I SA/Lu 485/21
WyrokWSA w Lublinie2021-11-24
Skład orzekający: Andrzej Niezgoda, Wiesława Achrymowicz, Krystyna Czajecka-Szpringer
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od marca do maja 2020 r., opierając się wyłącznie na braku odnotowania wniosku w swoim archiwum, mimo że wnioskodawca twierdził, iż złożył go osobiście do skrzynki podawczej w placówce ZUS w okresie stanu epidemii?Ratio decidendi
Organ rentowy nieprawidłowo odmówił prawa do zwolnienia z opłacania składek, opierając się jedynie na braku odnotowania wniosku w archiwum. W okresie stanu epidemii ZUS dopuścił możliwość składania wniosków do skrzynki podawczej, a organ powinien był przeprowadzić wyczerpujące postępowanie dowodowe, wyjaśniając procedury ewidencjonowania korespondencji składanej do skrzynek i rozważyć inne środki dowodowe, w tym przesłuchanie strony, zamiast obciążać ją dowodem złożenia wniosku.Stan faktyczny
Skarżąca E. H. wniosła o zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od marca do maja 2020 r. ZUS odmówił zwolnienia, twierdząc, że nie odnotował wniosku skarżącej złożonego w maju 2020 r. do skrzynki podawczej. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, wskazując na brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i nieprzesłuchanie jej oraz świadka, a także na zgubienie jej dokumentów przez organ. Wniosła o zobowiązanie organu do przedłożenia nagrań z monitoringu, ustosunkowania się do skali podobnych problemów, przesłuchanie jej i świadka, oraz dokonanie wizji lokalnej w archiwum.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2021 r. sprawy ze skargi E. H. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...]
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] wydaną z upoważnienia Prezesa, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., dalej: "ZUS", "organ", po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia [...] października 2020 r. znak [...] odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy należnych za marzec 2020 r., kwiecień 2020 r. i maj 2020 r.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie ZUS wskazał, że płatnikowi składek zgodnie z powołanymi w decyzji z dnia [...] r. przepisami przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej najniższej podstawy wymiaru składek dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność.
ZUS wskazał, że "w myśl przytoczonych w przywołanej powyżej decyzji przepisów" płatnik zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych chyba, że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zatem warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842), dalej: "ustawa o szczególnych rozwiązaniach", jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za. marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Dalej organ wskazał, że stosownie do art. 31zq ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do 31 maja 2020 r., płatnik składek przekazuje do ZUS nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r.
ZUS ustalił, że w dniu [...] października 2020 r. E. H., dalej: "strona", "skarżąca", wystąpiła z reklamacją dotyczącą braku zwolnienia z opłacania składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., w którym podniosła, że wniosek w przedmiotowym zakresie złożyła w ZUS w dniu [...] maja 2020 r. poprzez umieszczenie go w wystawionej urnie na dokumenty.
ZUS podał, że przeprowadzono postępowanie wyjaśniające w archiwum zakładowym ZUS i stwierdzono, że nie odnotowano wniosku o zwolnienie z opłacenia składek z dnia [...] maja 2020 r. złożonego na nazwisko strony z nr [...], co oznacza, że brak jest podstaw do zmiany decyzji ZUS z dnia [...] r. odmawiającej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] na decyzję ZUS strona zarzuciła:
Po pierwsze, naruszenie prawa materialnego:
a) art. 31zo ust. 1 i 1a ustawy o szczególnych rozwiązaniach poprzez jego niezastosowanie i niezwolnienie skarżącej z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. pomimo spełnienia wszystkich przesłanek wymaganych do zwolnienia,
po drugie, naruszenie przepisów postępowania:
a) art. 7, 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.), dalej: "k.p.a.", poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w tym przede wszystkim nieprzesłuchanie skarżącej oraz świadka,
b) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej oraz nierozstrzygnięcie sprawy w sposób utrwalony praktyką w zaistniałym stanie faktycznym,
c) art. 9 k.p.a. poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków oraz spowodowanie, że skarżąca poniosła szkodę z powodu złej organizacji pracy organu i dopuszczenie się zgubienia jej dokumentów,
d) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zapewnienia skarżącej czynnego udziału w postępowania, oraz uniemożliwienie jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,
e) art.12 § 1 k.p.a. poprzez brak wnikliwości w zbadaniu sprawy w zaistniałym stanie faktycznym oraz nieposłużeniem się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia takimi jak przesłuchanie skarżącej oraz świadka.
