I SA/Lu 477/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (spr.), Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz,, WSA Halina Chitrosz, Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 listopada 2009 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego - uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu 8 marca 2005 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynął Wniosek B. T. o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Wniosek przeszedł kontrolę kompletności oraz kontrolę administracyjną, a w dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w kwocie 5 179,24 zł. Przyznana płatność miała być wypłacana w okresie 5 kolejnych lat z następującymi zastrzeżeniami: 1/ kwota płatności miała być przeliczana z kwoty ustalonej w Euro zgodnie z zasadami określonymi w art. 4 ust. 2 rozporządzenia 2808/1998/WE z dnia 22 grudnia 1998 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetamego systemu dla Euro w rolnictwie /Dz. Urz. WE L 349, z 24.12.1998, ze zm./, a jej wysokość w złotych w kolejnych latach mogła ulec zmianie, 2/ zgodnie z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 286, poz. 2870 ze zm.) zwanego dalej Rozporządzeniem, warunkiem wypłaty płatności w czwartym i piątym roku miało być zrealizowanie przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty trzeciej płatności oraz złożenie w ciągu 7 dni od upływu ww. terminu oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia wraz z załącznikiem w postaci dokumentu potwierdzającego zrealizowanie zadeklarowanego przedsięwzięcia. Decyzja została stronie doręczona w dniu 2 stycznia 2006 r. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] przekazał Wniosek B. T. zgodnie z właściwością do Biura Powiatowego ARiMR w [...]. W dniu 16 stycznia 2009 r. do BP ARiMR w [...] wpłynęło oświadczenie złożone przez B. T. o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i w Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Do oświadczenia dołączyła ona: Akt Notarialny Repertorium A Nr [....] z dnia 22 grudnia 2005 r., Akt Notarialny Repertorium A Nr [...] z dnia 29 czerwca 2005 r. Decyzją z dnia [...]Kierownik BP ARiMR w [...] orzekł o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w 4 i 5 roku, uzasadniając ją niezłożeniem w terminie Oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, do którego dołączyła: zawiadomienie o skierowaniu na rehabilitację leczniczą schorzeń narządu ruchu w trybie ambulatoryjnym w ramach prewencji rentowej ZUS z dnia 12 lutego 2009 r., zaświadczenie lekarskie z dnia 6 marca 2009 r., orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 13 stycznia 2009 r. W uzasadnieniu natomiast wskazała, że " (...) Powodem nieterminowego złożenia oświadczenia była zła sytuacja zdrowotna w okresie od 20 czerwca 2008r. do 13 stycznia 2009 r. (...)". Rozpatrując odwołanie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że szczegółowe warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych oraz przestrzenny zasięg wdrażania tego działania, uregulowany został w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2237 ze zm.). W myśl § 3 ust 1 pkt 3 powołanego wyżej rozporządzenia płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, będącemu osobą fizyczną, który prowadził przez okres, co najmniej 3 lat przed złożeniem wniosku, działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej (...), a w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą, w gospodarstwie rolnym niskotowarowym o wielkości ekonomicznej, co najmniej 2 EJW (ESU) i nie więcej niż 4 EJW (ESU), stanowiącym przedmiot odrębnej własności jego albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności oraz zobowiąże się do: realizacji przedsięwzięć mających na celu restrukturyzację gospodarstwa niskotowarowego (....), oraz do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania tej płatności. Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaca się, jeżeli producent rolny zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu, oraz złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego (§ 8 ust.1 rozporządzenia). Oświadczenie, składa się na formularzu udostępnionym przez Agencję w terminie 7 dni od upływu określonego wyżej terminu. Do oświadczenia, dołącza się dokumenty potwierdzające ukończenie realizacji przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego (§ 8 ust.3 rozporządzenia). W sprawie niniejszej wypłata płatności dla gospodarstwa niskotowarowego B. T. w trzecim roku realizacji planu nastąpiła w dniu 21 kwietnia 2008 r., w związku z tym, określony przepisami prawa 6 miesięczny termin na zrealizowanie przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego (zakup lub dzierżawa gruntu rolnego) upłynął 21 października 2008 r. Ostatecznym terminem na złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego był dzień 28 października 2008 r. W tym terminie B. T. nie złożyła (osobiście lub za pośrednictwem poczty) wymaganego prawem oświadczenia. Oświadczenie strony wraz z załącznikami, wpłynęło do BP ARiMR w [...] dopiero w dniu 16 stycznia 2009 r. Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy wskazał, że zarówno 7 dniowy termin na złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego (§ 8 ust. 2 rozporządzenia) jak i 6 miesięczny termin na zrealizowanie przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego (§ 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia) są terminami prawa materialnego i jako takie nie mogą być przez organy prowadzące postępowanie modyfikowane. Przy czym w odniesieniu do tego ostatniego terminu przepisy prawa przewidują odstępstwo od tej zasady polegające na tym, że płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku może być wypłacona, jeżeli realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na zaistnienie, chociażby jednej z następujących okoliczności: 1) długotrwała niezdolność do pracy producenta rolnego; 2) wystąpienie klęski żywiołowej; 3) zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnego i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych; 4) wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie niskotowarowym producenta rolnego (§ 9 ust. 2 rozporządzenia). W przypadku, gdy realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na zaistnienie ww. okoliczności, zamiast oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, producent rolny składa oświadczenie o zaistnieniu tych okoliczności (§ 9 ust. 3 rozporządzenia). Podsumowując organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione warunki konieczne do wypłaty płatności z tytułu wsparcia gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku realizacji planu, określone w przepisie § 8 ust. 1 pkt 2 w związku z § 8 ust. 2 rozporządzenia. Odnosząc się do treści odwołania organ II instancji podkreślił, że jest związany przepisami prawa, nie może w tej sytuacji odstąpić od przestrzegania przepisów powołując się na słuszny interes strony. W rozpatrywanej sprawie przepisy prawa jasno precyzują skutki niedotrzymania warunków określonych w § 8 ust. 1 rozporządzenia, o skutkach tych wnioskodawczyni została poinformowana w decyzji z dnia [...] o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Ponadto organ dodał, że B. T. składając Wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych oświadczyła, że znane są jej zasady przyznawanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego (sekcja XI Wniosku oświadczenia zobowiązania). W świetle powyższego organ odwoławczy uznał za nie mające wpływu na rozstrzygnięcie sprawy okoliczności podnoszone przez stronę w odwołaniu, i w związku z tym uznał, że "ocena organu odwoławczego jest, co do istoty sprawy taka sama jak rozstrzygnięcie pierwszej instancji". Na powyższą decyzję B. T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając jej naruszenie: 1. art. 58 § 1 kpa poprzez niezastosowanie go, podczas gdy organ był do tego zobowiązany; 2. art. 7 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy, w sposób nie uwzględniający słusznego interesu skarżącej, 3. § 8 oraz § 9 rozporządzenia poprzez nieuwzględnienie długotrwałej niezdolności do pracy producenta rolnego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, oraz zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że w dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5. Według organu wstrzymanie płatności uzasadnione było niezłożeniem w terminie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Skarżąca podkreślił, że do odwołania wniesionego od ww. decyzji dołączyła dokumenty świadczące o braku możliwości działania w zakreślonym terminie ze względu na zły stan zdrowia m.in. zaświadczenia lekarskie wystawione przez specjalistę neurologa. Powołując się na brak swojej winy w niedotrzymaniu ustawowego terminu wskazała, że ze złożonych dokumentów oraz jej obszernych wyjaśnień wynika, że organy powinny rozpatrzyć jej wniosek o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia. W związku z powyższym w ocenie skarżącej został naruszony art. 7 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy w sposób nie uwzględniający słusznego interesu strony. