I SA/Lu 468/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Chitrosz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 listopada 2011 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za miesiące od stycznia do czerwca 2010 r. – w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia: - odmówić przyznania A. sp. z o.o. z siedzibą w C. prawa pomocy w żądanym zakresie. W dniu 22 września 2011 r. A. sp. z o.o. w C. reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Do wniosku dołączono wyciągi z rachunków bankowych oraz bilans za 2010 r. Z informacji zawartych we wniosku wynikało, że skarżąca Spółka jest uprawniona do prowadzenia działalności związanej z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 2.550.000,00 złotych, a wartość środków trwałych 3.093.290,54 złotych. W roku obrotowym 2010 Spółka poniosła stratę w wysokości 508.189,96 złotych. Spółka posiada na rachunku bankowym kwotę 25.281,44 złotych. Pełnomocnik podkreślił, że w wyniku wprowadzenia nowych przepisów w zakresie opodatkowania gier na automatach o niskich wygranych Spółka zmuszona była zapłacić o ponad 200% więcej podatku, niż przed zmianą przepisów poda. Dążąc do zrównoważenia zwiększonych kosztów prowadzenia działalności gospodarczej skarżąca zmuszona była do redukcji zatrudnienia. Źródłem kłopotów skarżącej jest również wstrzymanie wydawania zezwoleń na działalność gospodarczą przez nią prowadzoną. Spółka wskazywała ponadto, że o pogorszeniu się jej kondycji finansowej świadczy także systematyczne zmniejszanie się liczby wykorzystywanych przez nią automatów do gry. Okoliczności te powodują, że sytuacja finansowa skarżącej jest obecnie trudna. Postanowieniem z dnia 24 października 2011 r. Referendarz Sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa", osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie referendarza sądowego skarżąca nie wykazała zasadności swojego wniosku. Koszty sądowe niniejszego postępowania prócz wpisu sądowego od wniesionej skargi wynoszącego 6.539,00 złotych (§1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej wynoszącego w tej sprawie 3.270,00 złotych (§ 3 w zw. z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi) każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 złotych (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – DZ.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2192). W związku z tym, że skarżącą nie wnosi o dokonanie czynności skutkujących w toku postępowania sądowego ponoszeniem wydatków o zasadności jej wniosku decydować będzie wysokość opłat sądowych. Referendarz podkreślił, że porównanie wysokości każdej z opłat sądowych składających się na koszty sądowe niniejszego postępowania (wpisów sądowych i opłat kancelaryjnych) do wysokości środków finansowych znajdujących się na rachunku bankowym skarżącej wskazuje, że może ona ponieść całość kosztów sądowych niniejszego postępowania. W szczególności o możliwości poniesienia kosztów sądowych świadczy fakt posiadania przez Spółkę dużego majątku, w którym wysokość aktywów trwałych wynosi 3.197.342,67 zł, a aktywów obrotowych 1.739.859,47 zł. Osiąga znaczne obroty finansowe – według rachunku zysków i strat wysokość przychodów netto w 2010 r. wyniosła netto 8.817.314,17 zł. W ocenie referendarza rozmiary prowadzonej działalności oraz wysokość osiąganych przez skarżącą nie pozwala przyjąć, że spółka pozbawiona jest środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania, a wielkość środków finansowych zgromadzonych na rachunku bankowym Spółki kilkakrotnie przewyższa wysokość wymaganego na obecnym etapie postępowania wpisu w sprawie niniejszej. Od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw w którym podniósł, że zaskarżone postanowienie narusza prawo materialne tj. art. 246 § 2 pkt 2 ppsa, poprzez uznanie że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych. Argumentował, że wydane postanowienie odebrało Spółce "drogę sądową w sprawie" W kwestii środków finansowych na rachunku bankowym wyjaśnił, że uzyskiwane przez Spółkę wpływy z trudem wystarczają na regulowanie bieżących należności, szczególnie wysokiego podatku od posiadanych automatów do gier. Wskazał, że Spółka nie będzie w stanie regulować należności wynikających z bieżących kosztów utrzymania i będzie musiała wystąpić o ogłoszenie upadłości. Podnosił również, że w chwili obecnej Spółka nie jest w stanie spieniężyć stanowiących główny składnik jej majątku automatów do gier, gdyż mogą one być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji. Na poparcie swojego stanowiska pełnomocnik powołał szereg orzeczeń Naczelnego Sadu Administracyjnego podkreślając jednocześnie, że podstawą rozstrzygnięcia z zakresu prawa pomocy powinna być realna, a nie hipotetyczna sytuacja finansowa wnioskodawcy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ppsa wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego trakcie (art. 243 § 1 zd. 1 ppsa). Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ppsa osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 ppsa, który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Odnosząc powyższe do rozpatrywanego w niniejszym postępowaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym wskazać należy, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie organizowania gier na automatach o niskich wygranych, co w związku ze zmianą regulacji prawnych, wpłynęło na wzrost obciążeń finansowych na niej spoczywających. Z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z dokumentów źródłowych (wyciąg z konta bankowego za okres od 23 do 30 sierpnia 2011 r. oraz bilans za 2010 r.) wynika, że kapitał zakładowy Spółki wynosi, 2.550.000 złotych, wartość środków trwałych 3.093.290,54 zł, a także, że za ostatni rok obrotowy Spółka poniosła stratę w wysokości 508.189,96 złotych. Z przedstawionych informacji nie wynika, aby Spółka utraciła płynność finansową. Z urzędu Sąd zauważył, że pomimo wskazywanej przez Spółkę trudnej sytuacji finansowej na jej koncie bankowym zarówno w okresie 22-25 lipca 2011 r. (wyciąg załączony do wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Lu 290/11) jak i w okresie od 23 do 30 sierpnia 2011 r. znajdowały się środki finansowe w kwocie odpowiednio 12. 674,50 w lipcu i 28.950,46 zł w sierpniu. Spółka posiadała, zatem na koncie środki pieniężne, pozwalające na poniesienie kosztów postępowania. Odnosząc się do straty poniesionej za ostatni rok obrotowy stwierdzić należy, że sam fakt poniesienia straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Strata powstaje bowiem na skutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Argumentów za stanowiskiem przeciwnym nie dostarcza również wniesiony sprzeciw, w którym brak jest jakichkolwiek konkretnych danych wskazujących na pogorszenie się kondycji finansowej Spółki. Pełnomocnik ograniczył się jedynie do niezwykle ogólnikowego stwierdzenia, że uzyskiwane wpływy z trudem wystarczają na regulowanie bieżących należności, w szczególności drastycznie wysokiego podatku od gier. Odnosząc się natomiast do podnoszonej w sprzeciwie kwestii pozbawienia Spółki prawa do sądu na skutek odmowy przyznania prawa pomocy podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 199 ppsa strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu Państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć zatem świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych umieszczonej na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwzględniając zatem wskazane okoliczności sprawy, w tym również poniesioną stratę i wzrost zobowiązań, nie można stwierdzić że Spółka nie posiada dostatecznych środków na poniesienie koszty sądowe związanych z wywołanym jej skargą postępowaniem. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania skarżącej w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 orzeczono jak w sentencji.