I SA/Lu 483/09

Dnia 4 listopada 2009 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Małysz po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2009 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego postanawia - przyznać E. K. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Uzasadnienie. Jak wynika z akt sprawy, E. K., skarżący w sprawie niniejszej, wniósł o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości /vide: wniosek na formularzu PPF, k-14 akt sprawy/. Podał, iż mieszka sam, utrzymuje się z renty w kwocie około [...] miesięcznie, z czego opłaca podatki, światło, gaz, wodę, leki i wizyty w prywatnych gabinetach lekarskich, grunty o powierzchni 3,47 ha nie są uprawiane, a 50 pni pszczół nie przynosi dochodu, ponieważ z powodu stanu zdrowia sam nie może przy nich pracować i musi opłacać pracowników /k-14v-15/. Nadto wyjaśnił, iż cierpi na wiele chorób: układu krążenia, nerek, cukrzycę, zaburzenia depresyjno-lękowe, co wiąże się z koniecznością ponoszenia dużych wydatków na leczenie /k-10/ oraz że jego wydatki /jak opłaty za światło, podatek gruntowy, wodę, ścieki, gaz, telefon, wydatki na wyżywienie, leki, wizyty lekarskie, środki czystości, ogrzewanie/ pochłaniają całą rentę /k-20/. Postanowieniem z dnia 5 października 2009 roku referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi, odmówił zaś przyznania prawa pomocy w pozostałym żądanym zakresie, podkreślając w szczególności, że skarżący nie przedstawił, pomimo wezwania, wyciągów z rachunków bankowych, przez co nie można ocenić przychodów i ewentualnych oszczędności związanych z działalnością pszczelarską oraz że poza wpisem od skargi skarżącego w toku postępowania obciążać mogą jedynie opłaty w kwotach nieprzekraczających 100,00 zł i rozłożone w czasie /k-23-26/. W dniu 19 października 2009 roku, w terminie do wniesienia sprzeciwu od powyższego postanowienia, E. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie pismo, w treści którego stwierdził, iż w uprzednim piśmie nie podał wszystkich danych o dochodzie i wydatkach, gdyż przebywał wówczas w szpitalu. Wyjaśnił, że z działalności pszczelarskiej uzyskuje około [...] rocznie /za 250 kg miodu/, a wydatkuje na tę działalność ponad [...] /na rok/, nie ma więc oszczędności, lecz zadłużenie. Stwierdził, że myślał, że w sądzie administracyjnym nie pobiera się opłat. Do pisma załączył kartę informacyjną z pobytu w szpitalu w dniach 23 – 29 września 2009 roku /k-30-31/. Powyższe pismo, ze względu na jego treść, zostało potraktowane jako sprzeciw od postanowienia z dnia 5 października 2009 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zasadą wynikającą z przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./, zwanej dalej "ppsa", jest, że strona ponosi koszty związane z jej udziałem w sprawie /por.: art.199 ppsa/, z art.211 tej ustawy wynika, że koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków, zaś z jej art.212 - że opłatami sądowymi są wpis oraz opłata kancelaryjna. Wpis pobierany jest od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji /w tym od skargi, zażalenia, skargi kasacyjnej/, zaś opłata kancelaryjna - za stwierdzenie prawomocności wydanie odpisów, zaświadczeń, wyciągów i innych dokumentów na podstawie akt oraz za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia /por.: art.230 i art.234 § 1 i 2 ppsa/. W powołanej ustawie zawarto jednak uregulowania prawne, które pozwalają na zapewnienie dostępu do sądu osobom, które nie są w stanie ponieść wymaganych w sprawie kosztów sądowych. Składają się one na instytucję prawa pomocy. Art.245 ppsa stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym /§ 1/, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego /§ 2/, zaś prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego /§ 3/. Prawo pomocy przyznawane jest na wniosek strony /art.243 § 1 ppsa/. Zgodnie z art.246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1/ w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2/ w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wynika z tego, że ustawodawca, chroniąc jedynie środki utrzymania koniecznego strony i jej rodziny, przesądził jednocześnie, że obowiązkiem strony uczestniczącej w postępowaniu jest podjęcie wszelkich nienaruszających koniecznego utrzymania oszczędności w celu wywiązanie się z obowiązku uiszczenia należnych kosztów sądowych oraz że wykazanie istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na wnioskującym. Zdaniem sądu, skarżący E.K. wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Wobec udokumentowanego jego stanu zdrowia, za wiarygodne uznać należy jego twierdzenia, że z posiadanych gruntów, jak też z działalności pszczelarskiej nie uzyskuje dochodu pozwalającego na sfinansowanie kosztów sądowych w sprawie niniejszej, a jednocześnie musi ponosić znaczne koszty leczenia, jak opłaty za wizyty lekarskie i wydatki na leki, w konsekwencji zaś całość środków finansowych otrzymywanych z renty musi przeznaczać na bieżące niezbędne potrzeby. Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art.246 § 1 pkt 2 i art.260 ppsa należało orzec jak na wstępie.