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując, co do zasady argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Przedmiotem rozpoznania w sprawie niniejszej, jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w 4 i 5 roku. W ocenie Sądu spór w sprawie niniejszej sprowadza się w istocie do sposobu interpretacji § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286 poz. 2870 ze zm.), zwanego dalej Rozporządzeniem, który stanowi, że płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu w czwartym i piątym roku jej wypłaty, jeżeli producent rolny nie dotrzymał warunków określonych w § 8 ust. 1 Rozporządzenia, z zastrzeżeniem ust. 2. W ocenie Sądu niezłożenie oświadczenia w terminie, o jakim mowa w § 8 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia, tak długo, jak długo organ nie wyda decyzji, o jakiej mowa w § 9 tego Rozporządzenia, nie rodzi żadnych skutków. Jeżeli producent rolny złoży oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć z uchybieniem terminu, ale zanim organ wyda decyzję o wstrzymaniu płatności, organ nie może już zastosować rygoru przewidzianego w § 9 ust. 1 Rozporządzenia. Przemawia za tym zarówno literalna jak i celowościowa wykładnia przepisów. Zgodnie bowiem z § 9 ust. 1 Rozporządzenia, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu w czwartym i piątym roku jej wypłaty, jeżeli producent rolny nie dotrzymał warunków określonych w § 8 ust. 1, a więc: 1/ nie zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu oraz 2/ nie złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, z zastrzeżeniem ust. 2. Nie może budzić żadnych wątpliwości, iż sformułowanie "z zastrzeżeniem ust. 2" dotyczy ustępu 2 § 9, nie zaś § 8. Taka konstrukcja przepisu oznacza, że organ może wydać decyzję o wstrzymaniu płatności tylko do chwili złożenia przez producenta rolnego oświadczenia. Gdy takie oświadczenie zostanie złożone a przedsięwzięcie zostało zrealizowane w terminie o jakim mowa w § 8 ust. 1 pkt 1, wydanie decyzji o wstrzymaniu płatności jest niedopuszczalne w świetle § 9 ust. 1 Rozporządzenia. Za przyjęciem takiej interpretacji przemawia również wykładnia celowościowa. Celem ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229 poz. 2273 ze zm.) oraz rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej jest, jak sama nazwa wskazuje, wspieranie gospodarstw niskotowarowych, polegające na udzielaniu producentom rolnym pomocy finansowej w zamian za realizowanie przez nich takich przedsięwzięć, które spowodują, że ich gospodarstwa będą bardziej dochodowe, ekologiczne, bądź też umożliwią producentom osiąganie dochodów poza rolnictwem. Złożenie oświadczenia, że przedsięwzięcie zostało zrealizowane nie jest celem samym w sobie, a jedynie informacją dla organu. Zgodnie bowiem z § 3 ust. 4 rozporządzenia płatność jest udzielana producentowi, który zobowiąże się do realizacji przedsięwzięć mających na celu restrukturyzację gospodarstwa niskotowarowego oraz do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności. Stosownie do tego uregulowania § 9 rozporządzenia przewiduje wstrzymanie płatności, w sytuacji, gdy producent rolny nie zrealizuje przedsięwzięcia, a § 10 wstrzymanie i zwrot płatności, gdy producent przeniesie własność gospodarstwa przed upływem 5 lat. Przepisy § 3 Rozporządzenia nie uzależniają prawa do płatności od zobowiązania się do złożenia oświadczenia. Oświadczenie o jakim mowa w § 8 ust. 1 pkt 2 jest tylko informacją, zaś dołączone do niego dokumenty, o jakich mowa w § 8 ust. 3 są dowodami, potwierdzającymi zrealizowanie przez producenta przedsięwzięcia. Jeśli z dokumentów tych wynika, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, że producent w terminie o jakim mowa w § 8 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia zrealizował przedsięwzięcie, brak jest przesłanek do wstrzymania płatności. Oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia w terminie wraz z dowodem potwierdzającym tę okoliczność skarżąca złożyła w dniu 16 stycznia 2009r. zaś organ I instancji wstrzymał płatność decyzją z [...]. W takiej sytuacji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.