I SA/Lu 480/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Kręcisz,, NSA Anna Kwiatek, Protokolant Referent Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 r. - oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 11 maja 2009r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. M., na podstawie art.233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 8 z 2005r., poz.60 ze zm./ Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję Prezydenta z dnia 28 stycznia 2009r., nr [...], w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika, iż wskazaną decyzją z dnia 28 stycznia 2009r. Prezydent ustalił J. M. na rok 2009 podatek rolny w kwocie 8 zł od użytków rolnych o powierzchni 0,0285 ha, wskazując jednocześnie na grunty zwolnione od opodatkowania podatkiem od nieruchomości /nieużytki o powierzchni 177m2 oraz grunty zadrzewione i zakrzewione o powierzchni 11 m2/ oraz podając w uzasadnieniu decyzji, iż wysokość podatku ustalona została na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków oraz złożonych przez podatnika informacji podatkowych, z zastosowaniem stawki określonej w przepisach, zaś zwolnienie od podatku znajduje uzasadnienie w art.12 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym /Dz.U. Nr 136 z 2006r., poz.969 ze zm./. We wniesionym odwołaniu strona zażądała stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji i wznowienia postępowania. Stwierdziła, że decyzja dotyczy nieuregulowanego stanu prawnego, że posiadane przez nią liczne dokumenty wykluczają się i są niezgodne ze stanem prawnym i stanem posiadania oraz że nie wie, za jakie działki płaci podatek, zażądała też zbadania sprawy działek w terenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż odwołanie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w sposób, który uniemożliwia weryfikację rozstrzygnięcia. Na wstępie swych rozważań organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawą do wymiaru podatków są dane z ewidencji gruntów i budynków zgodnie z art.21 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U. Nr 240 z 2005r., poz.2027 ze zm./. Dane tam zawarte mają walor dokumentu urzędowego, a organ podatkowy nie ma podstaw do ich pominięcia lub kwestionowania. Jeżeli zaś strona dane te kwestionuje, to powinna wszczęć procedurę ich zmian w organie prowadzącym ewidencję. Następnie organ stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż strona jest właścicielem działek o numerach 239, 246, 322, 329 oraz 578/2 o łącznej powierzchni 0,2372 ha, które to grunty sklasyfikowane są jako grunty zadrzewione i zakrzewione, łąki trwałe, nieużytki i rowy. Jednak dokument poświadczający ten stan pochodzi z dnia 25 marca 2009r., nie ma natomiast żadnego dowodu potwierdzającego istnienie takiego stanu faktycznego na dzień 1 stycznia 2009r.. Organ II instancji nie ma zatem możliwości oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji. Ponadto organ odwoławczy zauważył, iż w materiale dowodowym brak jest także informacji podatkowych, mimo powoływania się na nie przez organ I instancji, jako leżących u podstaw jego decyzji. Organ I instancji nie udokumentował również, że stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, tj. za 2008 rok, nie uległ zmianie w stosunku do roku 2009. Natomiast w odwołaniu strona zakwestionowała przyjętą powierzchnię gruntów, klasyfikację w ewidencji gruntów, numery działek, prawo własności nieruchomości, twierdząc, że nie odpowiada to stanowi jej faktycznego posiadania. W tej sytuacji organ odwoławczy nie jest w stanie ocenić, czy zachodziła przesłanka wyłączająca obowiązek wszczęcia postępowania podatkowego z urzędu, o której mowa w art.165 § 5 ordynacji podatkowej, a strona została pozbawiona przez organ I instancji czynnego udziału w postępowaniu przed wydaniem decyzji /art.123 § 1 i art.200 § 1 ordynacji podatkowej/, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przedstawiony stanie sprawy, nie można, zdaniem organu odwoławczego, przyjąć, że poczynione ustalenia faktyczne, będące podstawą wydania decyzji organu I instancji w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 r., były wystarczające. Dodatkowo organ II instancji podniósł, iż przekazując odwołanie organ I instancji nie ustosunkował się do licznych zarzutów i wątpliwości podnoszonych w nim przez stronę, co narusza art.227 § 2 ordynacji podatkowej. Reasumując Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organ I instancji nie przeprowadził rzetelnego postępowania podatkowego i naruszył obowiązki wynikające z art.122, art.187 § 1, art.191 ordynacji podatkowej, co uniemożliwiło rozpoznanie sprawy merytorycznie. J. M. wniosła na powyższą decyzję skargę, w której zarzuciła, iż decyzja ta wydana została bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa, z naruszeniem przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe ich zastosowanie i z naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zmianę decyzji oraz stwierdzenie jej nieważności, wznowienie postępowania "w części dotyczącej majątku rodziców /.../", powołanie biegłych, zbadanie sprawy działek w terenie oraz zbadanie stanu posiadania sprzed 1971r., a także o przywrócenie stanu prawnego zgodnego ze stanem posiadania majątku po rodzicach i wydania części nieruchomości. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż organ nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego, gdyż decyzja dotyczy majątku o nieuregulowanym stanie prawnym. Wywodziła, że powołane w skardze decyzje dotyczące stanu własności poszczególnych gruntów wydane zostały z naruszeniem prawa, a zebrane przez nią liczne dokumenty "wykluczają się i są niezgodne ze stanem prawnym i stanem posiadania i stanem faktycznym." W związku z tym stwierdziła, że nie wie, za co i za jaką nieruchomość i grunty ma płacić podatek, gdzie są one położone i kto jest ich właścicielem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art.175 § 2 i art.184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm./ i art.3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./, zwanej dalej "ppsa", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie jej zgodności z prawem, co polega na orzekaniu w sprawach skarg na, w szczególności, decyzje administracyjne. Stosownie przy tym do art.134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, co oznacza, że formułując oceny co do zgodności z prawem działań organów administracji publicznej nie może wyjść poza podmiotowy i przedmiotowy zakres wyznaczony treścią zaskarżonego aktu. Zatem, skoro w sprawie niniejszej zaskarżona została decyzja kasacyjna wydana w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego skarżącej za 2009r., to – w świetle powyższego – sąd nie jest w tej sprawie uprawniony do badania zgodności z prawem aktów administracyjnych odnoszących się do własności gruntów, do wypowiadania się co do zgodności stanu posiadania ze stanem prawnym ani też co do obowiązku wydania nieruchomości, bowiem wykraczałoby to poza granice sprawy, w której wydano zaskarżoną decyzję. Ponadto wyjaśnić należy, że zgodnie z art.106 § 3 ppsa sąd może przeprowadzić wyłącznie dowody z dokumentów i tylko jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Żądanie zbadania sprawy w terenie bądź powołania biegłego nie mogłoby być zatem uwzględnione. Dokonując zaś kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, stwierdzić należy, że skarga nie może być uwzględniona, gdyż przy wydaniu tej decyzji nie doszło do naruszenia prawa. Postępowanie podatkowe jest postępowaniem dwuinstancyjnym /art.127 i art.220 § 1 ordynacji podatkowej/, co oznacza, że w postępowaniu tym – co do zasady - organ odwoławczy ponownie merytorycznie rozpatruje sprawę rozstrzygniętą przez organ I instancji, od którego decyzji wniesiono odwołanie /art.233 § 1 tej ustawy/. Wyjątek od tej zasady przewiduje art.233 § 2 ordynacji podatkowej, na podstawie którego wydana została zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja, a zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części; przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Regulacja ta stanowi gwarancję pełnego zachowania zasady dwuinstancyjności postępowania i chroni prawa stron postępowania, eliminując sytuacje, w których niedostatki postępowania przed organem I instancji zmuszałyby organ odwoławczy do rozstrzygania sprawy na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w całości lub w znacznej części dopiero przez ten organ. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji i podniesionych w nim argumentów w świetle materiałów sprawy potwierdza, iż zachodziły przesłanki do zastosowania art.233 § 2 ordynacji podatkowej, bowiem istniejące w sprawie wątpliwości i niejasności, w szczególności co zasadności zastosowanego trybu postępowania oraz sposobu ustalenia przedmiotu i podstawy opodatkowania, uniemożliwiają prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy w aktualnym jej stanie, a ich usunięcie w ramach postępowania odwoławczego mogłoby naruszyć procesowe uprawnienia skarżącej jako strony postępowania podatkowego. Zasadnie wskazał organ II instancji, iż w aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek informacji podatkowej złożonej przez skarżącą, chociaż w uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że informacja taka stanowiła podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Trafnie również zarzucił organ odwoławczy, że organ I instancji w żaden sposób nie wykazał, aby stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie, co jest - stosownie do art.165 § 5 pkt 1 ordynacji podatkowej - koniecznym warunkiem wydania decyzji podatkowej w sprawie niniejszej bez wszczęcia postępowania poprzez doręczenie postanowienia. Prawidłowo wreszcie podniósł organ odwoławczy, że w decyzji organu I instancji, wydanej w dniu 28 stycznia 2009r., wskazano, że została ona oparta na danych z ewidencji gruntów i budynków, gdy w aktach sprawy znajduje się jedynie wypis z ewidencji gruntów z dnia 25 marca 2009r. i z jego treści nie wynika, aby potwierdzał on stan faktyczny istniejący w innym dniu. Całkowity brak materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji powoduje zatem, że nie można ustalić, czy zastosowany przez ten organ tryb postępowania był prawidłowy i czy w związku z tym nie doszło do naruszenia uprawnień strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania /por.: art.123 § 1, art.192 i art.200 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ordynacji podatkowej/. Nie wiadomo również skąd w istocie organ I instancji czerpał wiedzę o stanie faktycznym przyjętym jako podstawa rozstrzygnięcia, co jest szczególnie istotne w świetle twierdzeń odwołania kwestionujących zgodność rzeczywistego stanu posiadania ze stanem prawnym. Usunięcia zaś tych wad postępowania wymagałoby zgromadzenia całości materiału dowodowego przez organ odwoławczy. Zauważyć należy, że skarżąca nie kwestionuje, iż materiał dowodowy sprawy posiada braki wymienione w zaskarżonej decyzji. Przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji otwiera zaś możliwość odniesienia się przez organ podatkowy do twierdzeń i wątpliwości formułowanych przez stronę w związku z przedmiotem i podstawą opodatkowania. Wobec powyższego, skoro nie zachodzą ustawowe podstawy do uwzględnienia skargi, należało ją oddalić na podstawie art.151 ppsa.