństwa. Z tych względów referendarz sądowy, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.