Przedstawiając powyższe zarzuty i wnosząc o uchylenie obu decyzji ZUS skarżąca wniosła również o:
- zobowiązanie organu do przedłożenia taśm monitoringu z maja 2020 r. zainstalowanego w Inspektoracie w Z. przy ulicy K. skierowanego na urnę przeznaczoną do wrzucania wniosków do ZUS w celu potwierdzenia okoliczności dopełnienia obowiązków przewidzianych w ustawie,
- zobowiązanie organu do ustosunkowania się i wskazania skali skarg i wniosków skierowanych do ZUS Oddział w B. Inspektorat w Z. w celu wykazania, że przypadek skarżącej nie jest odosobniony, a sytuacje zgubienia wniosków są powszechne,
- wezwanie skarżącej na termin rozprawy w celu przesłuchania i udowodnienia, że dopełniła wszelkich obowiązków prawem wymaganych w celu zwolnienia ze składek ZUS za miesiące marzec-maj 2020 r.,
- wezwanie świadka K. Z. (adres do doręczeń: ul. M. , [...] [...]), na okoliczność wrzucenia wniosku o zwolnienie ze składek ZUS za miesiące marzec-maj 2020 w ustawowym terminie do urny ustawionej przy Inspektoracie ZUS w Z.,
- dokonanie wizji lokalnej w Archiwum Zakładowym ZUS w celu ponownej analizy złożonych wniosków oraz poznania metodologii postępowania Zakładu przy wrzuceniu wniosku do urny oraz przechowywania wniosków.
W uzasadnieniu skargi strona wyjaśniała, że w maju 2020 r. K. Z., doradca podatkowy z biura rachunkowego prowadzącego dokumentację rozliczeniową jej firmy wrzucił do urny znajdującej się przy ZUS oddział B., dwa wnioski RDZ - jeden dotyczył spółki cywilnej, w której skarżąca jest wspólnikiem ([...] s.c.), zaś drugi jej jako osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą. Strona wyjaśniała, że spółka otrzymała zwolnienie z opłacania składek, zaś ona nie otrzymała żadnego pisma ani decyzji. Podała też, że w maju 2020 r. nie było możliwości otrzymania potwierdzenia wpływu wniosku do ZUS, gdyż Inspektorat był zamknięty i nie przyjmował interesantów. Zapewniano, że żadne z pism nie zginie, jednak skarżąca słyszała o podobnych sytuacjach jak jej, gdzie mimo prawidłowego złożenia wniosku, ZUS twierdzi, że wniosek nie wpłynął. W tym czasie Inspektorat przechodził również generalny remont, co zdaniem skarżącej również mogło mieć znaczący wpływ na funkcjonowanie organu. Według wiedzy skarżącej do ZUS w tym czasie wpłynęło wiele wniosków i możliwe jest, że jakiś procent z nich mógł zaginąć.
Skarżąca zwraca uwagę, że rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji zostało w całości oparte wyłącznie na uznaniu, że wniosek nie został złożony. Nie przeprowadzono żadnego postępowania dowodowego, które mogłoby doprowadzić bądź to do potwierdzenia ustaleń faktycznych poczynionych przez organ, bądź do ich zakwestionowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] rozważył, co następuje:
Skarga jest w pełni uzasadniona, czego skutkiem jest wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji zaskarżonej, jak i ją poprzedzającej. Obie bowiem decyzje obarczone są tymi samymi deficytami, które wykluczają pozytywną ocenę ich legalności.
Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:
1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,
2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,
3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.
- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.
Stosownie do art. 31zq ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. ZUS zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach). Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (art. 31zq ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach).
Reasumując powyższe przepisy stwierdzić należy, że wsparcie w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek płatnik składek mógł uzyskać jedynie na wniosek złożony do ZUS wraz z wymaganą dokumentacją rozliczeniową, chyba, że z tego ostatniego obowiązku płatnik był zwolniony.
Odnosząc powołane regulacje do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że spór pomiędzy organem a skarżącą sprowadza się do zagadnienia, czy na gruncie art. 31zp ust. 1 i 4 ustawy o szczególnych rozwiązaniach organ właściwie zbadał, ocenił i wyjaśnił, że skarżąca – jak stwierdzono w wydanych w sprawie decyzjach - nie złożyła wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.
