I SA/Lu 474/14

Przewodniczący w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie Sędzia WSA Małgorzata Fita po rozpoznaniu w dniu 16 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi B. G. na decyzją Samorządnego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2007-2013 wraz z odsetkami p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący B. G. we wniosku o przyznanie prawa pomocy wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz dwiema córkami. Wyłączny dochód rodziny stanowi jego wynagrodzenie za pracę na stanowisku Prezesa zarządu A. sp. z o.o. w wysokości 1680 zł brutto miesięcznie oraz stypendium córki otrzymywane w czasie roku akademickiego w wysokości 510 zł. W utrzymaniu rodziny pomaga mu matka - emerytka, która kupuje mu lekarstwo, gdyż choruje na nadciśnienie tętnicze. Majątek skarżącego stanowi działka o pow. 0,27 ha zabudowana starym sklepem zaadoptowanym na cele mieszkalne, w całości objęta zabezpieczeniem komorniczym. Żona skarżącego od 22 sierpnia 2003 r. jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Skarżący nie ubiega się o pomoc w gminie, gdyż jest tam źle traktowany. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: "ppsa") wezwano go do złożenia wyjaśnień dotyczących sytuacji materialnej, w tym m.in. do złożenia zaświadczenia pracodawcy o aktualnej wysokości wynagrodzenia skarżącego netto i brutto, zaświadczenia właściwego urzędu pracy o uznaniu żony skarżącego za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku i od jakiej daty, wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i jego żonę, oświadczenia wskazującego powierzchnię domu oraz pomieszczeń gospodarczych należących do skarżącego, nadesłania zaświadczenia o wszystkich osobach zamieszkałych/zameldowanych razem ze skarżącym, wykazania jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz oświadczenia wyjaśniającego, czy skarżący korzysta ze wsparcia organów pomocy społecznej oraz wskazania miesięcznej wysokości pomocy finansowej otrzymywanej od matki. W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył jedynie zaświadczenie określające wysokość otrzymywanego wynagrodzenia oraz dwa postanowienia komornika sądowego określające m. in. wysokość ciążącego na nim zadłużenia. Jednocześnie wskazał, że w ciągu ostatnich trzech miesięcy matka wydała na zakup lekarstwa dla niego 180 zł. Postanowieniem z dnia 10 września 2014r. referendarz sądowy tutejszego sądu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie skarżący wskazał na niemożliwość przedstawienia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z uwagi na fakt, iż są one płatne. Nadto wyjaśnił, że prośby o przyznanie prawa pomocy i opisywanie trudnej sytuacji bytowej są dla niego upokarzające. Następnie przedstawił przebieg postępowań podatkowych i sądowych z wniosku o umorzenie zaległości podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm. dalej: - "ppsa", wskutek wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego traci moc, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez sąd. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżący, następuje wtedy, gdy wykaże on, że nie jest w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar owego wykazania spoczywa na wnioskodawcy, który winien tego dokonać poprzez przedstawienie w sposób jasny, pełny i wiarygodny swojej sytuacji rodzinnej i majątkowej, a także możliwości płatniczych. Natomiast w sytuacji wystąpienia jakichkolwiek wątpliwości lub rozbieżności w przedstawionych danych, wnioskodawca zobligowany jest do ich wyjaśnienia, poprzez złożenie, na wezwanie, dodatkowego oświadczenia i wskazanych dokumentów źródłowych. W okolicznościach niniejszej sprawy nie można stwierdzić, że skarżący spełnia przesłanki przyznania mu ulgi w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika, gdyż podane przez niego informacje nie pozwalają na rzeczową ocenę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Wynika to przede wszystkim z tego, że skarżący złożył oświadczenia zawierające jedynie zdawkowe i bardzo fragmentaryczne informacje, mające wpływ na rozstrzygnięcie jego wniosku, ponadto uchylił się de facto od wykonania wezwania do ich uzupełnienia i wyjaśnienia wynikłych wątpliwości. Wątpliwości tych nie sposób wyjaśnić także w oparciu o wyjaśnienia zawarte w sprzeciwie od postanowienia referendarza, zgodnie z którymi niemożliwość przedstawienia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych związana jest z odpłatnością takich usług w bankach. Natomiast prośby o przyznanie prawa pomocy i opisywanie trudnej sytuacji bytowej zdaniem skarżącego są upokarzające. Przede wszystkim skarżący nie przedstawił zaświadczenia właściwego urzędu pracy o uznaniu jego żony za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku oraz wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych. Nie wskazał nawet ich ilości i stanu środków. Nadto nie wyjaśnił jaka jest powierzchnia zajmowanego przez niego domu i kto z nim zamieszkuje/jest zameldowany. Ocenę wniosku uniemożliwia jednak przede wszystkim brak wykazania jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają jego miesięczny budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Nadto wątpliwości Sądu wzbudziły także sprzeczności pomiędzy okolicznościami wskazanymi we wniosku - odnośnie jedynego źródła dochodu skarżącego i jego rodziny (poza stypendium córki), które stanowi wynagrodzenie za pracę z danymi zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji gdzie organ wskazuje na rentę oraz dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej wznowionej w 2013r. Reasumując należy uznać, że powyższe wątpliwości nie wyjaśnione przez skarżącego uniemożliwiają przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika. Okoliczności braku środków powinny być wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to instytucja, która została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dlatego mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, postanowiono jak w sentencji.