I SA/Lu 482/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 21 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Ł.K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2009 r., nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych – na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. postanawia: I. przyznać Ł.K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości; II. odmówić Ł.K. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W związku ze złożoną skargą Ł.K. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy zakreślając żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z uzasadnienia wniosku jak i z nadesłanych na wezwanie dokumentów źródłowych wynika, iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym jedynie z rodzicami, których łączny dochód z tytułu emerytury i zasiłku chorobowego wynosi [...] zł. Z uwagi na stan zdrowia jego rodziców wydatki na opiekę lekarską wynoszą około [...] zł miesięcznie. Opłaty z tytułu energii elektrycznej, wody, gazu wynoszą około [...] zł. Wszystkie te koszty ponoszą rodzice wnioskodawcy ponieważ skarżący jest uczniem i pozostaje na ich utrzymaniu. Gospodarstwo rolne o powierzchni [...]ha ([...]ha przeliczeniowe), które stanowi własność wnioskodawcy jest nierentowne i przynosi straty. Dlatego też wnioskodawca deklarując na urzędowym formularzu dochody wspólnego gospodarstwa domowego nie wykazał w ogóle dochodów pochodzących z gospodarstwa domowego. Wnioskodawca wskazał jedynie, iż koszty paliwa, środków ochrony roślin, nawozów wynoszą około [...] zł rocznie. Wnioskodawca dysponuje również majątkiem w postaci domu o powierzchni [...] m2. Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdził, co następuje: Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa", stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (opłaty sądowe i zwrot wydatków) oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych (wpis i opłata kancelaryjna) w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Skarżący wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź wiąże się to z uszczerbkiem w koniecznych kosztach utrzymania (prawo pomocy w zakresie częściowym). Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wykazać musi, że rzeczywiście nie posiada żadnych środków i nie ma realnych możliwości pozyskania środków, które umożliwiłyby jej, choć częściowe partycypowanie w kosztach jej udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Przyjmując powierzchnię posiadanego gospodarstwa jako [...] ha przeliczeniowych należy zakwestionować podane przez wnioskodawcę informację dotyczące braku dochodów z gospodarstwa rolnego. Kierując się np. wskazaniami ust. 9 art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł. Biorąc pod uwagę te kryterium, miesięczny dochód skarżącego może wynieść nawet [...] zł. Można przyjąć też kryterium dochodowe określone art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969, ze zm.). Na podstawie tej delegacji Prezes GUS obwieszczeniem z dnia 22 września 2008 r. (M.P. Nr 72 poz. 656) w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2007 r. ogłosił, iż przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił w 2007 r. 2 220 zł. Stąd roczny dochód skarżącego może wynieść nawet [...] zł co daję kwotę [...] zł miesięcznie. Odnosząc się do stwierdzenia wnioskodawcy, iż gospodarstwo jest nierentowne i przynosi straty należy stwierdzić, iż nie nadesłano w tym zakresie żadnych dokumentów to potwierdzających. Dlatego też, wobec wykazanych na urzędowym formularzu dochodów, w tym również szacunkowych dochodów z gospodarstwa rolnego, które mogą wynosi około [...] zł nie można stwierdzić, iż strona wykazała zasadność swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tzn. obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Podnieść w tym miejscu należy, że prawo pomocy w całkowitym zakresie jest przyznawane jedynie tym osobom, które ze względu na sytuację życiową (brak majątku, ubóstwo), mimo największych starań, nie są w stanie wygospodarować środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę te przesłanki brak jest podstaw do przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, co nie stanowi przeszkody do rozważenia możliwości przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym wyżej mowa należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Należy przy tym wziąć pod uwagę, iż forma prawa pomocy jaka może być przyznana stronie w zakresie częściowym jest ściśle określona w cytowanym wyżej art. 245 § 3 ppsa. Oznacza to, iż prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznawane jedynie w odniesieniu do kosztów sądowych (ewentualnie zwrotu wydatków) lub może odnosić się jedynie do ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z unormowaniem art. 230 ppsa od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (§1). Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§2). Sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata – art. 220 § 1 zd. 1 ppsa. Dlatego też, należy stwierdzić, iż stronie poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w tym również wpisu sądowego od wniesionej skargi zostanie zapewnione bezpośrednie prawo do rozpoznania sprawy przez Sąd. W związku z tym, rozważając możliwość przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym za decydujące przyjęto kryterium możliwości ponoszenia przez stronę kosztów sądowych w sprawie. W ocenie referendarza sądowego, wobec uzyskiwanych przez liczące 3 osoby wspólne gospodarstwo domowe wnioskodawcy dochodów, które w dużej części pochodzą z gospodarstwa rolnego, a te mogą być nieregularne, jak również biorąc pod uwagę strukturę przedstawionych wydatków można przyjąć, iż skarżący wykazał, iż poniesienie przez niego kosztów sądowych w tej sprawie mogłoby spowodować uszczerbek w koniecznych kosztach utrzymania dla niego i jego rodziny. Konsekwencją takiego rozstrzygnięcia odnoszącego się do kosztów sądowych jest odmowa przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa należało orzec jak w postanowieniu.