W tym miejscu zważyć należy, że z uwagi na trwający od 20 marca 2020 r. stan epidemii (zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii – Dz.U. poz. 491), ZUS – jak wynika z komunikatów z 3 i 24 kwietnia 2020 r. oraz z 7 maja 2020 r. zamieszczonych na stronie internetowej [...] – umożliwił płatnikom składek składanie wniosków w następujących formach:
- drogą elektroniczną – przez PUE ZUS,
- drogą elektroniczną przez PUE ZUS, za pośrednictwem strony gov.pl (link do strony zewnętrznej),
- w formie papierowej – za pośrednictwem poczty, a także
- osobiście w placówce ZUS – do skrzynki na dokumenty oznakowanej napisem "Tarcza antykryzysowa" (bez kontaktu z pracownikiem ZUS).
Z powyższego wynika, że ZUS dopuścił w stanie epidemii możliwość osobistego złożenia wniosku o zwolnienie w placówce ZUS do stosownej skrzynki (urny, pojemnika). Skarżąca, odwołując się do konkretnych okoliczności (że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. został złożony przez doradcę podatkowego K. Z. – zgodnie ze wskazówkami z uwagi na trwającą epidemię - do skrzynki podawczej wystawionej w siedzibie ZUS oddział B. Inspektorat w Z., co miało miejsce – jak wskazała skarżąca - w maju 2020 r. Tymczasem ZUS wydając decyzję odmowną ograniczył się do wskazania, że nie odnotowano takiego wniosku strony.
W świetle powołanych regulacji i umożliwienia przez ZUS w stanie epidemii składania wniosków o zwolnienie osobiście do skrzynki na dokumenty w placówkach ZUS Sąd uznał, że lakoniczne stwierdzenia ZUS zawarte w uzasadnieniach obu decyzji są dalece niewystarczające.
Zauważyć należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.), dalej: "usus", mają zastosowanie przepisy k.p.a. Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są – wynikające z treści w art. 6 i art. 7 k.p.a. - zasada praworządności oraz zasada prawdy obiektywnej. Nakładają one na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym, w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. Emanację zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu wyjaśniającym stanowi art. 77 § 1 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Co istotne, na podstawie art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że przepis ten nie zawiera zamkniętego katalogu środków dowodowych dopuszczonych w postępowaniu dowodowym, użycie sformułowania "w szczególności" pozwala bowiem przyjąć, że wyliczenie to jest jedynie przykładowe. Powyższe oznacza, że ustawodawca nie ograniczył rodzaju środków dowodowych, za pomocą których organ może dokonać pełnych i zarazem prawidłowych ustaleń faktycznych sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 820/17).
Ponadto, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., decyzja powinna być należycie uzasadniona, z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający uznał za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, ponieważ przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym postępowaniu, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1352/18).
Odnosząc powyższe regulacje procesowe do okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że wydane w sprawie decyzje ZUS nie posiadają prawidłowych uzasadnień faktycznych, ponieważ organ ograniczył się do lakonicznego podania, że "w archiwum zakładowym nie odnotowano wniosku z opłacania składek z dnia [...] maja 2020 r. złożonego na nazwisko E. H.. Nie wyjaśniono natomiast, dlaczego nie dano wiary skarżącej, że wniosek faktycznie został złożony, obciążając skarżącą obowiązkiem wykazania, że wniosek złożono i że dokonano tej czynności przed upływem terminu określonego w art. 31zp ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach. ZUS nie podał też, czy przy procedurze składania wniosków do pojemników (skrzynek podawczych) wystawionych w placówce ZUS strona miała możliwość wykazania tego w inny sposób niż na podstawie własnych wyjaśnień i z jakich przyczyn nie uwzględnił jej stanowiska. Organ nie odniósł się w żaden sposób ani w decyzjach obu instancji, ani w odpowiedzi na skargę strony, czy istnieją taśmy z monitoringu skierowanego na urnę, o którym wspominała strona skarżąca, czy istnieje możliwość ich odtworzenia, a jeśli nie to dlaczego. Organ, mimo wyraźnego wskazania strony kto i gdzie składał wniosek, nie odniósł się do tych okoliczności w żaden sposób, poprzestając w obu decyzjach oraz w odpowiedzi na skargę na prostej negacji twierdzeń strony.
