I SA/Lu 472/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 10 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu B. G. wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy, w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Zgodnie z jego oświadczeniem prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwiema córkami w wieku 15 i 21 lat. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącego na stanowisku prezesa zarządu O. sp. z o.o. w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto) miesięcznie oraz stypendium córki otrzymywane w czasie roku akademickiego w wysokości 510 zł. W utrzymaniu rodziny pomaga mu matka - emerytka, która kupuje mu lekarstwo, gdyż choruje na nadciśnienie tętnicze. Majątek skarżącego stanowi działka o pow. 0,27 ha zabudowana starym sklepem zaadoptowanym na cele mieszkalne, w całości objęta zabezpieczeniem komorniczym. Żona skarżącego od 22 sierpnia 2003 r. jest osobą bezrobotną, nie posiadającą prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Dodał, iż nie ubiega się o pomoc w gminie, gdyż tam jest źle traktowany. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącej, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") wezwano go do złożenia wyjaśnień dotyczących swojej sytuacji materialnej, w tym m.in. do złożenia zaświadczenia pracodawcy o aktualnej wysokości wynagrodzenia skarżącego netto i brutto, zaświadczenia właściwego urzędu pracy o uznaniu żony skarżącego za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku i od jakiej daty, wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i jego żonę, oświadczenia wskazującego powierzchnię domu oraz pomieszczeń gospodarczych należących do skarżącego, wykazania jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz oświadczenia wyjaśniającego, czy skarżący korzysta ze wsparcia organów pomocy społecznej i wskazującego miesięczną wysokość pomocy finansowej otrzymywanej od matki. W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył jedynie zaświadczenie określające wysokość otrzymywanego wynagrodzenia oraz dwa postanowienia komornika sądowego określające m. in. wysokość ciążącego na nim zadłużenia. Jednocześnie wskazał, że w ciągu ostatnich trzech miesięcy matka wydała na zakup lekarstwa dla niego 180 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Stąd też, jak również z uwagi na kryteria sformułowane w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a., zasadnicze znaczenie ma możliwie najbardziej dokładne ustalenie kondycji finansowej strony. Ustosunkowując się z kolei rzeczowo do wniosku strony należy podkreślić, że w myśl normy wyrażonej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżący, następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie przywołanego unormowania nie pozostawia natomiast wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Trzeba bowiem przyjąć, że ustawodawca formułując ten przepis, użył terminu "wykazać" w znaczeniu udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Tym samym rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Strona powinna więc podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd (referendarza sądowego), co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. W przypadku, gdy zachodzą wątpliwości co do złożonych we wniosku oświadczeń, to stronie powinno zależeć na ich wyjaśnieniu. Zważywszy na powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżący nie wyjaśnił wszystkich okoliczności umożliwiających dokonanie oceny całokształtu jego sytuacji finansowej. Jak natomiast wyżej wskazano to strona ma przekonać rozpatrującego wniosek, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Co prawda, jakkolwiek skarżący powołał się w swoim wniosku na trudną sytuację materialną, która mogłyby uzasadniać przyznanie mu prawa pomocy, (na co może wskazywać udokumentowany przezeń fakt bezskuteczności prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego), to jednak pomimo stosownego wezwania nie uzupełnił swoich oświadczeń w sposób umożliwiający pełną i precyzyjną ocenę tej sytuacji. Nie złożył bowiem zaświadczenia właściwego urzędu pracy o uznaniu żony skarżącego za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku, wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez niego i jego żonę (nie wyjaśnił nawet czy takie rachunki bankowe posiadają) oraz oświadczenia dotyczącego miesięcznej wysokości kosztów ponoszonych w związku z bieżącym utrzymaniem. Powyższe uzasadnia podejrzenie, że stanowi to rezultat celowego działania, mającego na celu ukazanie sytuacji strony w sposób przemawiający na rzecz przyznania jej prawa pomocy. Braki te z kolei uniemożliwiają dokonanie miarodajnej oceny jego faktycznego stanu majątkowego i dochodowego. Tym samym skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Skarżący bowiem pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie udzielił odpowiedzi. Nie zrealizował on zatem swojej powinności wynikającej z art. 255 p.p.s.a., czym uniemożliwił ewentualne przyznanie prawa pomocy. Natomiast złożone przez niego wcześniej oświadczenie złożone na urzędowym formularzu jest niewystarczające do stwierdzenia, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadny. W orzecznictwie nie budzi zaś wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym sytuacji materialnej i finansowej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.