Na tle art. 31zp ust. 4 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, powołanych zasad postępowania administracyjnego oraz komunikowanego publicznie przez ZUS dopuszczalnego sposobu składania wniosków o zwolnienie osobiście w placówce ZUS – do skrzynki na dokumenty oznakowanej napisem "Tarcza antykryzysowa", Sąd uznał, że obowiązkiem organu było wyjaśnienie, w jaki sposób ewidencjowano korespondencję składaną przez płatników składek do urn (skrzynek podawczych), czy ewidencja korespondencji dokonywana była codziennie, czy istnieje dokumentacja potwierdzająca wpływ wniosków za okres, w którym skarżąca – jak twierdzi – wniosek złożyła za pośrednictwem swojego doradcy podatkowego, a wreszcie, czy praktyka ewidencji wniosków różniła się w zależności od oddziału lub inspektoratu ZUS, czy może była ustandaryzowana. Rzeczą organu było też wskazanie stronie z jakich innych metod dowodzenia, adekwatnych w tym konkretnie przypadku mogła skorzystać a nie skorzystała. Takich wyjaśnień zabrakło, a mogły one mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Organ na podstawie art. 75 § 1 zd. 1 k.p.a. jako dowód powinien był dopuścić wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Podkreślenia wymaga, że badając pod kątem zgodności z prawem zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] r. Sąd wziął pod uwagę, że postępowanie prowadzone przez ZUS przypadło na czas trwającego stanu epidemii, co wiązało się z licznymi powszechnymi ograniczeniami, również natury procesowej. Uwzględniając również realia rozpoznawania wniosków o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, zapewne ich ogromnej liczby, ograniczenia związane z trwającym stanem epidemii, Sąd uznał, że okoliczności te nie mogą jednak uzasadniać niekorzystnych skutków dla strony.
W niniejszej sprawie ZUS nie wyjaśnił przyczyn nieuwzględnienia stanowiska skarżącej, nie przedstawił, jak wyglądała procedura składania wniosków do skrzynki podawczej, ani nie stwierdził, czy wykluczone było niezaewidencjonowanie wniosku strony. Zdaniem Sądu nie można wykluczyć, że przez omyłkę organu mogło dojść do nieprawidłowości, podczas gdy organ nie podał, w jaki realny sposób skarżąca mogłaby wykazać, że faktycznie w maju 2020 r. złożyła wniosek do pojemnika na dokumenty znajdującego się w siedzibie oddziału ZUS.
Jeżeli nawet organ nie był w stanie ustalić, czy strona w maju 2020 r. złożyła przedmiotowy wniosek, powinien był na mocy art. 86 k.p.a. przesłuchać ją na tę okoliczność. Przepis ten przewiduje bowiem, że jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. ZUS nie wyjaśnił zaś dlaczego nie skorzystał z tego rodzaju dowodu.
Kierując się zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i obowiązkiem zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) ZUS powinien był wyjaśnić, czy w Oddziale ZUS, gdzie hipotetycznie skarżąca złożyła wniosek, istnieją księgi (repertoria) ewidencyjne korespondencji składanej w 2020 r. do pojemników na dokumenty albo inny system ewidencji tego rodzaju korespondencji.
Mając na względzie wskazane uchybienia organu Sąd uznał, że ZUS wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), Sąd orzekł, jak w sentencji.
Sąd nie przesądza, że w ponownie prowadzonym postępowaniu należy domniemywać, że skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za osoby ubezpieczone za okres od marca do maja 2020 r. Wskazuje jedynie, że zagadnienie to wymaga rzetelnego, na ile jest to możliwe, zbadania i wyjaśnienia. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ wezwie skarżącą do złożenia wyjaśnień w zakresie wniosku. Uwzględni przy tym procedurę, zgodnie z którą odbywało się wnoszenie podań w tamtym czasie, kiedy to obowiązywały szczególne ograniczenia związane z przeciwdziałaniem skutkom pandemii. Uwzględni również, że strona nie mogła uzyskać potwierdzenia złożenia wniosku oraz okoliczność, że skoro sam ZUS przyjął określony tryb wnoszenia wniosków mogący wywoływać tego rodzaju wątpliwości, to nie może ich skutków przenosić na stronę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło